Christa McAuliffe
Чриста МcАулиффе (талаффузи: Криста Макаулиф 1948-йил 2-сентябр) - америкалик ўқитувчи ва астронавт, у СТС-51-Л миссияси чоғида Спаcе Шуттле Чалленгерда ҳалок бўлган.
| Чриста МcАулиффе | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Шарон Чриста Cорриган 2-сентябр 1948-йил Бостон, Массачусетц, АҚСҲ |
| Вафоти |
28-январ 1986-йил (37 ёшда) Шимолий Атлантика океани |
| Касби | Ўқитувчи, астронавт |
| Турмуш ўртоғи | Стевен Ж. МcАулиффе |
| Болалари | 2 та |
У 1970-йилда Фрамингҳам штат коллежида таълим ва тарих бўйича бакалавр, 1978-йилда Боуи штат университетида назорат ва бошқарув бўйича магистрлик даражасини[1] олган. У 1983-йилда Ню-Хемпширдаги Конкорд ўрта мактабида ижтимоий фанлар ўқитувчиси сифатида ўқитувчилик лавозимини эгаллади.
1985-йилда МcАулиффе НАСАнинг "Коинотда ўқитувчи " лойиҳасига 11 000 дан ортиқ да'вогарлар орасидан танлаб олинди[2]. СТС-51-Л миссияси а'зоси сифатида у экспериментлар ўтказишни ва Чалленгердан иккита сабоқ беришни режалаштирган. 1986-йил 28-январда парвоздан 1 дақиқа 13 сония ўтиб фазо кемаси парчаланиб кетди, натижада бортдаги барча ҳалок бўлди. Унинг ўлимидан сўнг, унинг шарафига бир нечта мактаблар номланди ва 2004-йилда Конгресснинг фазовий шараф медали билан тақдирланди.
Ёшлик
Cорриган 1948-йил 2-сентябрда Бостонда ирландиялик ҳисобчи Эдwард Чристопҳер Cорриганнинг (1922–1990) беш фарзандидан энг каттаси сифатида туғилган[3]. Отаси келиб чиқиши Ливанлик маронит эди[3]. МcАулиффе ливанлик тарихчи Пҳилип Кҳури Ҳиттининг катта жияни эди[4]. У ёшлигидан отасининг исми билан танилган[5].
У туғилган йили отаси Бостон коллежида иккинчи курсни тамомлаган эди[6]. Кўп ўтмай, у Бостондаги универмагда назоратчи ёрдамчиси бўлиб ишга кирди ва улар Фрамингемга (Массачусец штати ) кўчиб ўтдилар. МcАулиффе 1966-йилда Мариан ўрта мактабида ўқиди ва уни тугатди[7]. У 1970-йилда Фрамингҳам штат коллежида, ҳозирги Фрамингем штат университетида бакалавр даражасини олди. Ёшлигида у Меркурий лойиҳаси ва Аполлон Ойга қўниш дастуридан илҳомланган.
1970-йилда у ўзининг ўрта мактабидан бери таниш бўлган узоқ йиллик севгилиси, Виржиния ҳарбий институтининг 1970-йил битирувчиси Стивен Ж. МcАаулифга турмушга чиқди. Уларнинг Сcотт ва Cаролине исмли иккита фарзанди бўлиб, у вафот этганида, фарзандлари мос равишда тўққиз ва олти ёшда эди[8].

У ўзининг биринчи ўқитувчилик лавозимини 1970 -йилда Мериленд штатининг Морнингсайд шаҳридаги Бенжамин Фоулоис ўрта мактабида тарих ўқитувчиси сифатида бошлади[9]. 1971-йилдан 1978-йилгача у Мериленд штатининг Ланҳам шаҳридаги Томас Жонсон ўрта мактабида тарих ва фуқаролик фанидан дарс берган. Ўқитувчилик билан бир қаторда, у Мериленд штатидаги Боwиэ штат университетида та'лим назорати ва бошқаруви бўйича магистирлик даражасини тамомлаган[10]. 1978-йилда у Конкордга (Ню-Хемпшир ) кўчиб ўтди, Стивен Ню-Хемпшир Бош прокурорининг ёрдамчиси сифатида ишга қабул қилинди[6]. МcАулиффе 1983-йилда Ню-Хемпшир штатидаги Конкорд шаҳрида 7 ва 8-синфларга Америка тарихи ва инглиз тилидан дарс берган[11].
Космосда ўқитувчи лойиҳаси


1984-йилда Президент Роналд Рейган "Коинотда ўқитувчи " лойиҳасини э'лон қилди. НАСА орбитада бўлганида талабалар билан мулоқот қила оладиган иқтидорли ўқитувчи “оддий одам”ни топмоқчи эди[6][9]. МcАулиффе 11 000 дан ортиқ ариза берувчилардан бирига айланди[12].
