Ziyosfera

Chivinlar: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Chivinlar
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Chivinlar]]
Pashshalar[[Fayl:Aedes aegypti E-A-Goeldi 1905.jpg|thumb|Sariq bezgak chivini ''[[Aedes aegypti]]'' vakillari, chapda erkak, markaz va oʻngda urgʻochilari.]]
'''Pashshalar'''(''Nematocera''; Oʻzbekiston hududining ayrim viloyatlarida bu hasharot [[pashsha]] deb nomlanadi) – [[ikki qanotli]] [[hasharotlar]] kenja turkumi<ref>{{Книга|автор=Виноградова Е. Б., Карпова С. Г.|заглавие=Сезонные и суточные ритмы кровососущих комаров|место=СПб.|издательство=Зоологический институт РАН|год=2010|страниц=238|isbn=978-5-98092-092-6}}</ref>. 20 mingdan ortiq turi, 35 oilasi bor. Yer yuzida juda keng tarqalgan. Koʻpchilik pashshalarning tanasi va oyoqlari ingichka, juda uzun. Asosan, [[lichinka]]lik davrida oziqlanadi<ref>{{Книга|автор=Шарков А. А.|заглавие=Кровососущие комары (Diptera, Culicidae) Мурманской области|ответственный=Ответственный редактор [[Лутта, Айно Семеновна|А. С. Лутта]]|место=Петрозаводск|издательство=Изд-во "Карелия"|год=1980|страниц=96}}</ref>. Lichinkasining ogʻiz apparati kemiruvchi tipda. Pashshalar suvda, nam tuproqda, oʻsimliklar toʻqimasida va chirindilar orasida yashaydi. Voyaga yetgan pashshalar havoda hayot kechiradi, kamdan-kam turi (masalan, yapon dengiz pashshasi)ning barcha rivojlanish fazasi suvda oʻtadi. Pashshalarga gʻurra yasarlar, zamburugʻ pashshalari, uzunoyoq pashshalar, jarangdor pashshalar, qon soʻrar pashshalar, zahkashlar, iskaptoparlar, bukri pashshalar va boshqa oilalar kiradi. Pashshalar oʻsimlik toʻqimasi, odam va hayvon qoni bilan (bunda yuqumli kasalliklarni tarqatadi) oziqlanib zarar keltiradi<ref>{{Книга|автор=Кухарчук Л. П.|заглавие=Экология кровососущих комаров (Diptera, Culicidae) Сибири|место=Новосибирск|издательство=Наука|год=1981|страниц=232}}</ref>. Qon soʻradigan pashshalar turli yuqumli kasalliklarni (masalan, [[bezgak]], [[leyshmanioz]]) tarqatadi. Pashshalar hasharotxoʻr hayvonlar (qushlar, koʻrshapalaklar)ning, ularning suvdagi lichinkasi esa suv hayvonlari, ayniqsa, yosh baliqlarning asosiy ozigʻi sifatida katta ahamiyatga ega. [[Oʻzbekiston]] faunasida haqiqiy pashshalar (25 ga yaqin [[Tur (biologiya)|tur]]), bukri pashshalar (51 tur), zahkashlar (60 tur), iskabtoparlar (17 tur) keng tarqalgan<ref>{{Книга|автор=Николаева Н. В.|заглавие=Экология личинок кровососущих комаров Южного Ямала|место=Свердловск|издательство=Уральский НЦ АН СССР|год=1980|страниц=67}}</ref>.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
 
[[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]]
 
 
{{animal-stub}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Pashshalar

Sariq bezgak chivini Aedes aegypti vakillari, chapda erkak, markaz va oʻngda urgʻochilari.

Pashshalar(Nematocera; Oʻzbekiston hududining ayrim viloyatlarida bu hasharot pashsha deb nomlanadi) – ikki qanotli hasharotlar kenja turkumi[1]. 20 mingdan ortiq turi, 35 oilasi bor. Yer yuzida juda keng tarqalgan. Koʻpchilik pashshalarning tanasi va oyoqlari ingichka, juda uzun. Asosan, lichinkalik davrida oziqlanadi[2]. Lichinkasining ogʻiz apparati kemiruvchi tipda. Pashshalar suvda, nam tuproqda, oʻsimliklar toʻqimasida va chirindilar orasida yashaydi. Voyaga yetgan pashshalar havoda hayot kechiradi, kamdan-kam turi (masalan, yapon dengiz pashshasi)ning barcha rivojlanish fazasi suvda oʻtadi. Pashshalarga gʻurra yasarlar, zamburugʻ pashshalari, uzunoyoq pashshalar, jarangdor pashshalar, qon soʻrar pashshalar, zahkashlar, iskaptoparlar, bukri pashshalar va boshqa oilalar kiradi. Pashshalar oʻsimlik toʻqimasi, odam va hayvon qoni bilan (bunda yuqumli kasalliklarni tarqatadi) oziqlanib zarar keltiradi[3]. Qon soʻradigan pashshalar turli yuqumli kasalliklarni (masalan, bezgak, leyshmanioz) tarqatadi. Pashshalar hasharotxoʻr hayvonlar (qushlar, koʻrshapalaklar)ning, ularning suvdagi lichinkasi esa suv hayvonlari, ayniqsa, yosh baliqlarning asosiy ozigʻi sifatida katta ahamiyatga ega. Oʻzbekiston faunasida haqiqiy pashshalar (25 ga yaqin tur), bukri pashshalar (51 tur), zahkashlar (60 tur), iskabtoparlar (17 tur) keng tarqalgan[4].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Виноградова Е. Б., Карпова С. Г.. Сезонные и суточные ритмы кровососущих комаров. СПб.: Зоологический институт РАН, 2010. ISBN 978-5-98092-092-6. 
  2. ↑ Шарков А. А.. Кровососущие комары (Diptera, Culicidae) Мурманской области. Петрозаводск: Изд-во "Карелия", 1980. 
  3. ↑ Кухарчук Л. П.. Экология кровососущих комаров (Diptera, Culicidae) Сибири. Новосибирск: Наука, 1981. 
  4. ↑ Николаева Н. В.. Экология личинок кровососущих комаров Южного Ямала. Свердловск: Уральский НЦ АН СССР, 1980.  




"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chivin?oldid=202360" dan olindi