Darvin mukofoti

Дарвин мукофоти 1985-йиллар атрофида Усенет янгиликлар гуруҳи томонидан тақдим қилинган саркастик мукофот ҳисобланади. У инсоният эволюциясига о’з ҳаракатлари сабабли о’зининг генини тарқатмаслик орқали ривож қо’шган инсонларга берилади.

Лойиҳа 1993-йилда веб-саҳифанинг яратилиши билан, ундан со’нг 2000-йилда Уэндй Норткат томонидан ёзилган бир қанча китоблар серияси билан оммалашади. Мукофот мезони: Чарлз Дарвин руҳи шарафига, инсониятнинг умумий генини о’з генидан о’зини қурбон қилиш орқали ҳимоя қилишга эришган инсонларга берилади. Дарвин мукофоти совриндорлари о’зларини аҳмоқона ҳолатларда о’лдиришади ва турларнинг узоқ яшаб қолиши эҳтимоллигни оширади.

О’зини бахциз ҳодиса туфайли стериллаш ҳам мукофотни олишга сабаб бо’лади, аммо веб-саҳифада айтилишича афзали о’лгандан кейин беришдир. Агар воқеа давомида кузатувчилардан бири воқеа туфайли вафот эца, бу номзод мукофотга нолойиқ деб топилади, чунки кузатувчиларнинг инсоният генига ижобий та’сир ко’рсатиш эҳтимоли мавжуд. Номзоднинг о’лишидан олдин уни фарзанди бо’лиши, яни о’зидан аввалроқ зуррият қолдириши уни мукофотдан маҳрум қилмайди, зеро аввалги зурриёд вақтида бу даражада аҳмоқлик бо’лмагандир.

Тарихи

Дарвин мукофоти тарихи 1985-йил бошларига Усенет гуруҳининг муҳокамаларига бориб тақалади. 1985-йил 7-августда мукофот инсоният генини о’з генидан сақлаш учун о’зини о’лдириб жуда буюк қурбонлик қилганларга берилиши ҳақида баён этилади. Исталган о’зининг аҳмоқлиги билан вафот этган одам ҳам мукофотга лойиқ деб топилавермайди. Энг биринчи мукофот савдо автоматига слоган ва қайтариб олиш жараёнида уни о’зига тортиб юбориш туфайли вафот этган одамга берилди. Яна бир мукофотга мисол тариқасида о’зининг ЖАТО Роcкет (Чевролет Импала) машинаси орқали реактив самалёт тезлигига чиқишга уринган одам билан бог’лиқ ва у 400–480 км/ҳ тезлик билан қояга урилиш туфайли вафот этган. Уэндй Норткат айтиши бо’йича веб-саҳифа унинг о’зи томонидан юргазилади, барча Дарвин мукофоти совриндорлари эса Дарвин томонидан тасдиқланади. Бир қанча хабарлар интернет орқали қидирилганда улар асосан ёлг’онлиги келиб чиқди.

Веб-саҳифа ва китоблар коллексияси 1993-йилда Уэндй Норткат томонидан бошланган, у Беркелейдаги Калифорния университетида молекуляр биология фани профессори бо’лган. У қо’шни ҳудудларда тадқиқотлар о’тказган ва жумладан Станфорд университети неуробиология ё’налишига о’қишга кирган. Бо’ш вақтларида, у Дарвин саҳифасини турли нарсалар билан бойитди.

1998-йилда у ишни тарк этди ва мақсади 1999-йил сентабрдан китоблари ва веб-саҳифасига вақт ажратишини айтган. 2002-йилда веб-саҳифа ойига 7 миллион фойдаланувчи томонидан кузатилди.

У, даставвал, китобини чоп эттиришда қийналди, чунки ко’п нашриётлардан инкор жавобларини олди, бунга сабаб эса о’заро келишмаслик ҳисобланади, я’ни нашриётлар китобни чоп қилдиришдан аввал веб-саҳифадан воқеаларни о’чириб ташлашни айтишда ва бунга Норткат ё’қ дейди. Ваниҳоят, у китоблардаги максимум 10% ма’лумотларни о’з веб-саҳифасида чоп этиш шарти орқали бир нашриёт билан шартнома имзоланди. Биринчи китоб жуда машҳурликка эришди ва у Ню-Ёрк Тимесда со’нги 6 ой мобайнида энг ко’п сотилган китоблар қаторига кирди.

