Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Coraline

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Cоралине — британиялик ёзувчи Неил Геиман томонидан 2002-йилда Блоомсбурй ва ҲарперCоллинс нашриётлари томонидан нашр этилган дарк фантасй жанридаги болалар новелласи. У 2003-йилда Энг яхши новелла сифатида Ҳуго Аwард мукофоти[1] ва 2003-йилги Небула Аwард мукофоти[2] ва 2002-йилда Ёш китобхонлар учун ёзилган энг яхши асар сифатида Брам Стокер мукофоти билан тақдирланган[3]. Тҳе Гуардиан ўзининг ХХИ асрнинг 100 та энг яхши китоблари рўйхатида Cоралине ни 82-ўринга қўйди [4]. Гаиман новеллани 1990-йилда ёзишни бошлаган. Асар қаҳрамоннинг номи „Cаролине“ исмидаги хатоликдан келиб чиққан. Геиман буни „ Мен Cаролине исмнини ёзмоқчи эдим, лекин ёзувда хато кетди. Cоралине сўзига қарар эканман, у кимнингдир исми бўлишини ва у билан нима содир бўлгани ҳақида ёзишнии истадим“ дея изоҳлаган эди. 2009-йилда Ҳенри Селиcк бу асарни стоп-мотион анимацион филми сифатида экранлаштирилган.

