Cлаудиа Шеинбаум Пардо[а] (24-июн 1962-йилда туғилган) – мексикалик сиёсатчи, олим ва академик, ҳозирда Мексиканинг сайланган президенти. Cлаудиа Шеинбаум бу лавозимга сайланган биринчи аёлдир[3]. У чап қанот Миллий тикланиш ҳаракатининг (Морена) аъзоси ҳисобланади[4].

Cлаудиа Шеинбаум

Шеинбаум 2024-йилда
 Мексиканинг сайланган президенти
 
Мансаб даври
1-октябр 2024-йил[1]
Ўтмишдоши Андрéс Мануэл Лóпез Обрадор
 Мехико шаҳри мери
Мансаб даври
5-декабр 2018-йил – 16-июн 2023-йил
Ўтмишдоши Жосé Рамóн Амиэва
Вориси Мартí Батрес
Талпан тумани мери
Мансаб даври
1-октябр 2015-йил – 6-декабр 2017-йил
Ўтмишдоши Ҳécтор Ҳуго Ҳернáндез Родрíгуэз
Вориси Фернандо Ҳернáндез Палаcиос [эс]
Мехико шаҳри атроф-муҳит бўйича котиби
Мансаб даври
5-декабр 2000-йил – 15-май 2006-йил
Ўтмишдоши Алежандро Энcинас Родрíгуэз
Вориси Эдуардо Вега Лóпез
Шахсий маълумотлари
Таваллуди
Cлаудиа Шеинбаум Пардо

1962-йил 24-июн (1962-06-24) (64 ёш)
Мехико шаҳри, Мексика
Сиёсий партияси Морена (2014-йилдан бери)
Бошқа сиёсий
бирлашмалари
Демократик инқилоб партияси (1989–2014)
Турмуш ўртоғи
Болалари 2
Онаси Анниэ Пардо Cемо
Отаси Cарлос Шеинбаум Ёселевитз
Таълим Мексика миллий мухтор университети (ПҳД)
Имзоси

Касби олим бўлган Шеинбаум Мексика миллий мухтор университетида энергетика муҳандислиги бўйича фалсафа доктори даражасини олган. Шеинбаум энергетика, атроф-муҳит ва барқарор ривожланиш бўйича 100 дан ортиқ мақола ва иккита китоб муаллифидир. Cлаудиа Шеинбаум Пардо Иқлим ўзгариши бўйича ҳукуматлараро панелга ўз ҳиссасини қўшган ва 2018-йилда ББCнинг 100 Wомен рўйхатига киритилган[5].

2018-йилда у Мехико шаҳри мери этиб сайланди – яна бундай лавозимни эгаллаган биринчи аёл бўлди, сўнг 2023-йил июн ойида 2024-йилги президентилик сайловларида президентликка номзодини қўйиш учун истеъфога чиқди. 2023-йил сентабрида у ўзининг энг яқин рақиби, собиқ ташқи ишлар вазири Марcело Эбрард устидан партиянинг номзодини қўлга киритди[6]. 2024-йил июн ойида Шеинбаум Мексикадаги умумий сайловларда 59 фоиздан кўпроқ овоз билан ғолиб чиқди. Шеинбаум лавозимга киришгач, у Мексиканинг биринчи аёл президенти ва яҳудий миллатига мансуб биринчи президент бўлади[б][8][9].

Ёшлиги

Cлаудиа Шеинбаум Пардо 1962-йил 24-июнда Мехико шаҳрида дунёвий яҳудий оиласида туғилган[10][11]. Унинг отаси Ашкенази, бобоси ва бувиси 1920-йилларда Литвадан Мехико шаҳрига кўчиб келишган. Унинг онаси Сефард бобоси ва бувиси Холокостдан қочиш учун 1940-йилларнинг бошида Болгариянинг София шаҳридан у ерга кўчиб кетишган. Cлаудиа Шеинбаум яҳудийларнинг асосий байрамларини бобоси ва бувисининг уйларида нишонлаган[12][11].

Унинг ота-онаси ҳам олимлар: онаси Анниэ Пардо Cемо [эс] биолог ва Мексика миллий мухтор университети Фанлар факултетининг фахрий профессори, отаси Cарлос Шеинбаум Ёселевитз [эс] эса кимё муҳандиси бўлган[13][12][14]. Унинг акаси Жулио физик[14].

Илмий фаолияти

Шеинбаум Мексика миллий мухтор университети (УНАМ) физика факултетида таҳсил олган ва 1989-йилда бакалавр даражасини олган. 1994-йилда магистрлик, 1995-йилда эса энергетика фанлари номзоди илмий даражасини олди[15][14][16].

Шеинбаум 1991–1994-йилларда Калифорниядаги Лаwренcе Беркелей миллий лабораториясида докторлик диссертациясини тамомлаган. Шеинбаум лабораторияда ишлаётганида, Мексика транспорт секторида энергиядан фойдаланишни таҳлил қилди ва Мексикада қурилиш энергиясидан фойдаланиш тенденциялари бўйича тадқиқотларни чоп этди[17][18][19].

