Габриэл Чарлз Данте Россетти (1828-йил 12-май). - 9-апрел 1882-йил), одатда Данте Габриэл Россетти (/рəˈзɛти/) номи билан танилган[1] инглиз шоири, рассоми, санъаткори, таржимони ва Россетти оиласининг аъзоси эди. У 1848-йилда Уилям Холман Хант ва Жон Эверетт Миллаис билан Пре-Рафаэлит Биродарлигига асос солган. Россетти рассом ва ёзувчиларнинг кейинги авлодини, хусусан, Уилям Моррис ва Эдвард Берн-Жонсни илҳомлантирди. Унинг иши Европа Симболистларига ҳам таъсир кўрсатди ва эстетик ҳаракатнинг асосий кашшофи эди.

Россеттининг санъат асарлари ўзининг шаҳвонийлиги ва ўрта аср ревивализми билан ажралиб турарди. Унинг дастлабки шеъриятига Жон Кеац ва Уилям Блейк таъсир кўрсатди. Унинг кейинги ше’рияти, айниқса, “Ҳаёт уйи” сонетлари кетма-кетлигида фикр ва туйғунинг мураккаб боғланиши билан ажралиб турарди. Россетти ижодида ше’р ва образ чамбарчас боғланган. У ўз суратларини ифодалаш учун "Бокира Марямнинг қизлиги" (1849) ва Астарте Сурияка (1877) каби сонетлар ёзган, шунингдек, унинг синглиси таниқли шоира Кристина Россеттининг Гоблин бозори каби шеърларини тасвирлаш учун суратлар чизган.

Россеттининг шахсий ҳаёти унинг иши билан чамбарчас боғлиқ эди, айниқса унинг моделлари Элизабет Сиддал (кейинчалик у билан турмуш қурган), Фанни Корнфорт ва Жейн Моррис билан муносабатлари ижобий бўлган.

Ҳаёти

Автопортрет, 1847-йил
Россетти томонидан ёзилган "Кузги қўшиқ" асарининг асл қўлёзмаси, 1848, Эшли кутубхонаси

Эмигрант италян олими Габриэле Пасқуале Жузеппе Россетти ва унинг рафиқаси Френсис Мери Лавиния Полидорининг ўғли Габриэл Чарлз Данте Россетти 1828-йил 12-майда Лондонда туғилган. Унинг оиласи ва дўстлари уни Габриэл деб аташган, аммо нашрларда у Данте Алигери шарафига Данте исмини биринчи ўринга қўйган. У шоир Кристина Россетти, танқидчи Уилям Майкл Россетти ва ёзувчи Мария Франческа Россеттининг акаси эди[2]. Унинг отаси турмуш қуришидан олдин Рим-католик эди, онаси эса англикан эди; афтидан Габриэл англикан сифатида чўқинтирилган. Туғилишидан етти йил олдин вафот этган Жон Уилям Полидори Россеттининг амакиси эди. Болалигида Россетти уйда таълим олган ва кейинчалик Кинғс Cоллеге мактабида ўқиган[3] ва Шекспир, Диккенс, сер Валтер Скотт ва Лорд Байрон асарлари билан бирга Инжилни тез-тез ўқиган[4].

Ёш Россетти "ўзини тута оладиган, гапдон, эҳтиросли ва харизматик"[5], лекин айни пайтда "қизғин, шоиртабиат ва бемаъни" деб таърифланади[6]. У барча биродарлари сингари шоир бўлишга интилган ва Лондондаги Странд яқинидаги Кинғс Cоллеге мактабида ўқиган. У ўрта аср италян санъатига катта қизиқиш кўрсатиб, рассом бўлишни ҳам хоҳлади. У 1841-йилдан 1845-йилгача Генри Сасснинг Рассомчилик академиясида ўқиган, у Қироллик академиясининг Антик мактабига ўқишга кирган ва 1848-йилда уни тарк этган. Қироллик академиясини тарк этгач, Россетти Форд Мадох Браун қўл остида таҳсил олди, у билан умри давомида яқин муносабатларни сақлаб қолди[7].

Уилям Холман Хант томонидан чизилган 22 ёшли Данте Габриэл Россетти портрети

Уилям Холман Хантнинг “ Авлиё Агнес арафаси” картинаси кўргазмасидан сўнг Россетти Хант билан дўст тутинади. Расмда Жон Кеацнинг шеъри тасвирланган. Россеттининг " Муборак Дамозел " шеъри Кеацга тақлид эди ва у Хант ўзининг бадиий ва адабий идеалларини баҳам кўришига ишонди. Улар биргаликда Жон Эверетт Миллаис билан бирга асос солган Рафаэлдан олдинги биродарлик фалсафасини ишлаб чиқдилар.

Гуруҳнинг мақсади биринчи марта Рафаэл ва Микеланжелодан кейин келган маннерист рассомлар томонидан қабул қилинган механик ёндашувни ва сер Жошуа Рейнолдс томонидан киритилган расмий ўқитиш режимини рад этиб, инглиз санъатини ислоҳ қилиш эди. Уларнинг ёндашуви Қуаттроcенто италян ва фламанд санъатининг мўл-кўл тафсилотлари, қизғин ранглари ва мураккаб композицияларига қайтиш эди[8][9].

Ижоди

Бокира Марямнинг ёшлиги (1849). Моделлар Санкт-Анна учун рассомнинг онаси ва Бокира қиз учун унинг синглиси Кристина эди[10].

