Chjan Jiuling
Чжан Жиулинг (хитойча чíнгжийīн, собиқ чāнг Жиǔлíнг, пинйин Чжан Жиǔлíнг, 678/673 - 740) - Хитой давлат арбоби ва Тан даври шоири.
Таржимаи ҳол
Шаозжоу провинсиясининг Жужианг туманида туғилган. Чжан Хонгнинг ўғли, Шаозжоу провинсияси раҳбари котиби. Ёшлигидан у ғайриоддий қобилиятлари билан ажралиб турарди. У император бўлганида, Ву Зетян 702 йилда императорлик имтиҳонидан ўтди ва энг юқори жинси даражасини олди. Шу билан бирга, у давлат лавозимларига номзодлар таҳсил олаётган Хунвен павилёнига (Хитой тíнгíнгíн) императорлик институтига юборилди[1].
711-йилда император Руизонг таклифига биноан у шоирлар ва ёзувчилар танловида қатнашди ва у ерда ғолиб чиқди. Шундан кейин у империянинг марказий ҳукумати қошида хизмат қилиш учун тайинланади. Император Сюанцзун ҳокимият тепасига келиши билан у канслер Яо Чунга (хитойча дíнí) бир қанча ҳисоботлар юбориб, у ерда давлат бошқаруви ва давлат хизматчилари фаолиятини яхшилаш йўлларини белгилаб берди. Бу э'тиборни тортди.
Кўп ўтмай, у Давлат хизмати ишлари вазирлигида (хитойча дíнгìнíнíнíн) лавозимига эга бўлади. Бу ерда у канслер Чжан Шуо (хитойча: чàнгì) билан дўстлашди, у ўз карерасини кўтарди. 722-723 йилларда Чжан Жиулинг ўрта ҳукумат раҳбари даражасига кўтарилди. 726-йилда у Ибодат вазирлигида[2] (хитойча дíнгìнíн) муовини бўлади. Ўша йили у Жизҳоу вилояти (хитойча дíн, Хебей провинсиясидаги замонавий Хеншуй шаҳар округи) бошлиғи этиб тайинланди. Шундан сўнг император Чжан Жиулингни Хунчжоу вилоятига (хитойча хíнжи, Цзянси провинсиясидаги замонавий Нанчан шаҳар ҳудуди) бошлиқ этиб тайинлади. Кейин у Гуйчжоу вилояти бошлиғи (хитойча мáнг, Гуанси автоном вилоятидаги Гуилин замонавий шаҳар тумани) ва Лингнан округида имтиҳон комиссияси раиси эди[3].
731 йилда император Чжан Жиулингни пойтахт Чанғанга таклиф қилди ва уни сарой идораси ва император академияси Жихиан бошлиғи этиб тайинлади. Ўша йили у жамоат ишлари вазирининг ўринбосари (хитойча хīнгīнгīнг) ва император буйруқларини тузиш учун мас'ул бўлди (хитой шíнгíнгíн). 732 йилда у онасининг вафоти сабабли хизматни тарк этади. 733 йилда император уни канслер этиб тайинлайди. Чжан Жиулинг онаси учун мотам тутишни давом эттириш сўровини юборди, аммо Хуанзонг бу илтимосни рад этди.
Канслер сифатида Чжан хусусий шахсларга пул зарб қилишига рухсат беришни таклиф қилди, аммо бунга императорнинг розилигини олмади. Кўп ўтмай, у гуруч этиштириш учун Сариқ дарёнинг жанубида муҳим эрларни ажратиш таклифи билан чиқди. Бироқ, бу ғояни амалга оширишга уриниш муваффақияциз тугади. Бироқ Сюанцзун Чжан Жиулингни ҳалоллиги ва порахўрликка қарши курашганлиги учун 735-йилда унга Жингсин графи (хитойча: зҳíнгжīнгčи) унвонини бериб, мукофотлайди.
Бироқ, 736 йилда Чжан императорга сезиларли та'сир кўрсатган бошқа канслер Ли Линфу билан тўқнаш келди ва ўзининг инжиқликларига берилиб кетди. Охир-оқибат Чжан Жиулинг 737 йилда канслер лавозимидан четлаштирилди ва Ижроия бюроси раиси лавозимига тайинланди (хитойча. Ўша йили Ли Линфу Чжангнинг туҳматига кўра, у лавозими пасайтирилади ва Жинг префектураси (хитойча: хàнгčи, ҳозирги Хубей провинсиясидаги Жингжоу шаҳри) раҳбари этиб тайинланади. У 740 йилда ўз она шаҳрида ота-боболарининг қабрини зиёрат қилаётганда вафот этган.
Ижод
Чжан Жиулинг ўз даврида машҳур ва машҳур бўлган кўплаб ше'рлар муаллифи эди. Улардан бештаси “Танг сулоласининг уч юз ше’ри” тўпламига киритилган. “Ўйлар”, “Орхидея ва апелсин” ше’ри шулар жумласидандир. Кейинчалик Чжаннинг барча ше'рий мероси 20 жуан тўпламларига бирлаштирилди.
5-жуандаги "Мингйиллик ёзувларининг олтин кўзгуси" насрининг муаллифи, у ерда давлат бошқаруви турлари ва намуналарининг тавсифи ва хусусиятларини кўрсатиб ўтган. Император Сюанзонга бағишланган.
Манбалар
- ↑ „Хитой библиографик малумотлат базаси“ (хитойча) (1997-йил). Қаралди: 7-декабр 2022-йил.
- ↑ „Хитой ше'рияти антологияси“ (русча). Бадиий адабиёти (1957-йил). Қаралди: 7-декабр 2022-йил.
- ↑ „Лоокинг ат тҳе Моон анд Тҳинкинг“ (инглизча). Cолнеcт. Қаралди: 7-декабр 2022-йил.
Адабиётлар
• Тан китоби