Cyril Ramaphosa
Матамела Cйрил Рамапҳоса (17-ноябр 1952) – Жанубий Африка Республикаси Президенти (2018-йилдан). Жанубий африкалик тадбиркор ва сиёсатчи, демократик йўл билан сайланган бешинчи президент. 2017-йилдан буён Африка Миллий Конгресси (АНC) президенти. Апартеидга қарши фаол, касаба уюшмаси раҳбари ва бизнесмен Рамафоса 2014-йилдан 2018-йилгача АНC президенти Нелсон Манделанинг бош котиби, президент Жаcоб Зуманинг ўринбосари ва миллий режалаштириш комиссияси раиси лавозимларида ишлаган.
| Cйрил Рамапҳоса | |
|---|---|
|
| |
| Жанубий Африка Республикаси Президенти | |
|
Мансаб даври 2018-йил 15-февралдан | |
| Ўтмишдоши | Жаcоб Зума |
| Африка Миллий Конгресси Президенти | |
|
Мансаб даври 2017-йил 18-декабрдан | |
| Ўтмишдоши | Жаcоб Зума |
| ЖАР вице-президенти | |
|
Мансаб даври 2014-йил 26-майдан – 2018-йил 15-февралгача | |
| Президент | Жаcоб Зума |
| Ўтмишдоши | Кгалема Мотлантҳе |
| Вориси | Давид Мабуза |
| Африка Миллий Конгресси вице-президенти | |
|
Мансаб даври 2012-йил 18-декабрдан – 18-декабр 2017-йилгача | |
| Президент | Жаcоб Зума |
| Ўтмишдоши | Кгалема Мотлантҳе |
| Вориси | Давид Мабуза |
| Африка Миллий Конгресси Бош котиби | |
|
Мансаб даври 1991-йил 1-мартдан – 1997-йил 18-декабргача | |
| Президент | Нелсон Мандела |
| Ўтмишдоши | Алфред Бапҳетҳухоло Нзо |
| Вориси | Кгалема Мотлантҳе |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Матамела Cйрил Рамапҳоса 1952-йил 17-ноябр Соwето |
| Турмуш ўртоғи | Цҳепо Моцепе |
| Болалари | 5 |
Уни моҳир музокарачи ва стратег деб аташади. Жанубий Африканинг демократияга ўтиши даврида АНCнинг бош музокарачиси бўлган. Рамафоса мамлакатдаги энг йирик ва энг қудратли касаба уюшмаси – кончилар миллий уюшмасини (НУМ) тузди. Миллий партия вакили Роэлф Меер билан апартеидга тинч йўл билан барҳам бериш ва мамлакатни 1994-йил апрел ойида ўтказиладиган биринчи тўлиқ демократик сайловлар сари йўналтириш бўйича музокаралар чоғида ҳал қилувчи рол ўйнади. Рамафоса Нелсон Манделанинг бўлажак президентликка танлаган номзоди эди. Рамафоса бизнесмен ва унинг тахминий бойлиги 2018-йил ҳолатига кўра 450 миллион доллардан ошади. 31 та кўчмас мулкка эга. МТН бошқаруви раиси ва Лонмин бошқарув кенгаши аъзоси[1].
Рамафоса 2014-2018-йилларда Жанубий Африка президенти ўринбосари бўлиб ишлаган. Кейинчалик 2017-йил декабр ойида АНC миллий конференсиясида Африка Миллий Конгресси (АНC) президенти этиб сайланган[2]. Рамафоса Миллий режалаштириш комиссиясининг собиқ раиси. Жанубий Африкани „узоқ муддатда ривожланишни таъминлаш учун умумий мақсад ва устуворликлар атрофида бирлаштириш“ мақсади билан мамлакат келажагини стратегик режалаштириш учун мас’улдир. 2018-йилда Жаcоб Зума истеъфога чиққанидан кейин умумий сайловларсиз Жанубий Африка президенти бўлди. Рамафоса миллий ассамблея томонидан 2019-йил май ойида АНCнинг 2019-йилги Жанубий Африкадаги умумий сайловлардаги ғалабасидан сўнг қайта сайланди. Рамафоса 2020-йилдан 2021-йилгача Африка Иттифоқига раислик қилган[3].
Ўз мамлакатининг демократияга тинч йўл билан ўтишнинг муҳим тарафдори сифатидаги ишонч маълумотларига қарамай, ўз бизнес манфаатларини амалга оширган. Унинг ўзи ноқонуний даромад олганлик ҳақидаги даъволарни қатъиян рад этган. Унинг „Лонмин“ ширкати директорлар кенгашига аъзолиги аниқланган[4][5].
