Chust tumani

Чуст тумани — Наманган вилоятидаги туман. 1926-йил 29-сентабрда ташкил этилган. Шарқдан Тўрақўрғон, шимоли-шарқдан Косонсой, жануб ва ғарбдан Поп, жануби-шарқдан Мингбулоқ туманлари, шимолдан Қирғизистон Республикаси билан чегарадош. Майдони 0,92 минг км². Аҳолиси 296,7 минг киши (2025). Туманда 69 маҳалла фуқаролар йиг`инлари бор. Маркази — Чуст шаҳри.

Чуст тумани
Чустский район

туман
Таркибида	Наманган вилояти
Маъмурий маркази	Чуст
Расмий тиллар	Ўзбек
Вақт минтақаси	УТC+5
Харитада

Табиати

Туман ҳудуди Чатқол тоғларининг этакларидаги пастбаланд текисликларда жойлашган. Кўп қисми адир. Баландлиги 1000 — 1200 м. Тоғлардан оқиб тушадиган сойлар (Ғовасой, Олмоссой, Шатаксой, Резаксой, Каркидонсой ва бошқалар) жарликлар ҳосил қилган. Жанубий қисми Сирдарёга туташ бўлиб, текисликдан иборат. 1947-йилда ишга туширилган Чуст канали Косонсой сув омбори сувини 58 км масофага — Олмос қишлоғигача олиб боради. 1973-йилда сув тақсимлайдиган Ғовасой гидроузели қурилди. Кўксараксой сув омбори ва Чуст насос стансияси бор. Иқлими континентал. Йиллик ўртача температура 1Г. Январнинг ўртача температураси —1,3°, энг паст температура —26°. Июлнинг ўртача температураси — 25,8°, энг юқори температура — 40°. Йилига 305 мм ёғин тушади. Вегетация даври 190 кун. Тупроқлари текисликларда бўз тупроқ, адирлар қум, тош, лёсс, мергел билан қопланган. Ёввойи ўсимликлардан шувоқ, янтоқ, дўлана, қизилмия, оқмия, ёввойи пиёз, лола ва бошқа ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан бўри, тулки, қуён, сутур, қобон учрайди.

Аҳолиси

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, тожик, рус, татар ва бошқа миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳолининг ўртача зичлиги 1 км² га 216,2 киши. Қишлоқ аҳолиси 296,7 минг киши, шаҳар аҳолиси 63,8 минг киши.

Хўжалиги.

Туманда „Чустмаш“, „Пахта толаси“, „Барион“ аксиядорлик жамиятлари, миллий пичоқлар ясаш, „Сувмаш“ корхоналари, қишлоқ хўжалиги машиналари учун эҳтиёт қисмлар ишлаб чиқариш, асфалт заводлари (Олмос қишлоғи), бадиий буюмлар, қандолат, тикувчилик, атлас корхоналари, нон, сут заводлари, савдо корхоналари бор. Чуст пичоқлари жаҳон кўргазмаларида иштирок этган. Чуст дўппилари 1968-йилда НюДехли, 1969-йилда Монреал, 1970-йилда Токио ва Познан шаҳарларидаги жаҳон кўргазмаларида юқори баҳоланди.

Туман қишлоқ хўжалиги, асосан, пахтачиликка ихтисослашган. Чорвачилик, боғдорчилик, токчилик ҳам ривожланган. Туманда 16 та ширкат, 945 та фермер, 68 та деҳқон хўжалиги бор. Экин майдонларининг 9,7 минг гектарига пахта, 12,3 минг гектар ерга г'алла, 55 гектар ерга картошка, 128 гектар ерга сабзавот, 28 гектар ерга полиз экинлари экилади. 4,3 минг гектар мевазор, 1,5 минг гектар токзор, 798 гектар тутзор, 13 гектар мевали кўчатзор билан банд. Чуст тумани жамоа ва шахсий хўжаликларида 43,4 минг қорамол (шу жумладан, 20^5 минг сигир), 89,9 минг қўй ва эчки, шунингдек, парранда ҳам боқилади (2003).

