Chjan Jie

Чжан Жиэ (1937 йил 27 апрел, Пекин — 2022 йил 21 январ, АҚСҲ) — хитойлик ёзувчи.

Чжан Жиэ
Асл исми	张洁
Таваллуди	27 апрел 1937 Пекин, Хитой
Вафоти	21 январ 2022 АҚШ
Касби	муаллиф, ёзувчи
Фуқаролиги	ХХП

Таржимаи ҳол

Чжан Жиэ 1937-йил 27 апрелда Пекинда туғилган. Унинг отаси Гонконгдаги йирик нашриётнинг муҳаррири эди. 1957-йилда "ўнгчилар" га қарши кампания пайтида у 20 йилга меҳнатни қайта ўқитишга юборилди. Чжан Жининг онаси, князлик оиласидан манчжу, етим эди ва Хитой Япония томонидан босиб олинишидан олдин бошланғич мактаб ўқитувчиси бўлиб ишлаган. Чжан Жиэ унинг фамилиясини олди, чунки отаси оилани эрта тарк этган.4 Японларга қарши уруш пайтида у онаси билан Гуилин шаҳрига, сўнгра Шанси провинсиясига қочиб, 1949-йилгача у ерда яшаб, сўнгра Хенан провинсиясида жойлашди.

Чжан Жиэ мактабда адабиёт ва сан'атга қизиқиш уйғотди. Болалигидан у классик "Қўшиқлар китоби" ("Шижинг") ва Танг ва Сонг даври ше'риятини ўқиди, лекин у Ғарб адабиётига кўпроқ қизиқди, рус ёзувчилари - Чехов, Толстой, Бунин, Достоевский асарларини ўқиди. ва айниқса америкалик ёзувчи Марк Твенни яхши кўрарди. 18 ёшида Чжан Жиэ Хитойнинг нуфузли Ренмин университетига ўқишга кирди. Адабиётга меҳр қўйганига қарамай, у Иқтисодиёт ва бошқарув факултетига ўқишга кирди. Университетда ўқиб юрган чоғида Чжан Жиэ энг кўп хитой ва хорижий адабиётларга қизиқарди. 1960-йилда Хитойнинг Ренмин университетининг режалаштириш ва статистика факултетини тамомлаган ва 20 йилга яқин ишлаб чиқариш соҳасида ишлаган. У ёшлигидан адабий ижодни орзу қилган. 1979-йилда у Хитой Ёзувчилар уюшмасига а'зо бўлди. Кўп сонли ҳикоялар, қиссалар, бир нечта романлар, иншолар муаллифи. Бир неча бор миллий ва халқаро адабий мукофотлар совриндори бўлган. 1992-йил феврал ойида у Америка адабиётлар академиясининг фахрий а'зоси этиб сайланди. Унинг асарлари 10 дан ортиқ хорижий тилларга таржима қилинган. тиллар, шу жумладан рус тили. Ҳозирда у СКП Пекин шаҳар бўлими раисининг ўринбосари.

Чжан Жиэнинг адабий исте'доди биринчи марта 1978-йилда "маданий инқилоб"нинг "чандиқлари" ҳақидаги "Cонг сенлинли лаи дй ҳаизи" ("Ўрмондан келган бола") ҳикояси нашр этилгандан кейин муҳокама қилинган. Худди шу йилнинг энг яхши ҳикояси учун Бутунхитой мукофоти. Ундан кейин “Ю иге қингниан” (“Бир йигит бор”, 1978), “Шуи шенгҳуо дй генг меиҳао?” ҳикоялари пайдо бўлди. (“Кимнинг ҳаёти яхшироқ?”, 1979) ва “Аи, ши бу ненг вангжи дй” (“Севги, сен унутилмайди”, 1979). Иккинчиси ан'анавий ва замонавий Хитой жамиятида аёлнинг ўзини ўзи англашдаги мавқеи, роли ва изланишига катта э'тибор қаратган замонавий хитой "аёллар" адабиётининг шаклланишига кириш қисми ҳисобланади. Аёл бахтининг олий идеали сифатида севги ҳақида очиқ гапириб, Чжан Жиэ биринчи бўлиб "тақиқланган мавзулар" ҳудудига кириб, адабий доираларда муҳокамалар бўронини келтириб чиқарди. Хитойлик аёлнинг шахсий, оилавий ва ижтимоий муаммоларини чуқурроқ ва камроқ романтик таҳлил қилиш 1981 йилги "Зумулуи" (Зумрад) ва "Фанчжоу" (Кема) романларида ўз ифодасини топди.