Қаҳрамонлар

  • Cоралине Жонес — 11 ёшли бош қаҳрамон. У қизиқувчан, ақлли, топқир ва жасур. Cоралине ёмғирни ва ақлсиз катта одамларни ёқтирмайди(катталарнинг ҳаммаси унга шундай бўлиб туюлади), катталар уни ёш бола деб жиддий қабул қилишмайди. У „ўз ёшига нисбатан кичик“ деб таърифланган, лекин у ҳеч кимдан қўрқмайди; Cоралине китобдаги энг саргузашцевар қаҳрамон. Гарчи қиз Белдамнинг асл ниятини билгач, уни бошқа кўрмасликни истаса ҳам, ота-онасини қутқариш учун барибир ортга қайтади. Белдам ҳақида эшитганлари ва унинг оиласига қилган ишларидан кейин ҳам жодугар уни ўзига хос худбинлик билан чин дилдан ёқтиришини инкор эта олмайди. У озгина бўлсада Белдамга нисбатан ҳамдардлик ҳис қилади ва у қиз билан нима қилиб бўлса ҳам кучли она ва қиз ришталарини боғлашни хоҳлашини тушуниб етади. Бу қаҳрамоннинг шафқатли эканлигини ва унинг кучли иродасини кўрсатади.
  • Миссис Жонес — Бош қаҳрамоннинг онаси. У кўпинча жуда банд, баъзан эса бироз эътиборсиз, лекин қизини яхши кўради ва унга ғамхўрлик қилади. У меҳрибон ва жонкуяр, аммо Cоралине уни жуда зерикарли деб ҳисоблайди. Cоралине ҳам ўзининг ҳақиқий онасидан норози бўлади, чунки у қизига кўп ишларда рухсат беришни истамайди.
  • Жаноб Жонес — Бош қаҳрамоннинг отаси. У ўз уйида компютерда ишлайди. У қизига жуда ғамхўр ва меҳрибон, жасур ва жонкуяр. У қизига ёқмайдиган ғаройиб таомлар тайёрлайди. Унда ҳам қизи билан вақт ўтказишга вақт жуда кам..
  • Мушук — ҳақиқий дунёдаги қора мушук. Мушук бош қаҳрамонга маслаҳатчи бўлиб, саргузаштлар давомида қизга ҳамроҳлик қилади. Мушукларга бир-бирларини танишлари учун исм керак эмаслигини тушунтиради ва Cоралине унга исм қўйишига қаршилик қилади. Аммо, Белдам уларга ҳужум қилишларидан аввал Cоралине уни Вермин деб чақиради. У қизга асардаги кўплаб қаҳрамонлар ва дунёдаги бошқа жонзотлардан фарқли ўлароқ, мушукларнинг Ўзга Дунёда аксдошлари бўлмаслигини айтади. У бир дунёдан иккинчисига эркин ўтади, аммо фақат Ўзга Дунёдагина гапира олади. У жуда истеҳзоли феъл-атворга эга, доимо қизни танқид қилади, лекин шунга қарамай унга ёрдам беради. У Бошқа Онага қарши туради, лекин ўзи ҳам Ўзга Дунёда қолиб кетишдан қўрқади. У Cоралине билан дўстлашади ва унга Белдамдан қочишида ёрдам беради, Cоралине ҳам унинг ёрдамидан бажонидил фойдаланади.
  • Белдам (шунингдек, Бошқа Она деб ҳам аталади) — романнинг асосий антагонисти. У ёвуз ғайриинсоний жодугар ва Ўзга Дунёнинг ҳукмдори. У бош қаҳрамоннинг ҳақиқий онасига ўхшайди, лекин ундан новчароқ ва озғин, узун қора сочлари ўз-ўзидан ҳаракатланади, қора тугмасимон кўзлари, қоғоздек оппоқ териси ва жуда узун, ҳаракатчан бармоқлари, узун тўқ қизил рангли тирноқлари бор. Ҳикоя давомида унинг бўйи ўсиб, озғинлашиб, ранги оқариб, қизнинг онасидан бутунлай фарқ қиладиган қиёфага кириб боради. У нимадир ярата олмайди, фақатгина ҳақиқий дунёдаги нарсалардан нусха олади. У ўзи худбинларча ёқтириб қолган болаларни тўплайди, ўз дунёсини тарк этмасликлари учун болаларнинг руҳларини қамаб қўяди ва вафот этгунларича уларга ғамхўрлик қилади, уларни табассум қилишга мажбурлайди. У ўз онасини ҳам ўлдирганлиги маълум бўлади, Cоралине унинг қабри қаердалигини сўраганида Белдам „Ҳа, мен уни шу ерга, ўзимга кўмганман“, деб жавоб беради. Филмда унинг ҳақиқий қиёфаси — қўлларида игнасимон бармоқлари бўлган гуманоид арахнид кўринишида кўрсатилган. „Белдам“ сўзи Ўрта давр инглиз тилисида „буви“, „хунук кампир“, „хунук“ ёки „жодугар“ деган маъноларни англатади. Бу сўз, шунингдек, пари мавжудотларига мурожаат қилиш учун ҳам ишлатилади.
  • Бошқа Ота — Белдамнинг Жаноб Жонес қиёфасидаги акси, Бошқа Ота қизни Ўзга Дунёда қолишга мажбурлашда ёрдам беради. Қизнинг ҳақиқий отаси каби, унинг ҳам кабинети бор, у ерда кун бўйи ўтиради ва Cоралине билан кўп ҳам гаплашмайди. Бироқ, у ишламайди; шунчаки кабинетни банд қилиб ўтиради, чунки у Cоралине билан ёлғиз гаплашиши мумкин эмас. У қизнинг ҳақиқий отасига қараганда анча қувноқ ва қизиқарли бўлишга ҳаракат қилади. Аслида эса, Бошқа Ота ғамгин ва асабий. Белдам уни қизга ўзини ошкор қилиб қўйгани учун жазолайди, уни юмшоқ, хамирга ўхшаш, йиртқич жонзотга айлантиради ва қизни енгиш учун уни тузоққа туширишни буюради. Бошқа Ота қизга зарар етказишни истамаслигини айтади, лекин Белдамнинг буйруғини рад эта олмайди.
  • Мисс Спинк ва Мисс Форcибле — Бош қаҳрамоннинг қўшниси бўлган нафақадаги актрисалар. Улар Ҳамиш, Ангус ва Жоcк каби бир қанча қари Скотти кучукларга эгалик қилишади ва эски даврларни эслаб, театр жаргонида гаплашишади. Улар чой барглари орқали қизнинг тақдири ҳақида билиб олгач, Cоралине хавф остида эканлигини тушунишади ва уга ўзини ҳимоя қилиш учун тешик тошини беришади. Ўзга Дунёда улар ҳақиқатга зид равишда ёш кўринишда намоён бўлишади ва итлар учун махсус томошалар қўйишади.
  • Жаноб Бобо — Бош қаҳрамон уйининг тепасида жойлашган хонадонда яшовчи нафақадаги сирк артисти; уни одатда тепа қаватдаги эсдан оғган чол деб аташади. У доим сичқонларни сиркда ўйнашга ўргатаётганини айтади. Жаноб Бобонинг сичқонлари Cоралинега сирли хабарлар келтиради. Аввалига қиз сичқонларни қўлга ўргатиб бўлмайди, деб ўйлагани учун сичқонларнинг хабарларига ишонмайди. Жаноб Бобонинг Ўзга Дунёдаги акси сичқонларни эмас, каламушларни қўлга ўргатиш билан банд бўлади.
  • Арвоҳ болалар — Белдамнинг қурбонлари бўлган учта боланинг руҳлари: икки қиз ва бир ўғил. Боланинг юзи кир, шими қизил рангда. Қизлардан бири жигарранг сочли, пушти кофта ва пушти юбка кийган ҳолатда тасвирланган. Иккинчи қиз эса, жигарранг бош кийим ва жигарранг кўйлак кийиб олган. Улар бош қаҳрамондан аввалроқ турли даврларда Бошқа Онанинг тузоғига тушиб қолишган, кейинчалик кўзгу орқасидаги қоронғу жойга қамаб қўйилган. Руҳларини қайтариб олганларидан сўнг, улар кейинги ҳаётга учиб кетишади. Аммо, ундан аввалроқ, Cоралине билан тушлар оламида учрашиб, руҳларини қайтариб олишда ёрдам бергани учун унга миннатдорчилик билдиришади ва қизни ҳали хавф тўла ортда қолмаганлиги ҳақида огоҳлантиришади.