Бошланишлар

Россеттининг биринчи йирик расмлари Рафаэлитгача бўлган дастлабки даврнинг реалистик фазилатларини акс эттиради. Унинг Бокира Марямнинг ёшлиги (1849) ва Эccе Анcилла Домини (1850) номли суратлари Марямни ўсмир қиз сифатида тасвирлайди.

1850-йилда намойиш этилган иккинчи йирик расми Эccе Анcилла Домини ва ўша йили "Рафаэлизмдан олдинги даврни кутиб олган тобора кучайиб бораётган истерик танқидий реаксия" ни танқид қилган Россетти хусусий равишда сотилиши мумкин бўлган акварелга мурожаат қилди. Гарчи унинг иши кейинчалик Жон Рускин томонидан қўллаб-қувватланган бўлса-да, Россеттининг расмлари камдан-кам ҳолларда намойиш этилади[5]

Данте ва ўрта асрлар санъати

1850-йилда Россетти Рафаэлдан олдинги рассомлар учун муҳим модел бўлган Элизабет Сиддал билан учрашди. Кейинги ўн йил ичида у унинг илҳомлантирувчиси, шогирди ва мухлисига айланди. Улар 1860-йилда турмуш қуришган[11]. Россеттининг 1853-йилда бошланган ва вафоти билан тугалланмаган, топилмаган сурати унинг замонавий ҳаётидаги ягона асосий мавзуси эди. Унда эски севгилисини таниган қишлоқ ҳайдовчиси томонидан кўчадан кўтарилган фоҳиша тасвирланган. Бироқ, Россетти тобора кўпроқ рамзий ва мифологик тасвирларни реал тасвирлардан афзал кўрди[12].

Кўп йиллар давомида Россетти италян шеъриятининг инглиз тилидаги таржималари, жумладан Данте Алигерининг "Ла Вита Нуова" (1861-йилда "Ёш италян шоирлари" номи билан нашр этилган) устида ишлади. Булар ва сер Томас Малори нинг Ле Морте д'Артур асари унинг 1850-йилларда чизилган суратларини чизишда илҳомлантирган. У акварелда бўяш усулини яратди ва ўрта аср ёритгичларига ўхшаш бой эффектларни бериш учун сақич билан аралаштирилган қалин пигментлардан фойдаланган. Шунингдек, у қалам ва сиёҳда янги расм чизиш техникасини ишлаб чиқди. Унинг биринчи нашр этилган иллюстрацияси дўсти Уилям Аллингемнинг шеъри учун "Элфен-Мере хизматкорлари" (1855) эди ва у Эдвард Мохоннинг 1857-йилги Алфред нашрига, Лорд Теннисоннинг шеърлари ва синглиси Кристина Россетти асарлари учун расмларга иккита расм қўшган[13].

Унинг Артур романтикаси ва ўрта аср дизайни ҳақидаги тасаввурлари Уилям Моррис ва Эдвард Берн-Жонсни ҳам илҳомлантирган[14]. У на Бурн-Жонес, на Моррис Россеттини танимасди, лекин унинг асарларидан қаттиқ таъсирланган ва у билан танишган ва Моррис санъат ва шеърият ҳақидаги ғояларини тарғиб қилиш учун 1856-йилда асос солган Оксфорд ва Кембриж журналларига ҳисса қўшган.

Эccе Анcилла Домини!, 1850, Аннунcиатион тасвири

1857-йил ёзида Моррис ва Россетти Оксфордга ташриф буюришди ва Оксфорд Иттифоқининг қурилаётган мунозара залини топиб, Ле Морте д'Артур саҳналари билан юқори деворларни бўяш ва очиқ ёғочлар орасидаги томни безаш учун маблағ олдилар. Етти рассом ишга олинди, улар орасида Валентин Принсеп ва Артур Хюз[15] каби рассомлар ҳам бор эди ва иш шошилинч равишда бошланди. Жуда тез ишланган фрескалар бирдан сўна бошлади ва ҳозир қийинчилик билан очиб бўлмайди. Россетти икки опа-сингил Бесси ва Жейн Бурденни Оксфорд Иттифоқи деворий расмлари учун модел сифатида ёллади ва Жейн 1859-йилда Моррис билан турмуш қурди[16].

Китоблар учун чизилган иллустрациялар

Адабиёт бошиданоқ Рафаэлитдан олдинги биродарликнинг бадиий амалиётига киритилган (жумладан, Россетти ҳам), кўплаб расмларда бевосита адабий тасвирлар мавжуд эди. Мисол учун, Жон Эверетт Миллаиснинг илк асари Исабелла (1849), Жон Кицнинг "Исабелла" ёки "Базил қозони" (1818) эпизодини тасвирлайди. Россетти, айниқса, Виктория даври совға китобларининг ғайриоддий безакларини танқид қилди ва Эстетик Ҳаракат тамойилларига мос келадиган тарзда боғлаш ва иллюстрацияларни яхшилашга ҳаракат қилди[17]. Россеттининг калит боғлашлари 1861 ва 1871-йиллар орасида ишлаб чиқилган[18] У ўзининг синглиси, шоира Кристина Россетти билан "Гоблин бозори" (1862) ва "Шаҳзода тараққиёти" (1866) нинг биринчи нашрида дизайнер/иллюстратор сифатида ҳамкорлик қилган.

