Daryo jangi
Дарё жанги (арабча: معركة النهر), шунингдек, ал-Мадҳар жанги сифатида ҳам танилган бўлиб, Месопотамияда (Асористон вилояти) Рошидун халифалиги ва Сосонийлар империяси кучлари ўртасида бўлиб ўтган. Холид ибн ал-Волид қўмондонлиги остидаги мусулмонлар сон жиҳатидан устун бўлган Сосонийлар қўшинини мағлубиятга учратган.
| Дарё жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Мусулмонларнинг Эронга истилоси ва Холид ибн Валид юришларининг бир қисми | |||||||
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
 Рошидун халифалиги
|
 Сосонийлар империяси
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| 17,000 | номаълум | ||||||
Тарихи
Ислом пайғамбари Муҳаммад 632-йил 8-июнда вафот этди ва Абу Бакр унинг ўрнига биринчи халифа этиб тайинланди. Абу Бакрнинг халифалиги 27 ой давом этди ва бу даврда Арабистон бўйлаб араб қабилаларининг исёнларини бостириб, муртаддликка қарши муваффақиятли юриш олиб борди. Мадинанинг Арабистондаги ҳокимиятини тиклади. Исёнлар бостирилгач, Абу Бакр халифаликдан ташқаридаги ерларни забт этиш учун ўз юришларини бошлади. Сосонийлар ҳамда Византия империясига (Шарқий Рим империяси) қарши юришларни амалга оширди ва шу тарзда бир неча ўн йил ичида тарихдаги энг йирик империялардан бирининг шаклланишига замин яратди.
Ридда урушларидан сўнг, мусулмон қабила бошлиғи Ироқдаги Форс чегара шаҳарларига ҳужум қилди. Ушбу ҳужумларнинг муваффақияти ортидан Абу Бакр халифаликни кенгайтиришни режалаштирди ва бу ишни бой Форс вилояти ҳисобланувчи Ироқдан бошлади. Рошидун армияси қўмондони этиб эса энг яхши саркарда Холид ибн ал-Волидни тайинлади. Мусулмонлар 633-йил апрел ойида Сосонийлар Форс империясига бостириб кирди ва Занжир жангида Сосонийлар қўшинини мағлубиятга учратди.
Уруш оқибати
Дарё жангидан сўнг Холид яна учта жангда, жумладан, Валажа жанги, Уллайс жанги ҳамда Ҳира жангида форс қўшинларини мағлуб этди ва ўзининг асосий мақсадига эришди, яъни ал-Ҳирани қўлга киритди. Мусулмонларнинг Ироққа биринчи истилоси тўрт ой ичида якунланди. Кейинчалик Абу Бакр Холидни Суриянинг Византия империясига қарши юришни бошқариш учун ҳам юборган.
Манбалар
Адабиётлар
- Моронй, М. (2012). "АРАБ ии. Араб cонқуэст оф Иран". Энcйcлопаэдиа Ираниcа. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/араб-ии. "Тҳис виcторй энаблед Ḵāлед то пенетрате тҳе лоwер лине оф Сасаниан фронтиэр дефенсес неар тҳе cоаст анд инваде Майсāн, wҳере ҳе дефеатед тҳе сурвиворс оф Ҳормоз’с армй анд реинфорcеменц фром ал-Мадāʾэн ат тҳе баттле оф Маḏāр ин Ṣафар, 12/Марч-Април, 633."
- Акрам, А.И.. Тҳе Сwорд оф Аллаҳ: Кҳалид бин ал-Wалеэд, Ҳис Лифе анд Cампаигнс. Нат. Публишинг. Ҳоусе, 1970. ИСБН 0-7101-0104-Х.