Асар асосида ишланган ижодий намуналар

Телевизион шоу

2017-йил 22-октабрда эфирга узатилган Тҳе Симпсонс шоусининг Треэҳоусе оф Ҳоррор ХХВИИИ эпизодидаги „Cоралиса“ сегментини яратишда Cоралине новелласидан фойдаланилган. Унда Неил Гаиман Симпсонлар мушуги Сноwбалл В образига овоз берган.

Режиссёр Ҳенри Селиcк 2009-йилда Лаика анимация студиясида асар асосида стоп-мотион анимацион филмини суратга олди ва танқидчиларнинг олқишига сазовор бўлди. 82-Оскар мукофотлари маросимида филм Энг яхши анимацион филм номинациясида номзод бўлди, лекин мукофотни Пихар студиясининг Уп филмига бой берди. Филм асардан бироз фарқ қилади, лекин шу ҳолатда ҳам китобнинг асл сюжетини юқори даражада сақлаб қолган. Филмда Cоралине калта кўк сочли ва сепкиллари бор қиз сифатида тасвирланган. Шунингдек, Ҳенри Селиcк филмга янги персонажни ҳам киритган. У Wйборн Ловат образи бўлиб, аввалига Cоралине билан яхши муносабатда бўлмайди, аммо вақт ўтиб, улар дўстлашиб олишади. У Ўзга Дунёда гапира олмайди, лекин Cоралинега ёрдам беришга ҳаракат қилади. Филм охирида Cоралине Wйборн бувисига кичик эшик ортида яширинган нарсани кўрсатишида ёрдам беради.

Комикслар

2008-йилда Тодд Клеин томонидан ёзилган ва Ловерн Киндзиэрски томонидан суратлар ишланган П. Крейг Рассел комикси нашр этилган [5]

Видеоўйин

Асар асосидаги видеоўйин Д3 Публишер оф Америcа томонидан ишлаб чиқилган. Ўйин 2009-йил 27-январда ПлайСтатион 2, Нинтендо ДС ва Wии платформалари учун чиқарилган бўлиб, унда Cоралине ролини ўйнаш, бошқа қаҳрамонлар билан мулоқот қилиш ва мини ўйинлар ўйнаш каби имкониятлар мавжуд. Бу ўйин фойдаланувчилар томонидан танқидга учраган.

Опера

2018-йил 27-март куни Лондондаги Барбикан Cентер театрида Марк-Антҳонй Турнагенинг роман асосидаги операси жаҳон миқёсида премера қилинди.

Ҳаволалар

  1. ↑ „Тҳе Ҳуго Аwардс : 2003 Ҳуго Аwардс“. Wорлд Сcиэнcе Фиcтион Соcиэтй. 2011-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 25-октябр.
  2. ↑ „Тҳе Небула Аwардс“. Сcиэнcе Фиcтион анд Фантасй Wритерс оф Америcа. 2008-йил 28-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 25-октябр.
  3. ↑ „Паст Стокер Номинеэс & Wиннерс“. Ҳоррор Wритерс Ассоcиатион. 2011-йил 20-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 25-октябр.
  4. ↑ „100 Бест Боокс оф тҳе 21ст Cентурй“. ТҳеГуардиан.cом (2019-йил 21-сентябр). Қаралди: 2019-йил 8-декабр.
  5. ↑ Смитҳ. „П. Cраиг Русселл – Адаптинг Cоралине анд Море“. Неwсарама (2008-йил 19-август). 2011-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-октябр.