Сер Галаҳад вайрон бўлган черковда, акварел ва тана бўёқлари, 1857-59

Россеттининг иллюстрацияга қўшган энг кўзга кўринган ҳиссаси "Алфред, Лорд Теннисоннинг шеърлари " (1857-йилда Эдвард Мохон томонидан нашр этилган ва халқ тилида "Мохон Теннисон" номи билан танилган) ҳамкорликдаги китобидир. Мохон Қироллик Академикларини шуҳратпараст лойиҳанинг иллюстраторлари сифатида тасаввур қилган, аммо Рафаэлдан олдинги биродарлик ташкилотининг асосчиларидан бири бўлган Миллаис лойиҳада иштирок этгандан сўнг, бу тасаввур тезда бузилди[19]. Миллаис лойиҳа учун Уилям Холман Хант ва Россеттини жалб қилди ва бу рассомларнинг иштироки китобнинг нашр қилинишини бутунлай ўзгартирди. Пре-Рафаэлитларнинг расмлари матн сўзлари билан бир қаторда акс-садолар эмас, балки улар тегишли бўлган шеърларнинг шахсий ва интеллектуал мазмунлари эди."[20] Пре-Рафаэлчиларнинг Теннисон шеърларини визуализация қилишлари ёзма асарларни талқин қилиш имкониятларини кўрсатди, шунингдек, уларнинг тувалдаги ҳикояни тасвирлашдаги ўзига хос ёндашувини намойиш қилди[19]

Асарларидаги диний таъсир

Данте Габриэл Россетти, Жорж Уайли Хатчинсон томонидан чизилган

Англияда 1833-йилдан бошлаб 1845-йилгача давом этаётган диний эътиқод ва анъаналарнинг қайта тикланиши бошланди[21].. Оксфорд ҳаракати, шунингдек, Трактар ҳаракати сифатида ҳам танилган, яқинда Англия черковида йўқолган насроний анъаналарини тиклашга интилиш бошланган эди.  Россетти ва унинг оиласи 1843-йилдан бери Олбани кўчасидаги Христиан черковига ташриф буюришган. Унинг акаси Уилям Майкл Россетти "Юқори Англикан ҳаракати" бошланганидан бери черковда хизматлар ўзгара бошлаганини қайд этди. Рев Уилям Додсворт ушбу ўзгаришларга, жумладан, муқаддас столга гул ва шам қўйишнинг католик амалиётини қўшиш учун жавобгар эди. Россетти ва унинг оиласи ва унинг икки ҳамкасби (улардан бири Рафаэлдан олдинги биродарлик ташкилотига асос солган) Уэллс кўчасидаги Авлиё Эндрю, Олий Англикан черковида ҳам қатнашган. Таъкидланишича, англо-католик уйғониши 1840-йилларнинг охири ва 1850-йилларнинг бошларида Россеттига жуда таъсир қилган. Унинг 1849-йилда тугалланган "Бокира Марямнинг ёшлиги" картинасидаги руҳий ифодалар бу даъводан далолат беради. Расмнинг қурбонгоҳи католик қурбонгоҳига жуда ўхшаш тарзда безатилган, бу унинг инглиз-католик уйғониши билан танишлигини исботлайди. Расмнинг мавзуси, Муборак Бокира қиз, Оксфорд ҳаракатининг муҳим қисми бўлган қизил мато тикиш бўлиб, у аёллар томонидан қурбонгоҳ матоларини кашта қилишни таъкидлади[22]. Оксфорд ислоҳотчилари ўз ҳаракатининг иккита асосий жиҳатини аниқладилар: "барча диннинг охири Худо билан бирлашиш бўлиши керак" ва "Черков илоҳий равишда бу якунни амалга ошириш учун яратилган"[23].

1848-йилда Биродарлик ташкилотига асос солингандан сўнг, уларнинг санъат асарлари олийжаноб ёки диний характерга эга бўлган мавзуларни ўз ичига олган. Уларнинг мақсади ўз асарлари услуби орқали "табиатга ҳақиқат"ни кўрсатиб, "ахлоқий ислоҳот" хабарини етказиш эди[24]. Хусусан, Россеттининг 1849-йилда ёзилган "Қўл ва жон" асарида у ўзининг бош қаҳрамони Чиарони руҳий мойилликларга эга рассом сифатида кўрсатади. Матнда Чиаронинг руҳи унинг олдида "қўлингни ва қалбингни Худо билан инсонга хизмат қилиш учун қўйишни" буюрган аёл шаклида пайдо бўлади[25]. Россетти архиви ушбу матнни "Россетти ўзининг санъат, диний садоқат ва бутунлай дунёвий тарихчиликка бўлган мажбуриятларини бирлаштириш усули" деб таърифлайди[26]. Худди шундай, 1847—1870-йилларда ёзилган "Муборак Дамозел" асарида Россетти Библия тилидан фойдаланади, масалан, Дамозел осмондан Ерга қараганини тасвирлаш учун "Осмоннинг олтин таёғидан" жумласини ишлатган[27]. Бу ерда биз тана ва руҳ, ўлим ва мавҳумлик ўртасидаги боғлиқликни кўрамиз, бу Россетти асарларида умумий мавзу. "Аве" (1847) да Мери ўғлини осмонда кутиб оладиган кунни кутади, у ердаги билан самовийни бирлаштиради. Матн Англикан Мариан илоҳиётидаги кучли элементни таъкидлайди, у Марямнинг танаси ва руҳи жаннатга қабул қилинганлигини тасвирлайди[22] Уилям Майкл Россетти, унинг укаси 1895-йилда шундай деб ёзган эди: "У ҳеч қачон тасдиқланмаган, диний эътиқодга эга эмас ва мунтазам диний маросимларни ўтказмаган; лекин у... мавҳум ғояларга ва вақти-вақти билан борадиган насронийликнинг ҳурматли шаклларига етарлича мойил эди. Англикан черковига - жуда вақти-вақти билан ва фақат мойиллик уни бошқаргандек борарди ".

