Ziyosfera

Chorsu (Samarqand)

Бу атаманинг бошқа маънолари ҳам мавжуд. Қаранг: Чорсу (маънолари).

Чорсу – Самарқанд (Регистон)язхм чорраҳада жойлашган усти берк бозор-тим (ХВИИИ аср). Тарихий манбаларга ко'ра, Туман оғо томонидан қурилган. Телпакфурушон тими (ХИВ аср охири) тахминан Чорсунинг ўрнида бўлган. Бинонинг ташқи деворлари 12 қиррали призмани ҳосил қилади. Олти тарафга қараган равоқлар ва улар орқасидаги йўлаклар шаҳарнинг асосий кўчалари йўналишлари бўйича қурилган. Равоқли томонларнинг оралиқларида тархлари учбурчак шаклида бўлган дўконлар жойлашган.

Чорсу
Усти берк бозор-тим
Жойлашув Ўзбекистон
Бинокор Амир Шоҳмурод
Тури Бозор
Меъморий услуби Форс меъморчилиги
Қурила бошлаган ХВ аср
Қурилиш тамомланган 1785-йил
Харита

Йўлаклар усти кичик гумбазлар билан, марказ катта гумбаз билан ёпилган. Ч. йўлакларининг 6 та бўлгани шаҳар дарвозалари сонига ишора – рамзий маъноси бор. Йўлакларнинг йўналишлари Регистон мадрасалари томонларига ҳам мое келган. Ч. биноси ҳозир ҳам атторлик дўконлари мажмуи.

Чорсу Регистоннинг жануби-шарқида Самарқанд, Тошкент, Бухоро ва Шаҳрисабзни боғловчи йўллар чорраҳасида жойлашган[1][2][3]. Бухоро амири Шоҳмурод маблағлари ҳисобидан қурилган тарихий бино-ёдгорлик. Чорсу ўрнида дастлаб ХВ асрда қурилган бозор бўлган[4][5]. Илгари Чорсуда жойлашган бозор бугун Бибихоним масжиди ёнидаги Сиёб бозорига айланган. Ҳозир бино музей ва галерея сифатида фаолият юритмоқда. Самарқанднинг бошқа меъморий ва археологик тарихий ёдгорликлари билан биргаликда ЮНЕСКОнинг О'збекистондаги Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган[2][3]. Форс тилидан Чорсу номи тўртта йўл деб таржима қилинади.

Амир Шоҳмурод ҳукмронлиги даврида яъни 1785-йилда ҳозирги бино қурилган бўлиб, гумбазли бинонинг тўртта кириш эшиги бўлгани учун у Чорсу номини олган. Бинонинг деворлари призма шаклида бўлиб, улар 12 бурчакдан иборат. Бинода битта катта марказий гумбаз ва бинонинг кириш қисми устида жойлашган тўртта кичик гумбаз мавжуд. ХХ аср бошларига қадар бино савдогарлар ва мол айирбошловчилар томонидан кийим-кечак, бош кийимлар, дори-дармонлар, китоблар ва бошқа нарсаларда ишлатилган. Бино атрофида савдогарларнинг дўконлари ва кичик дўконлари ҳам бўлган.

Советлар ҳукмронлиги давридан бошлаб бино ёдгорлик биносига айлантирилди ва у ерда фақат эсдалик совғалари ва кундалик фойдаланиш учун кичик нарсалар сотилар эди[5]. 2005-йилда „Чорсу“ мулкига эгалик Ўзбекистон Бадиий академиясига ўтказилди[6]. 2005-йилда савдо гумбази тўлиқ тикланди, бинонинг тўлиқ баландлигини тиклаш учун уч метрли тупроқ қатлами олиб ташланди[2][3][5]. Ҳозирги кунда Чорсу савдо гумбази ҳам ёдгорлик биноси мақомига эга бўлиб, музей ва тасвирий санъат галереяси сифатида фойдаланилмоқда[3][7]. Чорсуда кўплаб таниқли ўзбек ва чет эл рассомлари, ҳайкалтарошлари ўз асарларини намойиш этганлар[8].

Манбалар

  1. ↑ „РЕГИСТАН“. cентрал-асиа.гуиде. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „САМАРҚАНД СҲАҲРИДАГИ ТАРИХИЙ БИНО САВДО ГУМБАЗИ CҲОРСУ“. www.травелузбекистан.уз. 2023-йил 6-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Чорсу Арт Галлерй“. узбекистан.травел. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  4. ↑ „САМАРҚАНДНИНГ CҲОРСУ БОЗОРИ“. cанаан.травел. 2023-йил 6-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 „Самарқанддаги қадимий Чорсу бозори“. www.тоуристер.ру. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  6. ↑ „"Чорсу" сан'ат галереяси“. мерос.уз. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  7. ↑ „Арт-галерея «Чорсу», Самарканд“. www.адвантоур.cом. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр.
  8. ↑ „РЕГИСТОН МАЙДОНИ“. www.cентраласиа-травел.cом. Қаралди: 2023-йил 6-ноябр. 



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chorsu_(Samarqand)" dan olindi