Норткатга берилган барча фикрлар ҳам ижобий эмас эди ва у аҳён-аҳёнда о’лган одамлардан хатлар олиб турди. Улардан бирида “Бу жуда ёмон, у барча танишларимни шокка туширди. Сиз буни олиб ташлашингиз керак”, - дея ёзилган эди. Норткат эса “Мен буни қила олмайман, бу шунчаки аҳмоқгарчилик”, - дея жавоб қайтарди.

Норткат о’з веб-саҳифасида ва китобларида бу турдаги мақолаларни “қизиқ аммо то’г’ри хавсизлик ё’налтирувчиси” номи остида қо’йиб борди ва ҳар сафар китобини о’қиган ёшларга бу каби воқеалардан узоқроқ юришни уқтириб келди.

Шунингдек веб-саҳифа о’з ё’лида омадсизликка учраган аммо фарзандлик бо’лиш қобилияти ё’қолмаган одамларни шон-шарафли хабарлар билан эслаб о’тади. Булардан бирига 1982-йил июлда Калифорниянинг Лонг Бич қисмида баллонни гелий билан то’рлдириб о’з курсисида ко’тарилиши орқали танилган Ларрй Волтерсни мисол қилиш мумкин. У 16000 фут я’ни 4900 метр баландликка ко’тарилган аммо омон қолган. Кейинчалик у қо’риқланувчи ҳудудни кесиб о’тгани ойдинлашди. Кейинчалик, Волтерс депрессияга тушиб қолди ва о’з-о’зини о’лдирди. Яна бир шарафли мақола 2001-йилда футбол о’йинчиси Дункан Фергюсоннинг уйига қулф бузиб о’гирликка тушмоқчи бо’лган икки кишига берилди. Футболчининг о’зига дуч келиб қолгандан со’нг бир қулф туфайли 3 кун касалхонага тушиб қолишади.

2014-йилдаги Британия Тиббиёт журналининг мақоласида эса 1995-йилдан 2014-йилгача олинга Дарвин Мукофотининг 88.7%и эркакларга берилгани та’кидланган.

2006-йилда Дарвин мукофоти номли филм Финн Тайлор томонидан ёзилди ва суратга олинди. Бу филм ссенарийси веб-саҳифа ва Дарвин мукофоти билан бог’лиқ ко’плаб китобларга асосланган эди.

Қоидалар

Норткат Дарвин мукофоти учун 5 та қоидани бериб кетган.

Номинация а'золари о'лган ёхуд бепуштлиги ко'рсатилган бо'лиши керак

Бу бахсли вазият бо’лиши мумкин лекин мукофотга яроқли шахслар инсоният генига қо’шила олмаслиги керак. Клонлаш ҳақида бир қанча мунозаралар бо’лиши мумкин. Шунинг учун дастлабки Дарвин Мукофоти ҳақидаги китоб бир ҳолатни та’кидлайди. Унга ко’ра бир эркак бир аёл билан асал ойига чиқса бу ерда эркак ва аёл о’заро қо’шила олмаслиги керак. Қисқа қилиб айтганда одамлар жинсий а’золарини ишлата олмайдиган даражага келишлари керак.

Ҳайратланарли даражада аҳмоқона ишларни қилган бо'лиши керак

Лауреатларнинг аҳмоқгарчилиги такрорланмас ва ҳаммани ҳайратга соладиган бо’лиши керак. Чунки мукофот Сатира сифатида берилади. Аҳмоқона ишлар аммо доимий учрайдиганлар бу ҳолатга киритилмайди, масалан ётоқхонада тамаки чекиш. Ёнувчи малҳам дорилар қабул қилаётгада чекиш натижасида о’зини ёқиб юбориш натижасида о’лим топиш шартларни қаноатлантиради. Бунга бир ҳолат сифатида нитроглицеринлар ёстиқчасини деворга отиб портлатмоқчи бо’лган одам ҳам мукофотга сазовор бо’лган, гарчи у о’з-о’зини о’дириш сифатида баҳолансада.