Янги йўналиш

Фанни Корнфорт томонидан моделлаштирилган Боccа Баcиата (1859) Россетти ишида янги йўналишни кўрсатди ( Тасвирий сан'ат музейи, Бостон )

Тахминан 1860-йилда Россетти 1850-йиллардаги зич ўрта аср композицияларидан воз кечиб, зич ранг билан ажралиб турадиган текис тасвирли бўшлиқларда аёлларнинг кучли яқиндан тасвирлари фойдасига ёғли расмга қайтди. Бу расмлар Европа символистик ҳаракатининг ривожланишига катта таъсир кўрсатди[28].. Уларда Россеттининг аёллар тасвири кўп ўйлаган тарзда тасвирлаган. У ўзининг янги севгилиси Фанни Корнфортни жисмоний эротизмнинг тимсоли сифатида тасвирлаган, унинг бизнес шериги Уилям Морриснинг рафиқаси Жейн Бурден эса эфир маъбудаси сифатида жозибали кўринишга эга эди. "Россеттининг олдинги ислоҳотларида бўлгани каби, мавзунинг янги тури расм амалиётини улгуржи қайта қуриш контекстида пайдо бўлди, энг оддий материаллар ва техникалар даражасидан тортиб, маъно ва ғояларнинг энг мавҳум ёки концептуал даражасигача визуал шаклда гавдалантирилади."[28] Ушбу янги асарлар ўрта асрларга эмас, балки Италиянинг юқори Уйғониш даври рассомлари Венеция, Титиан ва Веронесега асосланган эди[28][29].

1861-йилда Россетти Моррис, Маршалл, Фолкнер &амп; Cо. декоратив санъат фирмасида Моррис, Бурне-Жонес, Форд Мадох Браун, Филипп Уэбб, Чарлз Фолкнер ва Питер Пол Маршалл билан таъсисчи ҳамкорига айланди. Россетти витрайлар ва бошқа безак буюмлари учун дизайнларни яратди.

Россеттининг рафиқаси Элизабет 1862-йилда лауданнинг ҳаддан ташқари кўп дозаси туфайли вафот этди, эҳтимол ўлик бола туғилгандан кўп ўтмай ўз жонига қасд қилди[30][31]. Россетти борган сари тушкунликка тушди ва севгилиси Лиззи вафотидан сўнг у билан бирга нашр этилмаган шеърларининг асосий қисмини Хайгейт қабристонига дафн қилди, гарчи у кейинчалик уларни қазиб олишга мажбур бўлди. У бир қатор расмларда, масалан, Беата Беатрихда Дантенинг Беатриcе образини идеаллаштирган[32].

Чарлз Лутвидж Додгсон томонидан Данте Габриэл Россетти албоми нашри ( Люис Керролл ; 1863)

Чейне Wалкдаги йиллари

Унинг уйи 16 Чейне Wалк, Лондон

Хотини вафотидан сўнг, Россетти Челсидаги 16, Чейне Wалк да Тудор уйини ижарага олди[33] у ерда яшаган 20 йили давомида экстравагант мебеллар ва экзотик қушлар ва ҳайвонларнинг паради билан ўраб олинган[34]. Россетти вомбатлар билан қизиқди, дўстларидан Регенц Паркдаги Лондон ҳайвонот боғидаги "Вомбатнинг уйида" учрашишни сўради ва у ерда бир неча соат вақт ўтказди. 1869-йил сентябр ойида у иккита хонаки вомбатларнинг биринчисини сотиб олди ва уни "Топ" деб номлади. У кечки овқат столига келтирилди ва овқатланиш пайтида катта марказда ухлаш учун рухсат берилди. Россеттининг экзотик ҳайвонларга бўлган иштиёқи бутун ҳаёти давомида давом этди ва лама ва тукан сотиб олиш билан якунланди, у ковбой шляпасини кийиб, ўйин-кулги учун дастурхон атрофида лама минишни ўрганди[35].

Римлик бева аёл (1874), Арте де Понcе музейи, Пуэрто-Рико

1865-йилда у тикувчи ва бўлажак актриса Алекса Уилдинг билан танишди, у ўзи учун тўла вақтли моделлик қилиш билан шуғулланади ва Вероника Веронесе, "Муборак Дамозел", "Денгиз сеҳри " ва бошқа расмлар учун модел сифатида ишлаган[36][37]. У бошқа моделларга қараганда кўпроқ унинг тугатган ишларига моделлик қилди, аммо Россетти билан ишқий алоқаси йўқлиги сабабли у ҳақида нисбатан кам маълумот бор. У 1865-йилда бир оқшом уни Страндда кўрди ва дарҳол унинг гўзаллигидан ҳайратда қолди. Эртаси куни у унга ўтиришга рози бўлди, лекин кела олмади. Бир неча ҳафта ўтгач, у яна уни кўрди ва ўзи минган таксидан сакраб тушди ва уни тўғридан-тўғри студиясига боришга кўндиради. У бошқа санъаткорлар уни ишга олишидан қўрқиб, унга фақат ўзи учун ўтириш учун ҳафталик пул тўлаган[38]. Улар доимий алоқани ўртоқлашдилар; Россетти ўлимидан сўнг Уилдинг унинг қабрига гулчамбар қўйиш учун мунтазам равишда ташриф буюргани айтилади[39].

