Daina jamiyati
Daina jamiyati (litovcha: „Dainos“ draugija) – Litva xalq anʼanalari va qoʻshiqlarini targʻib qilgan madaniy tashkilot edi. Bu jamiyat bastakor Juozas Naujalis tomonidan noqonuniy madaniy jamiyat sifatida tashkil etilgan va 1905-yilda podsho hukumati tomonidan rasmiy roʻyxatga olingan. 1899-yildan 1944-yilgacha Kaunas shahrida faoliyat yuritgan ushbu jamiyat turli tadbirlar, kontsertlar, havaskor teatr tomoshalarini uyushtirgan. 1924-yilda birinchi Litva Qoʻshiq Bayramini tashkillashtirgan.
Tarixi
Birinchi jahon urushidan oldin
Litva milliy uygʻonish davrida litvaliklar tobora faollashib bordilar. 1885-yilda Prussiya litvaliklari Birutė jamiyatini tashkil etdilar, shuningdek, Riga va Sankt-Peterburgda kichikroq litva madaniy jamiyatlari tashkil etildi. Ammo bu kabi jamiyatlar Litvada noqonuniy edi, chunki ruslashtirish siyosati va litva matbuoti taqiqi juda qatʼiy edi. „Daina“ jamiyati 1899-yilda Kaunas shahrida bastakor Juozas Naujalis tomonidan tashkil etilgan. Noqonuniy tashkilot sifatida u koʻpincha cherkov xoriga niqoblanib faoliyat yuritgan va aʼzolari litva tilida erkinroq kuylashlari uchun qishloqlarga sayohatlar uyushtirgan. Podsho hukumati 1905-yilgi Rossiya inqilobi sabab siyosatini yumshatgach, jamiyat 1905-yil 19-aprelda rasmiy roʻyxatdan oʻtkazilib, qonuniylashtirildi. Jamiyatning ilk ommaviy chiqishi 1905-yil 5-martda boʻlib oʻtdi. Unda „Amerika hammomda“ nomli komediya sahnalashtirildi va xor taxminan 14 ta xalq qoʻshigʻini ijro etdi. Tadbir Kaunas shahar teatrida boʻlib oʻtdi.
Jamiyat oʻzining xor jamoasi (50–75 qoʻshiqchi), torli kvarteti, havaskor teatr truppasiga ega edi va turli musiqa kechalari, konsertlar, chiqishlar tashkil qilgan. Bu tadbirlar koʻpincha Jonas Basanavičius, Mykolas Biržiška, Sofija Kymantaitė-Čiurlionienė, Gabrielius Landsbergis-Žemkalnis, Petras Leonas kabi faollarning maʼruzasi yoki nutqlari bilan birga oʻtgan. 1907-yilda jamiyat Dorpat universitetidagi litvalik talabalar uchun mablagʻ yigʻish konsertini tashkil qilgan, 1909-yilda Vincas Kudirka vafotining 10 yilligini eslab oʻtgan, 1910-yilda Šančiaidagi Saulė jamiyati litva maktabi uchun mablagʻ yigʻish kechasini oʻtkazgan, 1911-yilda esa Rossiya imperiyasida qullik bekor qilinganining 50 yilligiga bagʻishlangan teatr chiqishini uyushtirgan. Birinchi jahon urushidan oldin jamiyat 50 dan ortiq konsert va spektakllarni sahnalashtirgan, jumladan: 1907-yilda Marcelinas Šikšnysning „Pilėnų kunigaikštis“ (Pilėnai knyazi), 1907-yilda Anton Chexovning „Uylanish taklifi“, 1908-yilda Juliusz Słowackining „Mindaugas“, 1911-yilda Vydūnasning „Prabočių šešėliai“ (Ajdodlar soyasi), 1911-yilda Žemaitėning „Trys mylimos“ (Uch sevgili) asarlari. 1908-yilda jamiyat litva spektakllari repertuarini kengaytirish maqsadida drama asarlari tanlovini tashkil qilgan. 1908, 1911 va 1914-yillarda jamiyat Kaunasda litva sanʼati koʻrgazmalarini tashkil qilgan (ular avval Vilnyusda Litva sanʼat jamiyati tomonidan koʻrsatilgan). Jamiyat tadbirlarni faqat Kaunasda emas, balki Ukmergė, Kernavė, Kėdainiai, Jurbarkas va Seredžiusda ham oʻtkazgan.