Чўл темирчаги[1] ( лотинча: Сага педо ) — темирчак туркумига мансуб чигиртка.

Чўл темирчаги
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Ҳайвонлар
Тип: Бўғимоёқлилар
Синф: Ҳашаротлар
Оила: Ҳақиқий чигирткалар
Уруғ: Дибки
Турлари: Чўл темирчаги
Халқаро илмий номи
Сага педо (Паллас, 1771)

Қисқача тавсиф

Қозог'истон почта маркасида, 2013-йил

Бундай ҳашаротларнинг тухум қўймидиган урғочилари танасининг узунлиги 70-80 мм, тухум қўювчиларининг узунлиги 30-40 мм. Қанотлари жуда қисқа рудиментларга ўхшайди ёки умуман йўқ. Тана кучли чўзилувчан, боши пастга ва орқа пешонага қараган. Олд ва ўрта сонининг пастки юзасида кўплаб қаттиқ тиконлар мавжуд. Орқа оёқлари чўзилган, аммо сакраб чиқмайди (гарчи  баландликдан сакрашни уддаласа ҳам). Тана яшил ёки яшил-сариқ, ён томонларида сариқ узунлама ҳошия ўтган.

Тарқалиши

Жиндидарё дарё водийси (Зарафшон тизмаси). Ўзбекистондан ташқарида: Жанубий Европа, Кавказ, Россия (Олтой), Қозоғистон, Қирғизистонларда учратиш мумкин.

Яшаш жойи

Ўзбекистонда: тоғли (800-1500 м а.с.) бута ўсимликлари бўлган қуруқ ўт-ўланли даштларда.

Урчишиши

Ҳамма жойда кўпайиши пассив. Ўзбекистонда ҳам бундай ноёб ҳашаротларни топиш амримаҳол, бўлганда ниҳоятда кам даражада.

Ҳаёт тарзи

Йилига бир марта насал беради. Кўпайиши бир жинсли; эркаклар жуда кам учрайди. Ривожланиш жараёнида 8 марта нобуд бўлади. Тухум ёзда тупроққа қўйилади. Бу ҳашаротлар тўғриқанотлилар (Ортҳоптера) ва бешиктерватарлар (Мантоптера). билан озиқланади. Тухум фазасида қишлайди.

Чекловчи омиллар

Тоғ олди ҳудудидаги ерларнинг иқтисодий ўзлаштирилиши, хусусан, ҳаддан ташқари пичан ўриш, ўтлатиш тақиқланади.

Кўпайиши

Бундай ҳолат кузатилмаган.

Ҳимоя чоралари

Китоб қўриқхонасида қўриқланади; буталарни тозалаш, пичан ўриш ва яйловларда ўт ўриш ман этилади.

Манбалар

  1. ↑ [ Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые (латинский-русский-английский-немецкий-французский) / Под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой. — М.: РУССО, 2000. — С. 19. — 1060 экз. — ИСБН 5-88721-162-8.]

Ҳаволалар