Россетти 1857-йилда Уилям Моррис ва Эдвард Берн-Жонс билан бирга чизган Оксфорд Иттифоқи деворий расмлари учун намуна сифатида фойдаланган Жейн Моррис ҳам бу йилларда унинг ёнида ўтирди, у "бўёқ, шеърият ва ҳаётда ундан фойдаланди ва ўзига жалб қилди"[36]. Жейн Моррисни ҳам Жон Роберт Парсонс суратга олган, унинг фотосуратлари Россетти томонидан чизилган. 1869-йилда Моррис ва Россетти Оксфордширдаги Келмскотт шаҳридаги Келмскотт Манор қишлоқ уйини ёзги уй сифатида ижарага олдилар, аммо бу Россетти ва Жейн Морриснинг узоқ муддатли ва мураккаб алоқалари учун чекиниш жойига айланди. Улар ёзни у ерда Моррисларнинг болалари билан ўтказишган, Уилям Моррис эса 1871 ва 1873-йилларда Исландияга саёҳат қилган[40]

Россетти 16 Чейне Wалкда балладалар ва сонетларнинг ёзиқларини ўқийди, Генри Треффри Данн (1882)

Бу йилларда Россеттининг дўстлари, хусусан, Чарлз Август Хауэлл ўз шеърларини рафиқаси қабридан эксгумация қилишга ёрдам беришди ва уларни 1870-йилда "Данте Габриэл Россетти шеърлари" тўпламида жамладилар ва нашр этдилар. Улар "танавий шеърият мактаби" тимсоли сифатида ҳужумга учраганларида, тортишувларга сабаб бўлди. Уларнинг эротизми ва шаҳвонийлиги сўнди. Бир шеър, "Нуптиал уйқу" жинсий алоқадан кейин ухлаб қолган эр-хотинни тасвирлайди. Бу Россеттининг "Ҳаёт уйи" сонетлари кетма-кетлигининг бир қисми бўлиб, яқин муносабатларнинг жисмоний ва маънавий ривожланишини кузатувчи мураккаб шеърлар туркуми эди. Россетти сонет шаклини "лаҳзалар ёдгорлиги" деб таърифлаб, у ўткинчи лаҳзанинг ҳис-туйғуларини ўзида мужассамлаштирганини ва уларнинг маъноси ҳақида фикр юритишини назарда тутган. Ҳаёт уйи бу лаҳзаларни акс эттирувчи бир қатор ўзаро таъсирли ёдгорликлар эди - интенсив тасвирланган бўлаклар мозаикасидан ясалган мураккаб бир бутунликни ифодалайди. Бу Россеттининг энг муҳим адабий ютуғи эди. Тўпламга баъзи таржималар, жумладан, унинг "Ўлик хонимлар балладаси", 1869-йилда Франсуа Виллоннинг " Балладе дес дамес ду темпс жадис " шеърининг таржимаси киритилган. (" Естереар " сўзи Россетти томонидан ушбу таржимада биринчи марта ишлатилган неологизм сифатида берилган.)

1881-йилда Россетти шеърларнинг иккинчи жилдини нашр этди - "Балладалар ва соннетлар", унга "Ҳаёт уйи" сериясининг қолган сонетлари киради.

Куннинг орзуси (1880). Модел - Жейн Моррис[41][42].
Алеха Wилдинг (1879)

Тушкунлик ва ўлим

Танқидчиларнинг Россеттининг биринчи шеърий тўпламига шафқациз муносабати 1872-йил июн ойида руҳий тушкунликка олиб келди ва у сентябр ойида Келмскоттда Жейн Моррис билан бирга бўлса-да, у "кунларини хлорли туман ва виски билан ўтказди"[43]. Кейинги ёзда у анча яхшиланди ва Алеха Wилдинг ҳам, Жейн ҳам унинг учун Келмскоттга кўчишди ва у ерда тушга ўхшаш портретлар сериясини яратди[43] 1874-йилда Моррис ўзининг декоратив санъат фирмасини қайта ташкил этиб, Россеттини бизнесдан олиб ташлади ва иккала эркак Жейн билан Келмскоттда яшаганлиги ҳақидаги мулойим фантастика сақланиб қолмади. Россетти 1874-йил июл ойида Келмскоттни тўсатдан тарк этди ва қайтиб келмади. Умрининг охирларида у хлоралгидратга гиёҳвандлик ва руҳий беқарорлик кучайиб бораётгани туфайли қорайган касал аҳволга тушиб қолди. У ўзининг сўнгги йилларини Чейне Wалкда ёлғиз ўтказди.