1995-йилда Мексика миллий мухтор университети (УНАМ) муҳандислик институти факултетига ишга кирди[14]. Шеинбаум Муҳандислик институти тадқиқотчиси бўлган ва Система Наcионал де Инвестигадорес ва Мексика Фанлар академиясининг аъзоси бўлган[20]. 1999-йилда муҳандислик ва технологик инновациялар бўйича Мексика миллий мухтор университетининг „Энг яхши ёш тадқиқотчиси“ мукофотига сазовор бўлди[21].

2006-йилда Шеинбаум ҳукуматдаги бир муддат сиёсий фаолиятдан сўнг Мексика миллий мухтор университети (УНАМ)га қайтиб келди ва илмий журналларда мақолалар чоп эта бошлади[14].

2007-йилда Иқлим ўзгариши бўйича ҳукуматлараро панел 4АРнинг WГ3 (юмшатиш) ҳисоботининг „Саноат“ бўлимига ҳисса қўшган муаллиф ва 2013-йилда ИПCC Бешинчи Баҳолаш Ҳисоботи бўлимининг етакчи муаллифи бўлган[22][23].

Дастлабки сиёсий фаолияти

Шеинбаум ёшлигида Колумбия партизанлар ҳаракати М19нинг фаол тарафдори сифатида қайд этилган[24].

Мексика миллий мухтор университетида талаба бўлган даврида Шеинбаум Демократик инқилоб партиясининг (ПРД) таъсисчи ёшлар ҳаракати бўладиган Cонсежо Эстудиантил Университарио (Университет талабалар кенгаши) талабалар гуруҳи аъзоси бўлган[25][26].

Шеинбаум 2000-йилнинг 20-ноябрида Мехико ҳукумати раҳбари Андрéс Мануэл Лóпез Обрадорнинг кабинетига тайинланганидан сўнг, 2000-йил 5-декабрдан бошлаб Мехико шаҳри атроф-муҳит бўйича котиби лавозимида ишлаган[27]. 2006-йил май ойида якунланган ўз муддати давомида у Мехико шаҳрида электрон транспорт воситаларини рўйхатдан ўтказиш марказининг қурилишига мас’ул эди[21][28]. Шунингдек, у алоҳида йўлакларга эга автобус тезкор транзит тизими Метробуснинг жорий этилишини ва Мехико шаҳрининг ҳалқа йўли Анилло Перифéриcонинг иккинчи қавати қурилишини назорат қилди[14].

Изоҳлар

  1. ↑ испанча[2]
  2. ↑ Cарлос Салинас де Гортари, Мексиканинг 1988–1994-йиллардаги президенти, қисман мустамлака давридаги сефардия яҳудийларидандир[7].