"Тўрт модернизация" мавзусидаги "Чензҳонг дй чибанг" ("Оғир қанотлар") романи ҳам кам резонансга сабаб бўлди. Бу Хитой ислоҳотларига бағишланган биринчи адабиёт асаридир. Роман биринчи марта 1981-йилда журналда нашр этилган. "Шиюэ", кейин қайта ишлаш учун. алоҳида китоб ҳолида чиқди. 1985-йилда роман Хитой адабиёти мукофотига сазовор бўлди. Мао Дун немис тилига таржима қилинган ва ГФР адабий мукофоти билан тақдирланган, 1989-йилда СССРда рус тилида нашр этилган. Хорижий матбуотда "Оғир қанотлар" биринчи Хитой сиёсий романи деб номланди, чунки унинг муаммолари соф иқтисодий ўзгаришлардан ташқарига чиқди ва мафкура ва сиёсат муаммоларига: сюжет ва асосий мавзуларга тўхталди. ислоҳотчилар ва консерваторлар ўртасидаги қарама-қаршилик ХХР Давлат кенгаши вазирликларидан бирида юзага келди ва ҳатто қайта кўриб чиқилган шаклда ҳам финал "очиқ" бўлиб қолди. Роман катта жамоатчилик фикрини олди, аммо Чжан Жиэ энди "ислоҳот адабиёти" га қайтмади.

Кейинги роман ва қиссаларида - "Тяожян шанг вей ченгшу" ("Пилмаган", 1983), "Та ю шемма бин?" (“Нега у касал?”, 1986), “Жиао дй саодонг” (“Оёқларга дам йўқ”, 1989), “Зуи ҳоу дй гаоду” (“Сўнгги баландлик”, 1989), “Ке хианшенг” дй баитиан ҳе еwан" ("Жаноб К.нинг кун ва тунлари", 1991) - у замонавий касалликларга э'тибор қаратди. ҳақида-ва, инсоний қадрият муаммолари. ҳаёт, инсон тақдири, унинг ёлғизлиги, ўлими. Янги минг йилликнинг бошида Чжан Жиэ тўрт авлод аёллар тақдирининг юз йиллик тарихини акс эттирувчи уч қисмдан иборат "Ву Зи" ("Сўзсиз") эпик романи устида ўн йиллик ишини якунлади. худди шу оилада. 2002-йилда Чжан Жиэ ушбу романи учун Адабиёт мукофотига сазовор бўлди. Лао Ше, 2004-йилда эса Умумхитой мукофоти. Мао Дун.

У 2022-йил 21 январда АҚШда вафот этди.

Асосий асарлар

Ўрмон боласи (Cонг сенлин ли лаиде ҳаизи) (1978)

    Севги унутилмаслиги керак (1979)
    Қўрғошин қанотлари (沉重的翅膀)(1981)
    Арк (1982)
    Яшил майсазорда (1983)
    Зумрад (1984)
    Ҳеч нарса бўлмаса, ҳеч нарса бўлмайди (1986)
    Фақат битта қуёш (1988)
    Ҳеч нарса бўлмагунча, ҳеч нарса бўлмайди' (қиссалар таржимаси, 1988)
    Европадаги хитойлик аёл (1989)
    Сен менинг қалбимнинг дўстисан (1990)
    Иситма (Шанг Хуо) (1991)
    Ички иссиқлик (1992)
    Алаcакаранлıкта (1994)
    Мени эр юзида энг кўп севган одам кетди (Шижиэшанг зуи тенг wо де наге рен қу ле) (世界上最疼我的那个人去了) (1994)
    Нега... биринчи навбатда? (1994)
    Насрлар тўплами (1995)
    Чет элга саёҳатлар (1995)
    Бир сўзсиз (Wу Зи) (无字) (2002)