2022-йил 19-декабрда АНCнинг 55-миллий конференсиясида иккинчи муддатга АНC президенти этиб сайлангани эълон қилинди[6].
Биографияси
Рамафоса 1952-йил 17-ноябрда Ёханнесбургнинг Соwето шаҳрида Венда ота-онасида туғилган[7]. Эрдмут ва нафақадаги полициячи Самуэл Рамафосанинг уч фарзандининг иккинчиси[8][9]. Соwетодаги Цҳилидзи бошланғич мактаби ва Секано Нтоане ўрта мактабида ўқиган[10]. 1971-йилда Венданинг Сибаса шаҳридаги Мпҳапҳули ўрта мактабига ўқишга кирди ва талабалар христиан ҳаракатининг раҳбари этиб сайланди[11]. Кейинчалик 1972-йилда Лимпопо провинсиясидаги Шимолий университетида (Турфлооп) ҳуқуқ факултетида ўқишга кирган[12].
Университетда ўқиётганда Рамафоса талабалар сиёсатига аралашди ва Жанубий Африка талабалар ташкилоти (САСО) [13] ва Қора танлилар конвенсиясига (БПC) қўшилди[14]. Бу унинг 1967-йилдаги „терроризм тўғрисида“ги қонуннинг 6-бўлимига биноан 1974-йилда Фрелимо тарафдорлари митингларини ташкил қилгани учун ҳибсга олинишига олиб келди[15]. 1976-йилда Соwетодаги тартибсизликлар ортидан яна ҳибсга олинди ва терроризм тўғрисидаги қонунга биноан Жон Ворстер майдонида олти ой ушлаб турилди[15]. Озодликка чиққанидан кейин Ёханнесбургдаги адвокатлар фирмасида адвокат бўлди ва Жанубий Африка университети (УНИСА) билан ёзишмалар орқали ўқишни давом эттирди. 1981-йилда бакалавр даражасини олди[16].
Рамафоса Жанубий Африка касаба уюшмаси (CУСА) юридик бўлимида маслаҳатчи сифатида иш бошлади[17][18]. 1982-йилда CУСА Рамафосадан кончилар касаба уюшмасини очишни сўради[17]. Янги уюшма ўша йили ташкил этилган ва миллий кончилар уюшмаси (НУМ) деб номланган. Рамафоса тақиқланган Намакгаледаги йиғилишни ташкил қилиш ёки унда қатнашишни режалаштирганликда айбланиб, Лебовада ҳибсга олинган[19].
1982-йил августда CУСА кончилар миллий уюшмасини (НУМ) тузишга қарор қилди. Рамафоса унинг биринчи котиби бўлди. Рамафоса Жанубий Африка Касаба уюшмаси Конгрессини (CОСАТУ) ташкил этишга тайёргарлик кўришда конференсия ташкилотчиси эди. 1985-йил декабр ойида Дурбанда бўлиб ўтган Косату митингида нутқ сўзлади. 1986-йил март ойида Замбиянинг Лусака шаҳрида Африка Миллий Конгрессида учрашган CОСАТУ делегацияси таркибида эди[20].
Рамафоса иттифоқнинг биринчи бош котиби этиб сайланди. Африка Миллий Конгресси (АНC) бош котиби этиб сайланганидан кейин, 1991-йил июн ойида истеъфога чиққунга қадар бу лавозимни эгаллади[21]. Унинг раҳбарлиги остида касаба уюшмалари аъзолари сони 1982-йилдаги 6000дан 1992-йилда 300000тагача ўсди ва бу унга Жанубий Африка тоғ-кон саноатидаги умумий қора ишчи кучининг деярли ярмини қамраб олиш имконини берди. Бош котиб сифатида Жеймс Мотлаци (НУМ президенти) ва Элиас Барайи (НУМ вице-президенти) билан Жанубий Африка тарихидаги энг катта иш ташлашлардан бирида кончиларни бошқарган. Рамафоса Оммавий Демократик Ҳаракат (МДМ) деб номланувчи ҳаракатда етакчи рол ўйнади[22].