Манбалар

  1. ↑ „Пор қуé жунио й оcтубре сон лас нуэвас фечас cлаве пара лас элеccионес 2024 де Мéхиcо“. CНН эн Эспаñол (2024-йил 20-январ). 2024-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 3-июн.
  2. ↑ „Cлаудиа: Эл Доcументал“. Cлаудиа Шеинбаум Пардо (2023-йил 20-декабр). 2024-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 4-июн.
  3. ↑ „Рулинг лефтист партй cандидате Шеинбаум элеcтед Мехиcо'с фирст фемале пресидент“ (2024-йил 3-июн). 2024-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 3-июн.
  4. ↑ „Рулинг лефтист партй cандидате Шеинбаум элеcтед Мехиcо'с фирст фемале пресидент“ (2024-йил 3-июн). 2024-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 3-июн.
  5. ↑ „ББC 100 Wомен 2018: Wҳо ис он тҳе лист?“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2018-йил 19-ноябр). 2019-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-июл.
  6. ↑ „Формер Мехиcо Cитй Маёр Cлаудиа Шеинбаум то бе тҳе рулинг партй'с пресидентиал cандидате“ (эн). АБC Неwс (2023-йил 6-сентябр). 2023-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-сентябр.
  7. ↑ „Салинас де Гортари обтуво наcионалидад эспаñола пор ориген жудíо сефарадí“ (эс-МХ). Энлаcе Жудíо (2022-йил 30-октябр). 2024-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 4-июн.
  8. ↑ Мадрй, Кйлиэ; Валентине, Ҳилаире. „Мехиcо'с Шеинбаум поисед то беcоме фирст wоман пресидент“. Реутерс (2024-йил 2-июн).
  9. ↑ „Мехиcо'с ликелй нехт пресидент wоулд бе иц фирст леадер wитҳ а Жеwиш баcкгроунд“ (эн). АП Неwс (2024-йил 22-апрел). 2024-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 3-июн.
  10. ↑ „Қуиéн эс Cлаудиа Шеинбаум, ла дестаcада cиэнтíфиcа қуэ ҳарá ҳисториа cомо ла примера пресидента де Мéхиcо“. ББC Мундо (2024-йил 3-июн). 2024-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 3-июн.
  11. ↑ 11,0 11,1 Каҳн, Cарриэ „Меэт Мехиcо Cитй'с Фирст Элеcтед Фемале Маёр“. НПР (2018-йил 25-июл). — „Ботҳ Шеинбаум'с паренц, алсо сcиэнтисц, аре чилдрен оф Жеwиш иммигранц фром Булгариа анд Литҳуаниа. Шеинбаум сайс ше cелебратед ҳолидайс wитҳ ҳер грандпаренц, бут ҳер ҳоме лифе wас сеcулар“. 2022-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-сентябр.
  12. ↑ 12,0 12,1 „Жудíос й cиэнтíфиcос. Ла фамилиа де Cлаудиа Шеинбаум“ (эс-МХ). Энлаcе Жудíо (2018-йил 18-декабр). 2020-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-декабр.
  13. ↑ Амеялли Виллафáн. „Анниэ Пардо Cемо й су бúсқуэда cонстанте де респуэстас“. Cиэнcиамх (2015-йил 30-июл). 2020-йил 28-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 25-апрел.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 Wаде, Лиззиэ „Cан тҳис энвиронментал энгинеэр—ноw элеcтед маёр—фих Мехиcо Cитй?“. Сcиэнcе Магазине. АААС (2018-йил 2-июл). 2021-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 25-апрел.
  15. ↑ „Мехиcо Cитй чоосес фор тҳе фирст тиме ин ҳисторй а Жеw анд фемале маёр, тҳе сcиэнтист Cлаудиа Шеинбаум“ (2018-йил 2-июл). 2020-йил 28-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 25-апрел.
  16. ↑ „Мехиcо Cитй элеcц фирст-эвер Жеwиш маёр, эхит полл шоwс“. Тҳе Тимес оф Исраэл (2018-йил 2-июл). 2020-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 3-июл.
  17. ↑ „Мехиcо Cитй Маёр-Элеcт Cлаудиа Шеинбаум Висиц Беркелей Лаб“. интернатионал.лбл.гов. 2024-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-декабр.
  18. ↑ Wебер, Жонатҳан „Мехиcо Cитй элеcц фирст Жеwиш, фемале маёр“. Тҳе Жерусалем Пост (2018-йил 2-июл). 2020-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 25-апрел.
  19. ↑ „Формер Беркелей Лаб ресеарчер элеcтед ас Мехиcо Cитй маёр“ (эн). Тҳе Даилй Cалифорниан (2018-йил 6-июл). 2023-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-декабр.
  20. ↑ „Cлаудиа Шеинбаум, ла cиэнтíфиcа қуэ гобернарá CДМХ“. политиcо.мх. 2020-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 13-декабр.
  21. ↑ 21,0 21,1 Кеннй Танг. Греэн CИТЙномиcс: Тҳе Урбан Wар агаинст Cлимате Чанге. Роутледге, 2009. ИСБН 9781351279420. 
  22. ↑ ["Cлимате Чанге 2007 – Митигатион оф Cлимате Чанге: Wоркинг Гроуп ИИИ".] ИПCC. Ретриэвед 2 Жулй 2018
  23. ↑ "Индустрй Чаптер10 ИПCC Ретриэвед 2 Жулй 2018 (Wайбаcк Мачине сайтида 14 Жуне 2018 санасида архивланган)
  24. ↑ „Петро реcоноcе апоё де Шеинбаум ал М19 эн éпоcас де cландестинидад“. 2024-йил 11-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 11-июн.
  25. ↑ Белсассо, Бибиана. „Ме сепарé де Cарлос Íмаз де cомúн аcуэрдо ҳаcе ун аñо“ (эс). Ла Разон де Мехиcо (2017-йил 8-май). 2018-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
  26. ↑ Роблес де ла Роса, Летиcиа. „CЕУ: семиллеро де полíтиcос; эл мовимиэнто эстудиантил дел 86“ (эс). Эхcелсиор (2016-йил 12-сентябр). 2020-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
  27. ↑ Флорес, Жосé Луис. „Пресента АМЛО су габинете“ (эс). Эл Универсал (2000-йил 21-ноябр). 2020-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
  28. ↑ Cардосо, Лаура. „Cреарáн cентрал де верифиcентрос“ (эс). Эл Универсал (2000-йил 27-декабр). 2020-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.

Ҳаволалар

Сиёсий идоралар
Олдингиси Мехико шаҳри атроф-муҳит бўйича котиби
2000–2006
Кейингиси
Эдуардо Вега Лóпез
Олдингиси Тлалпан тумани мери
2015–2017
Кейингиси
Олдингиси Мехико шаҳри мери
2018–2023
Кейингиси
Партия сиёсий идоралари
Олдингиси Морена париясидан Мексика президентлигига номзод
2024
Энг сўнгги