Damashi
Дамаши, Дамаччи – Тошкент ва Тошкент вилоятидаги канал, Кайковус каналининг ўнг тармоғи. Кайковус каналининг катта миқдордаги суви ва Дамашига оқиб о'тгани сабабли, ба'зан каналларнинг юқори оқими бир ариқ деб ҳисобланади.
| Дамаши | |
|---|---|
| Тавсиф | |
| Сув сарфи | 40 м³/с |
| Сув оқими | |
| Бошланиши | Кайковус |
| Давлат | |
| Туман | Тошкент |
Дамаши каналининг узунлиги 15,4 км бўлиб, шундан 8,5 кми шаҳар ичидан оқиб ўтади. Яна 1 км йўл Қорақамиш оқава канали бўйлаб ўтади[1].
Дамариқ сувлари билан суғориладиган каналлар
Қичқириқ
Қичқириқ Ғафур Ғулом кўчаси олдидаги Тахтапул ҳудудида жойлашган сув ажратгичдан бошланади. Кайковуснинг ўнг тармоғи бўлиб, у ўзининг устки қисмининг йўналишини ва оқимнинг асосий ҳажмини (тахминан 99-99,5%) сақлаб қолади[2], Кайковуснинг ўзи эса сувнинг озроқ қисми билан бир оз ён томонга, жанубга кетади[3].

Қичқириқ катта Ғафур Ғулом кўчаси (ер ости)[4], Кичик ҳалқа йўли ва Қорасарой кўчаларини кесиб ўтади[3]. Канал бўйида Себзор маданият ва истироҳат боғи, Шимолий Олмазор ва Қорақамиш турар-жой массивининг 1/1, 1/2 ва 1/3 массивлари[5], 233-умумтаълим мактаби, 1-сонли болалар боғчаси жойлашган[3][6].
Хасанова кўчаси ҳудудида Қичқириқ Қорақамиш канали билан бирлашади[3]. Шундай қилиб, Қичқириқ Бўзсув сув тизимини ана шу канал билан боғлайди.
Қичқириқдаги „Себзор“ дам олиш маскани орқасида кучли қияликли (41°20′30″Н 69°15′16.7″Э / 41.34167°Н 69.254639°Э) шаршара бор. „Шаршара“ Тошкентнинг гўзал гўшалари қаторидан муносиб ўрин олган[7][8].
Дамариқ
Дамариқ соҳилларида Қорақамиш 2/2, Қорақамиш 2/5, Олимпия (чапда) ва Тансиқбоэв (ўнгда) турар-жой массивлари жойлашган. Тошкентда Ўразбоев ва Тансиқбоев кўчалари ҳамда Тошкент ҳалқа йўлини кесиб ўтади. Тансиқбоев кўчаси ва Ҳалқа йўли оралиғида оқим шимолга қараб сезиларли қиялик ҳосил қилади[9][3].
Тошкент вилоятининг Зангиота туманларида Дамариқ жануби-шарққа бурилиб кетадиган Илғор посёлкаси ва Кўксарой ҳудудларига оқиб киради[3]. Канал шунингдек , Келес-Ўзбекистон темир йўли[4] ва Р-3 автомобил йўлини кесиб ўтади.
Кўксаройда П-3 автомагистрали орқасида Дамариқ Рамазон ва Июн[3] каналларига бўлинган.
Рамазон
Рамазон – Дамариқни иккига бўлингандан кейин ўнг томонга оқувчи канал. Жануби-ғарбдан, сўнгра ғарбдан Акмал-Икромов қишлоғидан ўтади. У Ашчисай каналига қуйилади[4].
Экологик ҳолат
Сўнгги йилларда Дамариқ бўйида қарийб 10 гектар майдонни эгаллаган қурилиш ва маиший чиқиндилар полигони барпо этилди. Чиқиндиларнинг оммавий ёниши натижасида пайдо бўлган тутун бир қатор қўшни ҳудудларга тарқалади. Атроф-муҳит фаоллари каналнинг сув муҳофазаси зонасида ноқонуний қурилган бинолар мавжудлигини ҳам қайд этган[10][11].
Қорасув – Дамариқнинг чап қирғоғидаги канал[12], шаҳар ичида жойлашган. 65-сонли болалар боғчаси ёнида ер юзасига чиқади, Мухбир кўчасидаги 32-уй орқасида яна ер остига тушади ва 278-мактаб ёнида яна пайдо бўлади[3][6].
Июн – Дамариқнинг икки каналга бўлинганидан кейин чап шохобчаси. Жануби-ғарбдан, сўнгра жанубдан оқиб ўтиб, Назарбек, Янгитурмуш ва Ботир аҳоли пунктлари оралаб оқади[4].
Манбалар
- ↑ „Ташкентский городской комитет по охране природы — Вода большого города“. 2013-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 29-июн.
- ↑ „Постановление № 282 Кабинета Министров Республики Узбекистан о мерах по улучшению санитарного состояния и благоустройства каналов на территории города Ташкента от 16 октября 2013 года. Приложение № 3. Перечень передаваемой в ведение Специализированного управления части системы магистральных каналов и сооружений, расположенных на территории города Ташкента“. 2015-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-октябр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Атлас «Ташкент» малый 2007.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Ташкент. План города масштабом 1 : 25 000. – Ташкент: Картографический сентр Министерства оборони Республики Узбекистан, 1995.
- ↑ Ташкент. План города. Масштаб 1 : 22 000. Главноэ управлениэ геодезии и картографии СССР, 1991.
- ↑ 6,0 6,1 Еллоw Пагес Узбекистан. Телефонная книга. 2-э изд. – Ташкент: НПО „Картография“, 2004—2005.
- ↑ „Барбарис.уз — Шаршара“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-июл.
- ↑ „Едем в отпуск — Вкусное путешествие по Узбекистану“. 2013-йил 17-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Тошкент. Миқёс 1 : 28 000. – Тошкент: „Узгеодезкадастр“, 1995.(ўзб.)
- ↑ „Новости Узбекистана — Газета.уз | Решат ли светниэ пакети проблему мусора?“. 2012-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 29-июн.
- ↑ „Общественно-информационный еженедельник «Зеркало-ХХИ» — Дыма без огня не бывает“. 2012-йил 20-майда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Айдаркул. Арнасай. Чардара. Топографическиэ карти масштаба 1 : 50 000, 1 : 200 000. – Ташкент: Воэнно-картографическая фабрика ТуркВО, 1991.