Н. П. Осипов китобининг сарлавҳа саҳифаси "Кекса рус уй бекаси, уй бекаси ва ошпази; ёки ҳақиқий эски рус таомлари, газаклар ва ичимликлар тайёрлаш бўйича батафсил кўрсатма … "- Санкт-Петербург, 1790-йил

Дангаса — рус ошхонасининг турли хил таомлари, уларни тайёрлаш шунга ўхшаш таомлар тайёрлаш учун анъанавий рецептлар билан солиштирганда соддалаштирилганлиги (ва шунинг учун тезроқ) билан бир-бирига боғлиқ[1].

Рус ошхонасида бундай таомларга қуйидагилар киради: дангаса вареники (тахминан 20 дақиқада пишадиган қайнатилган творог ва хамир аралашмаси), дангаса карам голубси (бирга димланган қийма ва карам), дангаса карам шўрва (ёш карамдан шўрва, одатдагидан бир неча баравар тезроқ (тайёр булён билан — 15 дақиқада) тайёрланади; қадимда улар карамнинг бутун ёки жуда йирик тўғралган бошидан пиширилган; баъзан сметана билан зираворланган), қаийма солинган сабзавотлар ва бошқалар[1][2][3].

Н. П. Осипова китобидан „Штей“ рецепти.

Н. П. Осипов ўзининг „Кекса рус уй бекаси, калитчи хизматкор ва ошпаз. Ҳақиқий эски рус таомлари, газаклар ва ичимликлар тайёрлаш бўйича батафсил кўрсатма…“ (1790) китобида „Дангаса шти“ рецептни таклиф қилган. Улар янги карамнинг тўрт қисмга бўлинган бир бошидан тайёрланган ва фақат мол гўшти билан пиширилган[4].

1889-йилда „Этнографик шарҳ“ журнали „Пища и пите крестянъ — малороссовъ съ нѣкоторими относящимися сюда обичаями, повѣрями и примѣтами“ мақоласида „дангаса варениклар“ таомини Масленицада истеъмол қилинадиганлар қаторига киритган[5].

ХХИ-асрда „пазандачилик“ лексиконида „дангаса“ сўзи бўлган таомларнинг янги номлари пайдо бўлди. Улар орасида „дангаса пица“, „дангаса чучвара“, „дангаса хачапури“, „картошкали дангаса варениклар“ ва бошқалар бор. Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, рус ошпазлик номларида „дангаса“ сўзининг маъносида — салбийдан ижобийга семантик ўзгаришлар мавжуд. „Дангаса“ деганда тез тайёрланадиган таом тушунилади („салбий баҳонинг семантикаси йўқолади“)[6].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 В. В. Похлёбкин 2015.
  2. ↑ Ковалёв 1995.
  3. ↑ Ожегов 2006.
  4. ↑ Сокольский И. Пирожки с опилками для Лермонтова и щи для Печорина. — Андоза:М., 2014. — С. 100—105.
  5. ↑ В. Щ. 1889.
  6. ↑ {{{заглавие}}}.

Адабиётлар

  • В. Щ. Пища и пите крестянъ — малороссовъ съ нѣкоторими относящимися сюда обичаями, повѣрями и примѣтами // Этнографический отдел Императорского общэства любителей эстествознания, антропологии и этнографии, состоящэий при Московском университете Этнографическоэ обозрениэ : журнал. — М., 1889. — № 1—2. — С. 313.
  • Ковалёв Н. И.. Блюда русского стола. История и названия. Лениздат, 1995. ИСБН 5-289-01718-6. 
  • Ожегов С. И., Шведова Н. Ю.. Толковый словарь русского языка. М.: ООО «А ТЕМП», 2006. ИСБН 978-5-9900358-6-7. 
  • Похлёбкин В. В. Ленивиэ // Кулинарний словар. — М.: Издателство „Э“, 2015. — С. 185. — 456 с. — 4000 экз. — ИСБН 978-5-699-75127-3.