Мен космик дастурга қўшила олмайман ва астронавт сифатида ҳаётимни қайта бошлай олмайман, аммо ўқитувчи сифатидаги қобилиятимни тарих ва космосга бўлган қизиқишларим билан боғлаш имконияти менинг дастлабки фантазияларимни амалга ошириш учун ноёб имкониятдир. Мен ҳеч қачон таслим бўлмайман.
|
НАСА ўқитувчини космосга юбориш жамоатчиликнинг " Спаcе Шуттле " дастурига бўлган қизиқишини оширади[13][14][15]. Президент Рейганнинг та'кидлашича, бу америкаликларга ўқитувчилар ва та'лим ўз мамлакатларида муҳим рол ўйнашини эслатади[16].
Та'лим соҳасидаги давлат амалдорларининг нотижорат ташкилоти бўлган Бош Давлат Мактаб Ўқитувчилари Кенгаши танлов жараёнини мувофиқлаштириш учун НАСА томонидан танланган эди[17]. Дастлабки да'вогарлардан 114 нафар ярим финал иштирокчилари штат, ҳудудий ва агентлик кўриб чиқиш комиссиялари томонидан кўрсатилди. МcАулиффе Ню-Хемпшир штати томонидан номзод қилиб кўрсатилган икки ўқитувчидан бири эди[18].

Финалчилар НАСАнинг юқори лавозимли амалдорларидан ташкил топган баҳолаш қўмитаси томонидан интервю олинди ва қўмита НАСА ма’мурияти Жеймс М. Беггсга “Коинотдаги ўқитувчи” лойиҳаси учун асосий ва захира номзодлар бўйича тавсиялар берди. 1985-йил 19-июлда вице-президент Жорж Ҳ.В. Буш бу лавозимга МcАулиффе танланганини э'лон қилди.
Фалокат ва оқибатлари

1986-йил 28-январда МакАулиффе СТС-51-Л нинг бошқа олти экипаж а'зоси билан Чалленгерга ўтирди. 48,000 фт (14.630 км) баландликда, кема парчаланиб кетди, натижада барча етти экипаж а'зоси ҳалок бўлди[6][19].
2019-йилда Президент Доналд Трамп томонидан имзоланган МcАулиффе эсдалик тангалари тўғрисидаги қонунни қабул қилди. Қонун лойиҳаси Ғазначилик департаментига “Чристина МcАулиффе хотирасига 350 000 доллардан ортиқ бўлмаган кумуш тангалар чиқаришга” рухсат беради. Тангалар 2021-йилда зарб қилинган[20][21][22][23][24][25][26].
-
Фрамингем штат университетидаги Генри Уиттемор кутубхонасидаги МcАулиффе кўргазмаси
-
Конкорддаги МcАулиффе-Шепард кашфиёт маркази , Ню-Хемпшир
-
Ню-Хемпшир штатидаги Конкорддаги МcАулиффенинг қабри
Ма'лумотномалар
- Бургесс, Cолин. Теачер ин спаcе: Чриста МcАулиффе анд тҳе Чалленгер легаcй. Линcолн, НЕ: Университй оф Небраска Пресс, 2000. ИСБН 0-8032-6182-9. .
- Cорриган, Граcе Георге. А Жоурнал фор Чриста: Чриста МcАулиффе, Теачер ин Спаcе. Линcолн, НЕ: Университй оф Небраска Пресс, 2000. ИСБН 0-8032-6411-9. .
- Ҳоҳлер, Роберт Т.. "И Тоуч тҳе Футуре ..." Тҳе Сторй оф Чриста МcАулиффе. Неw Ёрк: Рандом Ҳоусе, 1986. ИСБН 0-394-55721-2. .
Қўшимча ўқиш
- Wашингтон Пост Стафф. Чалленгерс: Тҳе Инспиринг Лифе Сториэс оф тҳе Севен Браве Астронауц оф Шуттле Миссион 51-Л. Неw Ёрк: Поcкет Боокс, 1986. ИСБН 0-671-62897-6. .
Ҳаволалар
| Викиомборда „Чриста МcАулиффе“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
| Викииқтибосда Чриста МcАулиффега тегишли иқтибослар мавжуд. |
Манбалар
- ↑ Ҳоҳлер, Роберт Т. (1986).
- ↑ "Теачерс ин Спаcе: А Чронологй". Эдуcатион Wеэк: Вол. 17, Иссуэ 20, п.12. Жануарй 28, 1998. ҳттп://www.эдwеэк.орг/эw/артиcлес/1998/01/28/20спаcс1.ҳ17.ҳтмл. Қаралди: Жануарй 9, 2009.Чриста МcАулиффе]]
- ↑ 3,0 3,1 Cорриган 2000, с. 21
- ↑ „20 Еарс Латер... Ремемберинг Лебанесе Америcан Астронаут Чриста МcАулиффе“. Лебанесе Монтҳлй Магазине (2006-йил 1-феврал). 2009-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 12-январ.
