Cомманд анд Cонтрол: Нуcлеар Wеапонс, тҳе Дамасcус Аccидент, анд тҳе Иллусион оф Сафетй — Эриc Счлоссер томонидан ёзилган, 2013-йилда нашр этилган бадиий бўлмаган китоб бўлиб, унда ядро қуроллари тизимлари тарихи ва Америка Қўшма Штатларидаги ядро қуроллари билан боғлиқ авариялар ҳақида сўз юритилади.[1] Счлоссер китобда муҳокама қилган ҳодисалар қаторига 1980-йилдаги Дамасcус Титан ракетаси портлаши, 1966-йилдаги Паломарес Б-52 ҳалокати ва 1961-йилдаги Голдсборо Б-52 ҳалокати киради.[2][3] У 2014-йилги Пулитзер тарих мукофоти учун финалчилар қаторидан жой олган.[4] Китоб асосида суратга олинган ҳужжатли филм 2017-йил бошида ПБСдаги Америcан Эхпериэнcе дастурининг бир қисми сифатида намойиш этилган.[5]

Синопсис

Ушбу китоб АҚШнинг ядро қуроллари дастурининг тарихий шарҳи бўлиб, Брокен Арроw деб аталадиган ядро қуроллари аварияларининг батафсил баёнларини ўз ичига олади.

1980-йил сентабр ойида Арканзас штатидаги Дамасcус шаҳри яқинидаги Лаунч Cомплех 374-7 мажмуасида ташлаб юборилган гайка калити Титан ИИ ракетасининг биринчи босқичидаги ёқилғи бакини тешиб юборди. Натижада юзага келган сизиб чиқиш 1980 Дамасcус Титан ракетаси портлашига олиб келди ва ракета шахтасидан тўққиз мегатонлик W-53 ядро каллагини чиқариб юборди, бироқ каллак портламади.

Счлоссер Дамасcус ҳодисаси асосида АҚШ ва бутун дунёдаги ядро арсеналларининг ривожланиши, уларга техник хизмат кўрсатиш ва нотўғри бошқарилишининг етмиш йиллик тарихини баён қилади. У Манхеттен лойиҳаси, Совуқ уруш ва ядро салоҳиятининг бутун дунё бўйлаб тарқалишини ёритади. Китобда бошқа Брокен Арроw ҳодисалари ҳам тасвирланган.

1961-йил январ ойида Б-52 Стратофортресс самолёти Голдсборо, Нортҳ Cаролина яқинида ҳавода парчаланиб кетди; самолёт бортида иккита Марк 39 ядро бомбаси бўлган. Бомбалардан бирининг жанговар ҳолатга келтириш кетма-кетлиги деярли тўлиқ якунланган, иккинчиси эса бутун ҳолатда топилган.

1966-йил январ ойида яна бир Б-52 КC-135 Стратотанкер билан Паломарес, Испания устида ҳавода ёнилғи қуйиш вақтида тўқнашди. Авария натижасида тўртта Б28 ядро бомбаси тушиб кетиб, плутоний қишлоқ ҳудудига тарқалди.

Ушбу воқеаларни баён қилиш орқали Счлоссер муассасаларнинг ҳодисаларни яшириш ҳолатларига э’тибор қаратади ҳамда операцион назорат ва қурол ишончлилиги ўртасида такроран юзага келадиган зиддиятларни таҳлил қилади.

Танқидий қабул

Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасидаги шарҳда китоб "безовта қилувчи, аммо ўзига тортувчи" деб та’рифланган ва Счлоссер "сиёсат таҳлилчисидан кўра яхшироқ мухбир" экани қайд этилган.[6]

Ички хавфсизлик бўйича маслаҳатчи Леэ Ҳ. Ҳамилтон китоб ҳақида шундай деган: "Тҳе лессон оф тҳис поwерфул анд дистурбинг боок ис тҳат тҳе wорлд'с нуcлеар арсеналс аре нот ас сафе ас тҳей шоулд бе. Wе шоулд таке но cомфорт ин оур скилл анд гоод фортуне ин превентинг а нуcлеар cатастропҳе, бут ургентлй эхтенд оур махимум эффорт то ассуре тҳат а нуcлеар wеапон доэс нот го офф бй аccидент, мистаке, ор мисcалcулатион."[7]


Манбалар

  1. ↑ [[1](ҳттпс://www.нпр.орг/2014/08/11/339131421/нуcлеар-cомманд-анд-cонтрол-а-ҳисторй-оф-фалсе-алармс-анд-неар-cатастропҳес) „Нуcлеар 'Cомманд Анд Cонтрол': А Ҳисторй Оф Фалсе Алармс Анд Неар Cатастропҳес“]. НПР (2014-йил 11-август). Қаралди: 2016-йил 29-апрел.
  2. ↑ Ахелрод, Жим. [[2](ҳттп://www.cбснеwс.cом/неwс/аутҳор-эриc-счлоссер-ҳйдроген-бомб-алмост-детонатед-ин-нортҳ-cаролина-ин-1961/) „Аутҳор Эриc Счлоссер: Ҳйдроген бомб алмост детонатед ин Нортҳ Cаролина ин 1961“]. CБС Неwс (2013-йил 21-сентябр). Қаралди: 2016-йил 29-апрел.
  3. ↑ Мечаниc, Мичаэл. [[3](ҳттпс://www.мотҳержонес.cом/политиcс/2013/08/эриc-счлоссер-cомманд-cонтрол-эхcерпт-нуcлеар-wеапонс) „А Снеак Пеэк ат Эриc Счлоссер'с Террифйинг Неw Боок он Нуcлеар Wеапонс“]. Мотҳер Жонес (2013-йил 15-сентябр). Қаралди: 2016-йил 29-апрел.
  4. ↑ {{Веб манбаси}} андозасининг барча параметрлари ўз номига эга бўлиши зарур. [[4](ҳттп://www.пулитзер.орг/cитатион/2014-Ҳисторй) „Тҳе Пулитзер Призес“]. Пулитзер.орг. Қаралди: 2014-йил 12-май.
  5. ↑ [[5](ҳттпс://www.пбс.орг/wгбҳ/америcанехпериэнcе/филмс/cомманд-анд-cонтрол/) „Wатч Cомманд анд Cонтрол“]. ПБС.орг. Қаралди: 2019-йил 28-октябр.
  6. ↑ [„Атомиc) Гаффес“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2013-йил 15-сентябр).
  7. ↑ Ҳамилтон, Леэ Ҳ.. Cомманд анд Cонтрол: Нуcлеар Wеапонс, тҳе Дамасcус Аccидент, анд тҳе Иллусион оф Сафетй. Пенгуин, 26 Аугуст 2014. ИСБН 978-0143125785. 

Ташқи ҳаволалар

Андоза:Нуcлеар-теч-боок-стуб