Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Cola acuminata
Ilmiy tasniflash
Oʻsimliklar
Yuksak oʻsimliklar
Gulli oʻsimliklar
Ikki urugʻpallalilar
Rosids
Malvales
Malvaceae
Cola
C. acuminata
Binar nomi
Cola acuminata

Sinonimlar

Sterculia acuminata

Cola acuminata — tropik Afrikada oʻsuvchi Malvaceae oilasiga kiruvchi Cola turkumiga mansub tur . U odatda oʻzining mevasi, kola yongʻogʻi bilan mashhur boʻlib, dastlab Coca-Cola kabi ishlab chiqarilgan ichimliklarda kola taʼmini berish uchun ishlatilgan[1][2].

Kola daraxti asosan pasttekisliklarda oʻsadi, oʻrta boʻyli, shoxlari past, poʻstlogʻi kulrang yoki toʻq yashil, barglari toʻq yashil, gullari hasharotlar tomonidan changlanadi[1]. Daraxt neytral kislotalilik bilan yaxshi quritilgan nam, qumli, loy yoki loy tuproqlarni afzal koʻradi[1]. U yuqori quyosh nurini talab qiladi va qurgʻoqchilikka chidamli[1].

Mevalari qoʻpol, uzunligi 20 smgacha va katta, tekis va yorqin qizil rangli urugʻlarni oʻz ichiga oladi, odatda kola yongʻoqlari deb nomlanadi[2]. Urugʻda 1,25 — 2,4 % kofein mavjud boʻlib, chaynab yoki maydalab isteʼmol qilinadi, hushyorlikni oshirish, charchoqni kamaytirish va chidamlilikni oshirish uchun ichimliklarga qoʻshilishi mumkin[1].

Cola mevalari Gʻarbiy Afrika oʻrmonlaridan yigʻib olinadi[2]. Mevalarda taxminan 2 % katexin — kofein, teobromin va kolatin mavjud. Urugʻlari qovuriladi va maydalanadi. Keyin esa chaynalishi yoki choy va sut kabi ichimliklarga qoʻshilishi mumkin[2]. Butun yongʻoqlar chaynalganida, ular achchiq taʼmga ega boʻladi, lekin ovqatdagi va boshqa ichimliklarga qoʻshilganda shirin taʼm beradi[1].

Afrikada kola yongʻoqlari anʼanaviy tibbiyotda yoki oziq-ovqat boʻyoqlari sifatida foydalanilishj mumkin, yogʻochi esa yoqilgʻi sifatida yoki mebel, uylar va qayiqlar yasash uchun ishlatiladi[1].

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 „Cola acuminata - (P.Beauv.) Schott & Endl.“. Plants For A Future (2012). Qaraldi: 2019-yil 23-dekabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Veronique Greenwood. „The little-known nut that gave Coca-Cola its name“. BBC News - Future (2016-yil 23-sentyabr). Qaraldi: 2019-yil 23-dekabr. „These days, the Coca-Cola recipe is a closely guarded secret. But it's said to no longer contain kola nut extract, relying instead on artificial imitations to achieve the flavour“.