1882-йил Пасха якшанбасида у ўз соғлиғини тиклаш учун беҳуда уриниш билан борган дўстининг дала ҳовлисида вафот этди, чунки унинг хотини лаудан билан вафот этганидек, у хлорал туфайли вафот этган. У бир мунча вақтдан бери азоб чекаётган буйрак касаллиги бўлган Ёрқин касаллигидан вафот этди. У оёқлари фалаж бўлгани учун бир неча йил уйда бўлган, аммо унинг хлорга қарамлиги гидроселни олиб ташлаш натижасида оғриқни енгиллаштирадиган восита бўлган деб ишонилади. У бир мунча вақт спиртли психоз билан оғриган эди, чунки у хлоралгидратнинг аччиқ таъмини йўқотиш учун кўп миқдорда виски истеъмол қилган. У Англиянинг Кент шаҳридаги Бирчингтон-он-Сеа шаҳридаги барча авлиёларнинг черков ҳовлисига дафн этилган[44]..

Данте Габриэл Россетти қабри, Бирчингтон-он-Денгиздаги Алл Саинц черкови ҳовлисида

Китоблари

  • Илк италян шоирлари (таржима), 1861; "Данте ва унинг доираси" номи билан қайта нашр этилган, 1874-йил
  • Шеърлар, 1870; қайта кўриб чиқилиб, “Шеърлар” сифатида қайта нашр этилган. Янги нашр, 1881-йил
  • Баладалар ва соннетлар, 1881-йил
  • Данте Габриэл Россетти тўплами, 2 жилд, 1886 (ўлимдан кейин)
  • Баладалар ва ҳикоя шеърлари, 1893 (ўлимидан кейин)
  • Соннетлар ва лирик шеърлар, 1894 (ўлимидан кейин)
  • Данте Габриэл Россетти асарлари, 1911 (вафотидан кейин)[45]
  • Шеърлар ва таржималар 1850–1870, "Қўл ва руҳ" насрий ҳикояси билан биргаликда, Оксфорд университети нашриёти, 1913-йил

Икки томонлама ишлари

"Россетти ўзининг бутун борлиғини ше'рият ва рассомчиликка бағишлади." - Шеърият фонди[4]

  • Аспеcта Медуса (1865-йил октябр - 1868-йил)
  • Астарте Сйриаcа (расм учун; 1877-йил январ-феврал; 1875-1877)
  • Беатрица, унинг Дамозеллари ва Севги (1865?)
  • Гўзаллик ва қуш (1855; 1858-йил 25-июн)
  • Муборак Дамозел (1847-1870; 1871-1881)
  • Боccа Баcиата (1859—1860)
  • Тана гўзаллиги (1864–1869; 1866)
  • Келиннинг муқаддимаси [1848–1870 (тахминан)]
  • Кассандра (чизма учун; 1869-йил сентябр; 1860–1861, 1867, 1869)
  • Дантенинг Беатрица вафот этган кунидаги орзуси: 1290-йил 9-июн (1875 [?], 1856-йил)
  • Данте Алигери. "Сестина. Пиэтра дегли Скровини хонимидан." (1848 [?], 1861, 1874)
  • Данте Веронада [1848–1850; 1852 (тахминан)]
  • Кундузги туш (расм учун; 1878–1880, 1880-йил сентябр)
  • Вомбатнинг ўлими (1869-йил 6-ноябр)
  • Эден Боwер [1863–1864 (тахминан) ёки 1869 (тахминан)]
  • Фазио бекаси (1863; 1873)
  • Фиамметта [расм учун; 1878 (тахминан) 1878]
  • "Топилган" (расм учун; 1854; 1881-йил феврал)
  • Франcесcа Да Римини. Данте (1855; 1862-йил сентябр)
  • Гвидо Кавалканти. "Баллата. У Диалогда Мандеттага бўлган муҳаббатини очиб беради." (1861)
  • Қўл ва руҳ (1849)
  • Қаҳрамоннинг чироғи (1875)
  • Кириш соннети ("Сонет - бир лаҳзалик ёдгорлик"; 1880)
  • Жан д'Арк [1879 (тугалланмаган), 1863, 1882]
  • Ла Белла Мано (расм учун; 1875)
  • Ла Пиа. Данте (1868—1880)
  • Лиза эд Элвиро (1843)
  • Севги саломлари (1850, 1861, 1864)
  • Марямнинг қизлиги [расм учун; 1848 (сонет И), 1849 (сонет ИИ)]
  • Магдалалик Марям Фарзий Симуннинг эшиги олдида (расм учун; 1853–1859; 1869)
  • Майкл Скоттнинг Wооинг (чизма учун; 1853, 1869–1871, 1875–1876)
  • Мнемосин (1880)
  • Эски ва янги санъат [3 та шеърдан иборат гуруҳ; 1849 (матн); 1857 (расм, тахминан)]
  • Уилям Моррис ҳақида (1871-йил сентябр)
  • Пандора (расм учун; 1869; 1868–1871)
  • "Нед амаки" га пародия (1852)
  • Ажралган севги! [1869-йил сентябр - 1869-йил ноябр (тахминан)]
  • Муқаддас оилада Фисиҳ байрами (расм учун; 1849–1856; 1869-йил сентябр)
  • Перласcура. Бир малика учун ўн икки танга (1878)
  • Портрет (1869)
  • Просерпин (1872; 1871-1882)
  • Савол (дизайн учун; 1875, 1882)
  • "Мени ретро қилинг, Сатҳана!" (1847, 1848)
  • Тибуллуснинг Делияга қайтиши (1853-1855, 1867)
  • Денгиз сеҳри (расм учун; 1870, 1877)
  • Довуднинг уруғи (расм учун; 1864)
  • Сукунат. Дизайн учун (1870, 1877)
  • Хелен опа [1851–1852; 1870 (тахминан)]
  • Соррентино (1843)
  • Руҳнинг гўзаллиги (1866; 1864-1870)
  • Азиз Агнес шафоат (1850; 1860)
  • Троя шаҳри (1863–1864; 1869–1870)
  • Венера Вертиcордиа (расм учун; 1868-йил 16-январ; 1863–1869)
  • Уилям ва Мари. Балада (1841)[46]