Кимдирнинг о'лимининг сабабчиси

Қо’л гранатаси билан до’стини о’лдириб қо’йиш бу номинацияга то’г’ри келмайди, аммо мо’ри тозалаш давомида уй шароитида тайёрланган граната туфайли о’лим топиш бо’лиши мумкин. Умумий олганда номинация олиш учун 3-томон алсо зарар ко’рмаслиги керак.

Жазога лойиқ одам бо'лиши

Номинация ҳайдовчилик гувоҳмномаси олиш ёшидан, я’ни вояга етиш ёшидан ошган бо’лиши керак ва руҳий ҳолати яхши бо’лиши керак. Норткат руҳий камчилик туфайли о’лим кулишдан ко’проқ ачинишга мос деб ҳисоблаган. Бир қанча муҳокамалардан со’нг о’лган одамларнинг ёшлари чегараси билан белгилаб қо’йилди. Бу категорияга кириш учун шахс бу ёш атрофида ёхуд бу ёшдан ошган бо’лишга мажбур.

Шунга қарамасдан 2011-йилда Лидслик 16 ёшли бола мис кабел о’г’ирлаш мобайнида вафот этади, ма’лумот о’рнида Буюк Британияда ҳайдовчилик ёши 17 ёш ҳисобланади. 2012-йилда Норткат 14-ёшли Бразилиялик қизалоқнинг мактаб автобусини то’хтатишга уринганда вафот этганини та’кидлаб о’тади, аммо кейинчалик бу ҳолат шу ёшдаги болаларнинг сеҳр мавжудлиги ҳақидаги фикрлари туфайли Норткатнинг о’зи томонидан инкор қилинди.

Ҳодиса тасдиқланган бо'лиши керак

Бу воқеа ишонарли манбаларда, жумладан доимий газета мақолаларида, телеко’рсатувларда ёхуд мас’ул гувоҳлар томонидан тасдиқланган бо’лиши керак. Агар ҳикоя аниқ эмас деб топилса, у номинациядан олиб ташланади, лекин у ерда ҳамон сақланиб туради. Бу талабнинг борлигига қарамасдан, ко’плаб ҳикоялар то’қима, тез-тез оригинал ко’риш учун тақдим қилинади ва ҳеч қандай тасдиқланмаган гувоҳларга эга бо’лади. Норткатнинг бир қанча шундай ҳикоялари унинг шахсий ҳисоблар қисмида сақланиб туради.

Ривожланишдаги қоидалар

Қо’шимча тариқасида, кейинги ко’риб чиқишлар шуни ко’рсатадики бу талаблар кейинчалик о’згариши ёхуд қо’шилиши мумкин, жумладан қуйидаги қоидалар:

Атрофдаги бегуноҳ кузатувчилар зара ко’рмаслиги керак.
Бу воқеалар воқеа иштирокчиси томонидан олдиндан о’йлаб топилмаган бо’лиши керак, я’ни айнан Дарвин мукофотини ютиш мақсадида қилинмаслиги керак.

Таниқли мукофот соҳиблари

ЖАТО Реактив машина ҳайдовчиси
Торонто доминион маркази 24-қаватидан ерга қулаган Гаррй Ҳой. У бир қанча талабаларга деразаларнинг синмаслигини исботламоқчи бо’лади. Унинг о’лими о’лиш учун 1000 ё’л номли телекорсатувда ва МйтҳБустерс`да та’кидлаб о’тилади.
Ниагара шаршараси орқали бочкада оқиб о’тмоқчи бо’лган илк одам Стефан Чарлес.
Ларрй Волтерс эса о’зининг бошқариладиган стулини учириш туфайли ҳавога ко’тарилгани билан мукофотга сазовор бо’лган.