Таълим

Туманда 78 та умумий таълим мактаби, 3 та хусусий мактаблар, 2 та санъат, мусиқа мактаблари, 4 та касб-ҳунар коллежи фаолият кўрсатади. 1 та кутубхона (289 минг нусха китоб), 1 та музей, санъат саройи, 5 та маданият марказлари ва 1 та истироҳат боғи бор. 1 та болалар ва ёшлар спорт мактаби ва 11 та спорт иншооти бор. 19 та касалхона (430 ўрин), туғруқхона, поликлиника, дорихона, қишлоқ врачлик пункти, 316 та врач ва 1935 та ўрта тиббий ходим ишлайди. Санаторий, дам олиш уйлари ишлаб турибди. Туман ҳудуди орқали Фарғона ҳалқа автомобил йўли ўтади. Чустдан Наманганга автобус қатнайди. 1960-йилдан „Чуст ҳақиқати“ туман газетаси чиқади (адади 6,5 минг).

Чуст Истироҳат Боғи

Чуст истироҳат боғи (Мавлоно Лутфуллоҳ номли маданият ва истироҳат боғи) шаҳар марказига яқин жойлашган бўлиб, Мавлоно Лутфуллоҳ шарафига номланган. У ерда турли кўнгилочар машғулотлар билан шуғулланиш, хордиқ чиқариш ва оилавий вақт кечириш мумкин.

Кўнгилочар боғлар барча ёшдаги ташриф буюрувчилар учун ўйин-кулги ва завқланишни таъминлаш учун кўплаб аттраксионлар ва тадбирларни таклиф этади. Ўйин паркларида қилишингиз мумкин бўлган баъзи умумий нарсалар:

Жонли шоулар ва ўйин-кулгилар: Кўнгилочар боғларда кўпинча томошабинлар, мусиқачилар, раққосалар ва машҳур франчайзалар қаҳрамонлари иштирокида жонли шоулар, чиқишлар ва парадлар ўтказилади.

Озиқ-овқат ва овқатланиш: Сиз турли хил таомлардан баҳраманд бўлишингиз мумкин, масалан, пахта қанд каби анъанавий истироҳат боғи газакларидан тортиб, янада муҳимроқ таомлар ва мавзули овқатланиш тажрибаларигача.

Харид қилиш: Аксарият истироҳат боғларида эсдалик совғалари дўконлари мавжуд бўлиб, уларда сиз боғга ёки махсус саёҳатларга тегишли товарларни, шунингдек, бошқа чакана савдо нуқталарини харид қилишингиз мумкин.

Болалар учун ўйин майдончалари: Ёш болалари бўлган оилалар ёшига мос келадиган саёҳатлар ва машғулотлар билан махсус мўлжалланган жойлардан баҳраманд бўлишлари мумкин.

Виртуал ҳақиқат ва кенгайтирилган ҳақиқат тажрибалари: Баъзи парклар анъанавий саёҳат тажрибасини яхшилайдиган виртуал ҳақиқат (ВР) ёки кенгайтирилган ҳақиқат (АР) аттраксионларини таклиф қилади.

Ҳайвонлар кўргазмалари: Баъзи боғларда ҳайвонларнинг кўргазмалари мавжуд бўлиб, уларда турли ҳайвонларни яқиндан кўришингиз мумкин.

Дам олиш ва манзарали жойлар: истироҳат боғларидаги барча тадбирлар ҳаяжонли бўлиши шарт эмас. Бундан ташқари, дам олиш, гўзал манзараларни томоша қилиш ёки пикник қилиш учун тинч жойларни топишингиз мумкин.

Таълим тажрибаси: Баъзи боғлар ташриф буюрувчиларга фан, тарих ёки табиатни муҳофаза қилиш ҳақида ўргатадиган ўқув кўргазмалари ёки тажрибаларини таклиф қилади.

Туғилган кун партиялари ва тадбирлари: Кўплаб истироҳат боғларида туғилган кунлар ва махсус тадбирлар ўтказилади, бу уларни махсус кунларни нишонлаш учун ажойиб жойларга айлантиради.

Мавсумий тадбирлар: Йил вақтига қараб сиз байрам мавзусидаги байрамлар ёки ёзги фестиваллар каби махсус мавсумий тадбирларни топишингиз мумкин.