Яна қаранг

  • Инглиз санъати
  • Данте Габриэл Россетти томонидан чизилган расмлар рўйхати
  • Россетти ва унинг доираси, Макс Бербомнинг 1922-йил китоби
  • Россетти-Полидори оила дарахти
  • Жеймс Сметҳам

Манбалар

  1. ↑ „Данте Габриэл Россетти – Дефинитион, пиcтурес, пронунcиатион анд усаге нотес – Охфорд Адванcед Леарнер'с Диcтионарй ат ОхфордЛеарнерсДиcтионариэс.cом“. охфордлеарнерсдиcтионариэс.cом. 2014-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2012-йил.
  2. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 15–18.
  3. ↑ „Россетти Арчиве Чронологй Эхҳибит“. www.россеттиарчиве.орг. Қаралди: 1-феврал 2018-йил.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Данте Габриэл Россетти“. Поэтрй Фоундатион. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  5. ↑ 5,0 5,1 Треуҳерз эт ал. (2003), п. 19.
  6. ↑ Ҳилтон (1970), п. 26.
  7. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 15.
  8. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), п. 22.
  9. ↑ Ҳилтон (1970), пп. 31–35.
  10. ↑ Марш (1996), п. 16.
  11. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), п. 33.
  12. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 19, 24–25.
  13. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 175–76.
  14. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 39–41.
  15. ↑ Wаткинсон, Рай, "Паинтинг" ин Паррй (1996), п. 93.
  16. ↑ Паррй, Wиллиам Моррис, пп. 14–16.
  17. ↑ „Тҳе Cовер Селлс тҳе Боок“. Делаwаре Арт Мусеум.
  18. ↑ „Данте Габриэл Россетти Материал Десигн“. Россетти Арчиве.
  19. ↑ 19,0 19,1 Жанзен Кооистра, Лорраине. Поэтрй, Пиcтурес, анд Популар Публишинг: Тҳе Иллустратед Гифт Боок анд Виcториан Висуал Cултуре 1855–1875. Атҳенс, Оҳио: Оҳио Университй Пресс, 2011 — 43-бет. 
  20. ↑ Ҳоусман, Лауренcе. Артҳур Бойд Ҳоугҳтон: А Селеcтион фром ҳис Wорк ин Блаcк анд Wҳите. Лондон, Энгланд: Трубнер анд Cо., 1896 — 13-бет. 
  21. ↑ Баррй. „Тҳе Охфорд Мовемент (1833–1845)“. Неw Адвент. Роберт Апплетон Cомпанй. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  22. ↑ 22,0 22,1 Бентлей, Д.М.Р.. Россетти'с "Аве" анд Релатед Пиcтурес. Wест Виргиниа Университй Пресс, 1977 — 21–35-бет. 
  23. ↑ Тайлор. „Жоҳн Wеслей анд тҳе Англо-Cатҳолиc Ревивал“. Прожеcт Cантербурй. СПCК.
  24. ↑ Меагҳер. „Тҳе Пре-Рапҳелитес“. Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  25. ↑ „Ҳанд анд Соул“. Виcториан Шорт Фиcтион Прожеcт. 2014-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-июн 2014-йил.
  26. ↑ „Ҳанд анд Соул“. Тҳе Россетти Арчиве. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  27. ↑ „Тҳе Блессед Дамозел“. Россетти Арчиве. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  28. ↑ 28,0 28,1 28,2 Треуҳерз эт ал. (2003), пп. 52–54.
  29. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), п. 64.
  30. ↑ Марш. „Дид Россетти реаллй неэд то эхҳуме ҳис wифе?“. ТҳеТЛС (15-феврал 2012-йил). 2012-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган.
  31. ↑ Wиллиамсон, Аудрей. Артисц анд Wритерс ин Револт: Тҳе Пре-Рапҳаэлитес. Давид & Чарлес, 1976 — 46-бет. ИСБН 978-0-7153-72-623. 
  32. ↑ Треуҳерз эт ал. (2003), п. 80.
  33. ↑ „Сеттлемент анд буилдинг: Артисц анд Челсеа Пагес 102-106 А Ҳисторй оф тҳе Cоунтй оф Миддлесех: Волуме 12, Челсеа.“. Бритиш Ҳисторй Онлине. Виcториа Cоунтй Ҳисторй, 2004. Қаралди: 21-декабр 2022-йил.
  34. ↑ Тодд (2001), п. 107.
  35. ↑ „Натионал Либрарй оф Аустралиа.“. 6-июн 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-март 2009-йил.
  36. ↑ 36,0 36,1 Тодд (2001), п. 116.
  37. ↑ Педриcк (1964), п. 130
  38. ↑ Дунн, Реcоллеcтионс оф Данте Габриэл Россетти анд ҳис cирcле, эд. Мандер, (1984) п. 46.
  39. ↑ Спенcер-Лонгҳурст, Тҳе Блуэ Боwер: Россетти ин тҳе 1860с (2006).
  40. ↑ Тодд (2001), пп. 123–30.
  41. ↑ „Тҳе Дай Дреам“. www.артмагиcк.cом. 2014-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 15-август.
  42. ↑ „Данте Габриэл Россетти, 'Тҳе Дай Дреам'“. www.вам.аc.ук. Қаралди: 2016-йил 15-август.
  43. ↑ 43,0 43,1 Тодд (2001), пп. 128–129.
  44. ↑ Wилсон, Сcотт. Рестинг Плаcес: Тҳе Буриал Ситес оф Море Тҳан 14,000 Фамоус Персонс, 3д эд.: 2 (Киндле Лоcатион 40729). МcФарланд & Cомпанй, Инc., Публишерс. Киндле Эдитион.
  45. ↑ „Россетти Арчиве Боокс“. Қаралди: 15-июн 2014-йил.
  46. ↑ „Россетти Арчиве Доублеwоркс“. Тҳе Россетти Арчиве. Қаралди: 15-июн 2014-йил.