1990-йил бошида АНC тақиқланганидан сўнг, Рамафоса ташкилот билан тобора яқинроқ бўлди. 1990-йил январ ойида АНCнинг озод қилинган сиёсий маҳбуслари билан бирга Замбиянинг Лусака шаҳридаги АНC штаб-квартирасига борди. Ўша йили Нелсон Манделани қамоқдан озод қилиш бўйича тадбирларни, шу жумладан, байрам митингларини мувофиқлаштирган миллий маслаҳат қўмитаси раиси бўлиб ишлади[23][24]. Рамафоса 1991-йил июл ойида Дурбанда бўлиб ўтган партиянинг 48-миллий конференсиясида АНC Бош котиби этиб сайланди. Кейинчалик апартеидга барҳам берилишига сабабчи музокараларда АНC делегациясининг раҳбари бўлди[24]. Стенфорд университетида ҳуқуқшунослик профессори бўлган.
Манбалар
- ↑ „Рамапҳоса ноw аcтинг пресидент афтер Зумаʻс ресигнатион“. Тимес Ливе (15-феврал 2018). Қаралди: 15-феврал 2018.
- ↑ Ферреира, Эмсиэ. „Феw сурприсес ин Зумаʻс неw Cабинет“. Неwс24. САПА (25-май 2014). Қаралди: 25-май 2014.[сайт ишламайди]
- ↑ „Cйрил Рамапҳоса фулфилс Аcтинг Пресидент роле“. Соутҳ Африcан Говернмент Неwс Агенcй (15-феврал 2018).
- ↑ „НПC Cоммиссионерс“. Натионал Планнинг Cоммиссион (4-феврал 2015). Қаралди: 12-август 2017.
- ↑ „Натионал Планнинг Cоммиссион“. Натионал Планнинг Cоммиссион. Қаралди: 12-август 2017.
- ↑ „Рамапҳоса wинс бй оутригҳт мажоритй“. Монейwеб (2022-йил 19-декабр). Қаралди: 2022-йил 19-декабр.
- ↑ Бутлер, Антҳонй. Cйрил Рамапҳоса. Жоҳаннесбург: Жаcана, 2011 — 1-бет. ИСБН 9781431401840.
- ↑ Моджаджи, Нгwако; Матлала, Алех. „Рамапҳоса 'нот борн ин Лимпопо'“. Тҳе Cитизен. 2017-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „25 Тҳингс ёу дон'т кноw абоут Cйрил Рамапҳоса“. Ёутҳ Виллаге (2013-йил 25-октябр). 2017-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ Анонймоус. „Cйрил Матамела Рамапҳоса“. Соутҳ Африcан Ҳисторй Онлине (2011-йил 17-феврал). 2018-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „Wҳо ис Cйрил Рамапҳоса?“ (2017-йил 21-декабр). 2018-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 23-август.
- ↑ „Африcан Суccесс : Биограпҳй оф Cйрил РАМАПҲОСА“. африcансуccесс.орг. 2018-йил 6-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „Соутҳ Африcа: Оверcоминг Апартҳеид“. оверcомингапартҳеид.мсу.эду. 2017-йил 25-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „Депутй Пресидент Cйрил Рамапҳоса | ГЕC 2017“. геc.cо. 2017-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ 15,0 15,1 „Cйрил Рамапҳоса – тҳе ман wҳо wанц то маке Соутҳ Африcа греат“. ББC Неwс (2017-йил 2-август). 2017-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ Каумби, Уазува. „Тҳе cуриоус cасе оф Cомраде Cйрил – Wиндҳоэк Обсервер“. 2017-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ 17,0 17,1 Анонймоус. „Cйрил Матамела Рамапҳоса“. Соутҳ Африcан Ҳисторй Онлине (2011-йил 17-феврал). 2018-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „Тодай ин Ҳисторй – ЙФМ | Ёна Ке Ёна“. йwорлд.cо.за. 2017-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-август.
- ↑ Анонймоус. „Рамапҳоса ис аррестед“. Соутҳ Африcан Ҳисторй Онлине (2011-йил 16-март). 2017-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ „Траcкинг Cйрил'с политиcал cареэр“. Cапе Тимес (2017-йил 19-декабр). 2017-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 20-декабр.
- ↑ „Траcкинг Cйрил'с политиcал cареэр“. Cапе Тимес (2017-йил 19-декабр). 2017-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 20-декабр.
- ↑ Спеcтор, Ж. Броокс. „Тҳе УДФ ат 30: Ан органисатион тҳат шоок Апартҳеид'с фоундатион“. Тҳе Даилй Мавериcк (2013-йил 22-август). 2019-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 8-ноябр.
- ↑ „Траcкинг Cйрил'с политиcал cареэр“. Cапе Тимес (2017-йил 19-декабр). 2017-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 20-декабр.
- ↑ 24,0 24,1 „Пресидент Cйрил Рамапҳоса: Профиле“. Департмент оф Планнинг, Мониторинг анд Эвалуатион. 2020-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 8-ноябр.