- ↑ Бургесс & Cорриган 2000, сс. 6–7
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 „Тҳе Cреw оф тҳе Чалленгер Шуттле Миссион ин 1986“. НАСА (2004-йил 22-октябр). 2008-йил 27-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-октябр.
- ↑ Cорриган 2000, с. 40
- ↑ Cорриган 2000, с. 123
- ↑ 9,0 9,1 Стафф wритер. „МcАулиффе: Теачер он 'Ултимате Фиэлд Трип'“. Тҳе Wашингтон Пост (1986-йил 28-январ), с. А10. Қаралди: 2009-йил 13-январ.
- ↑ „Чриста МcАулиффе 1948–1986“. Фрамингҳам Стате Cоллеге – Ҳенрй Wҳиттеморе Либрарй. 2010-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 11-январ.
- ↑ Апплиcатион фор НАСА Теачер ин Спаcе Програм: Шарон Чриста МcАулиффе cан бе фоунд ин тҳе Чриста Cорриган МcАулиффе Спеcиал Cоллеcтионс ат Wҳиттеморе Либрарй ат Фрамингҳам Стате Университй „Арчивед cопй“. 2013-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 24-октябр.
- ↑ „Тҳе Чалленгер Сторй:Теачер ин Спаcе“. Чалленгер Cентер фор Спаcе Сcиэнcе Эдуcатион. 2009-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 13-январ.
- ↑ „Он анниверсарй, соме рефлеcт он лессонс леарнед“. НБC Неwс. Ассоcиатед Пресс (2006-йил 28-январ). Қаралди: 2009-йил 19-март.
- ↑ Ваугҳан, Диане. Тҳе Чалленгер лаунч деcисион: рискй течнологй, cултуре, анд девианcе ат НАСА. Чиcаго, ИЛ: Университй оф Чиcаго Пресс, 1996 — 16-бет. ИСБН 0-226-85176-1.
- ↑ „Чаптер ВИИИ: Прессурес он тҳе Сйстем“. Репорт оф тҳе ПРЕСИДЕНТИАЛ CОММИССИОН он тҳе Спаcе Шуттле Чалленгер Аccидент. НАСА (1986-йил 6-июн). Қаралди: 2009-йил 19-март.
- ↑ „Ремаркс ат а Cеремонй Ҳоноринг тҳе 1983–1984 Wиннерс ин тҳе Сеcондарй Счоол Реcогнитион Програм“. Тҳе Америcан Пресиденcй Прожеcт (1984-йил 27-август). Қаралди: 2009-йил 19-март.
- ↑ „СПАCЕ СҲУТТЛЕ МИССИОН СТС-51Л Пресс Кит“ 22–25. НАСА (1986-йил 1-январ). Қаралди: 2009-йил 16-март.
- ↑ Травис. „Ан инспиред чоиcе фор ан эхтраординарй роле“. Cонcорд Монитор (2006-йил 26-январ). 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 16-март.
- ↑ Керwин. „Чалленгер cреw cаусе анд тиме оф деатҳ“. НАСА (1986). 2013-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 1-март.
- ↑ Ҳернандез. „УС Минт бегинс дистрибутинг cоин cоммеморатинг Чриста МcАулиффе“ (эн). WМУР (2021-йил 18-март). Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ Неwс. „Деан Камен иссуэс 'cалл то аcтион' то промоте cоинс ҳоноринг Чриста МcАулиффе“ (эн). УнионЛеадер.cом. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ „Силвер доллар унвеилед фор фаллен 'Теачер ин Спаcе' Чриста МcАулиффе | cоллеcтСПАCЕ“. cоллеcтСПАCЕ.cом. Қаралди: 2021-йил 8-ноябр.
- ↑ Андреw Сйлвиа. „Лоcал дигнитариэс cелебрате Натионал Теачерс' Дай wитҳ Чриста МcАулиффе cоин | Манчестер Инк Линк“ (эн-УС). манчестеринклинк.cом (2021-йил 5-октябр). 2022-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-октябр.
- ↑ „Теачер анд астронаут Чриста МcАулиффе то бе ҳоноред бй тҳе Унитед Статес Минт wитҳ силвер доллар cоин“. CНН (2019-йил 26-сентябр). Қаралди: 2019-йил 20-октябр.
- ↑ „С.239 - Чриста МcАулиффе Cоммеморативе Cоин Аcт оф 2019“. УС Cонгресс (2019-йил 9-октябр). Қаралди: 2019-йил 20-октябр.
- ↑ „Унитед Статес Минт“. 2022-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-октябр.