Библиография

  • Аш, Расселл (1995), Данте Габриэл Россетти . Лондон: павилион китоблариИСБН 978-1-85793-412-0 ; Ню-Ёрк: АбрамсИСБН 978-1-85793-950-7 .
  • Боос, Флоренсия С. Данте Г. Россетти шеърияти. Моутон, 1973-йил.
  • Доугҳтй, Осwалд (1949), Виктория романтикаси: Данте Габриэл Россетти . Лондон: Фредерик Мюллер.
  • Дрю, Роджер (2006), Оқим сири: Данте Габриэл Россеттининг рамзи . Кембриж: Луттерwортҳ Пресс,ИСБН 978-0-7188-3057-1 .
  • Фредеман, Уилям Э. (1971). Охирги ўн йилликнинг дебочаси: Данте Габриэл Россетти 1872-йил ёзида . Манчестер [Инг. ]: Жон Рйландс кутубхонаси.
  • Фредеман, Уилям Э. (эд.) (2002-08), Данте Габриэл Россетти ёзишмалари . 7 жилд. Кембриж: Бреwер.
  • Хилтон, Тимоти (1970). Рафаэлдан олдинги даврлар . Лондон: Темза ва Гудсон, Ню-Ёрк: ҲН Абрамс.ИСБН 0810904241ИСБН 0810904241 .
  • Лукас, ФЛ (2013), Данте Габриэл Россетти - антология (шеърлар ва таржималар, кириш билан). Кембриж университети матбуоти [1]
  • Марш, январ (1996). Пре-Рафаэлитлар: Мактублар ва кундаликларда уларнинг ҳаёти . Лондон: Коллинз ва Браун.
  • МакГанн, ЖЖ (2000). Данте Габриэл Россетти ва йўқолиши керак бўлган ўйин . Ню-Хейвен: Ел университети нашриёти.
  • Паррй, Линда (1996), таҳр., Уилям Моррис . Ню-Ёрк: Абрамс,ИСБН 0-8109-4282-8 .
  • Педрик, Г. (1964). Россетти билан ҳаёт: ёки, Товусларга рухсат йўқ . Лондон: Макдоналд. ИСБН
  • Роэ, Дина: Россеттис мо�М269�жизалар мамлакатида. Виктория оиласи тарихи . Лондон: Ҳаус нашриёти, 2011-йил.
  • Россетти, ДГ Тҳе Ҳоусе оф Лифе (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-04-25 санасида архивланган)
  • Россетти, ДГ, & Ж. Марш (2000). Данте Габриэл Россеттининг тўплами . Чикаго: Янги Амстердам китоблари.
  • Россетти, ДГ, & WW Россетти, эд. (1911), Данте Габриэл Россетти асарлари . Эллис, Лондон. (тўлиқ матн)
  • Шарп, Франк C. ва Жан Марш (2012), Жейн Морриснинг тўпланган хатлари, Бойделл & Бреwер, Лондон.
  • Симонс, Ж. (2008). Россетти'с Wомбат: Виктория Лондонидаги Рафаэлдан олдинги ва австралиялик ҳайвонлар . Лондон: Миддлесех Университй Пресс.
  • Треуҳерз, Жулиан, Преттежон, Элизабетҳ ва Беcкер, Эдwин (2003). Данте Габриэл Россетти . Лондон: Темза ва Гудсон,ИСБН 0-500-09316-4 .
  • Тодд, Памела (2001). Пре-Рафаэлитлар уйда, Ню-Ёрк: Wацон-Гиптилл нашрлари,ИСБН 0-8230-4285-5 .
  • Силви Броуссин, Кристофер Нюалл (2021). "Россетти портретлари", Паллас Афина,ИСБН 978-1843682097 .
  • Дебра Н. Манcофф (2021). "Данте Габриэл Россетти: Аёллар портретлари (Виктория ва Алберт музейи)", Темза ва Гудсон Лтд.ИСБН 978-0500480717

Ҳаволалар

Андоза:Данте Габриэл Россетти