Cигаритис лилаcинус, Лилаc силверлине — Лйcаэнидаэ оиласига, Cигаритис туркумига мансуб нодир, камёб ва қат'ий қо'риқланадиган капалак туридир. Капалакнинг усти — сирен ранг, таги эса — кумуш чизиқли. Шунинг учун инглиз тилида унга иккала рангни қо'шиб "Лилаc Силверлине" я'ни "сирен рангли кумуш чизиқ" деб ном беришган[1].

Лилаc силверлине
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Ҳайвонлар
Тип: Бўғимоёқлилар
Синф: Ҳашаротлар
Туркум: Тангачақанотлилар
Оила: Ферузақанотлилар
Уруғ: Cигаритис
Турлари: лилаcинус
Бинар номи
Cигаритис лилаcинус
((Мооре, 1884))
Синонимлари
  • Апҳнаэус лилаcинус Мооре, 1884
  • Апҳаритис лилаcинус (Мооре, 1884)
  • Спиндасис лилаcинус (Мооре, 1884)
  • Апҳнаэус аэстивус Сwинҳоэ, [1887]

Тавсиф

Ург'очи капалак

Қанотлари ёзилганда тахминан 28–34 мм атрофида бо'лади. Эркак капалакларнинг қанот усти то'қ жигарранг бо'либ, унинг марказий қисми қуёшда бинафшаранг-ко'к (сирен ранг) бо'либ ялтирайди. Ургочиларида эса бу ранг бироз очроқ ёки сарг'иш-оловранг нақшлар билан қопланган бо'лади. У асосан тропик ва субтропик иқлимдаги очиқ о'тлоқлар, бутазорлар ва текисликларда яшайди[2].

Тарқилиши

Бу капалакнинг дунё бо'йича энг ко'п популяцияси Ҳиндистоннинг Карнатака штатида аниқланган. У нафақат Ҳиндистон ва Мянмада, балки Шимолий Таиландда ва ҳатто Покистоннинг Равалпинди шаҳрида ҳам қайд этилган[3][4].

Хусусияти

Бу капалакнинг ҳаёти мутлақо о'зига хос. Унинг личинкалари о'симлик емайди. Ург'очи капалак тухумини о'симликка эмас, балки эр остига, чумолилар уясининг кириш қисмига қо'яди[5]. Тухумдан чиққан капалак қурти то'г'ри чумоли уясининг ичига кириб кетади. У ерда чумолилар уни о'з боласидай боқади. Қуртлар чумолилар ог'зидан чиқариб берадиган ярим ҳазм бо'лган суюқлик билан озиқланади. Эвазига капалак қурти о'зининг махсус безларидан чумолилар яхши ко'радиган ширин нектар ажратиб беради. У худди шу чумоли уяси ичида г'умбакка айланади ва вояга етган капалак бо'либ учиб чиқади<реф наме=":0">Сундар, К.С. Гопи; Киттур, Сwати; Коли, В.К.; Пражапати, У. (2020). "Ранге эхтенсион оф тҳе Лилаc Силверлине (Апҳаритис лилаcинус) то соутҳерн Ражастҳан анд а ревиэw оф тҳе литературе". Жоурнал оф Тҳреатенед Таха 12 (9): 16180–16182. дои:10.11609/жотт.5800.12.9.16180-16182. ҳттпс://тҳреатенедтаха.орг/индех.пҳп/ЖоТТ/артиcле/виэw/5800/6830. </реф.

Муҳофаза қилиниши

Ҳиндистон қонунчилигида у 1972-йилдаги Ёввойи табиатни муҳофаза қилиш қонунининг ИИ иловасига киритилган. Бу унинг энг юқори даражада қонуний ҳимояга олинганини англатади. Уни овлаш, йиг'иш ёки яшаш муҳитига зарар етказиш қат'иян ман этилади ва қонун бо'йича ог'ир жазо чоралари ко'рилади. Дунё бо'йича унинг жами ҳисобда атиги бир неча о'н дона намунасигина табиацҳунослар томонидан расман қайд этилган. Шимолий-Шарқий Ҳиндистонда у 90 йилдан ортиқ вақт давомида мутлоқ ко'ринмай кетиб, яқин йиллардагина қайта аниқланган.

Галерея

Манбалар

  1. ↑ Р.К., Варшней; Сметаcек, Петер. А Сйноптиc Cаталогуэ оф тҳе Буттерфлиэс оф Индиа. Неw Делҳи: Буттерфлй Ресеарч Cентре, Бҳимтал & Индинов Публишинг, Неw Делҳи, 2015 — 94-бет. ДОИ:10.13140/РГ.2.1.3966.2164. ИСБН 978-81-929826-4-9. 
  2. ↑ „Cигаритис лилаcинус (Мооре, 1884)“. Лепидоптера анд Соме Отҳер Лифе Формс. Қаралди: 2018-йил 30-июн.
  3. ↑ Jamoat mulki асас жамоат мулки бўлган маълумотларни ўз ичига олади: Сwинҳоэ, Чарлес. Лепидоптера Индиcа. Вол. ИХ. Лондон: Ловелл Реэве анд Cо., 1911–1912 — 170–171-бет. 
  4. ↑ Мооре, Фредериc. Десcриптионс оф соме неw Асиатиc диурнал Лепидоптера; чиэфлй фром спеcименс cонтаинед ин тҳе Индиан Мусеум, Cалcутта.. Cалcутта: Жоурнал оф тҳе Асиатиc Соcиэтй оф Бенгал, 1884 — 16‒52-бет. 
  5. ↑ „Апҳаритис-лилаcинус Мооре, 1884 – лилаc силверлине“. Буттерфлиэс оф Индиа.