Daryoi Nur

Дарёи Нур (دریای نور 'Нур денгизи'), шунингдек, Даря-е Нур деб ҳам аталган, дунёдаги энг катта ишлов берилган олмослардан бири бўлиб, оғирлиги тахминан 182 карат (36 г)^[1]. Унинг ранги, оч пушти, олмосларда энг кам учрайдиган ранглардан биридир. Ҳозир олмос Теҳрондаги Эрон Марказий банкининг Эрон Cроwн Жеwелс коллексиясида сақланмоқда^[2].

Ўлчамлари

Бу 41.40 мм × 29.50 мм × 12.15 мм (1.630 ин × 1.161 ин × 0.478 ин)д ва оғирлиги 182 метрик карат атрофида. Бу дунёдаги энг катта пушти олмосдир^[1].

Тарих

Ушбу олмос, худди Кўҳинур сингари, Ҳиндистоннинг Андхра-Прадеш штатидаги Коллур конида қазиб олинган^[3]. У дастлаб Какатия сулоласига тегишли бўлган, кейинчалик у Деҳли султонлигининг Халжи сулоласи ва Муғал императорларига тегишли бўлган. Бу Шоҳ Жаҳоннинг Товус тахтининг бир қисми эди.

1739-йилда Эрон шоҳи Нодир Шимолий Ҳиндистонга бостириб кирди, Деҳлини эгаллади. Ҳиндистон тожини Муғаллар императори Муҳаммадга қайтариб берганлик учун тўлов сифатида у Коҳ-и-Нур ва Товус тахтидан ташқари, Муғалларнинг бутун афсонавий хазинасини, шу жумладан Дарёи Нурни ҳам олиб қолди^[1].

1747-йилда Нодиршоҳ вафотидан кейин олмос унинг набираси Шаҳроҳ Мирзога мерос бўлиб ўтди. У ердан Лутф Алихон қўлига ўтди. Эронда ҳукмрон Қожарлар сулоласини ўрнатган Муҳаммадхон Қожар қўлидан Лутф Алихон мағлубиятга учрагач, Дарё-и Нур Қожарлар хазинасига кирди. Айтишларича, Носириддин Шоҳ Қожар олмосни жуда яхши кўрар эди, уни кўпинча қўлтиқ, аигретте ёки жиға сифатида тақиб юриш ва олмосни сақлаш юқори мартабали шахсларга берилган шараф эди^[2].

Мумкин бўлган ассоциация

1965-йилда Эрон тож жавоҳирлари устида тадқиқот олиб борган канадалик гуруҳ Дарёи Нур Муғаллар императори Шоҳ Жаҳон тахтига қадалган катта пушти олмоснинг бир қисми бўлиши мумкин деган хулосага келди. 1642-йилда франсуз заргар Жан-Баптисте Таверниэрнинг журнали, уни Буюк стол олмоси („Диаманта Гранде Табле“) деб атаган. Бу олмос икки қисмга бўлинган бўлиши мумкин; катта қисми Дарёи Нур; кичикроқ қисми 60 cарат (12 г) Нур-ул-Айн олмос, ҳозир Эрон императорлик коллекциясида ҳам тиарада қадалган^[4].

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Малеcка, Анна (2017). „Дарйā-е Нур: Ҳисторй анд Мйтҳ оф а Cроwн Жеwел оф Иран“. Ираниан Студиэс. 51-жилд, № 1. 69–96-бет. дои:10.1080/00210862.2017.1362952. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":1" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
↑ ^2,0 ^2,1 „Cоллеcтионс“. cби.ир. 26-феврал 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-март 2014-йил. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
↑ Сатянараяна, С. В. „Диамондс ин тҳе Деccан: Ан Овервиэw“, . Деccан Ҳеритаге (эн) Гупта: . ИНСА анд Университиэс Пресс (Индиа), 2000 — 144-бет. ИСБН 978-81-7371-285-2.
↑ „Дарйā-э Нūр | диамонд“.

[:1-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Малеcка, Анна (2017). „Дарйā-е Нур: Ҳисторй анд Мйтҳ оф а Cроwн Жеwел оф Иран“. Ираниан Студиэс. 51-жилд, № 1. 69–96-бет. дои:10.1080/00210862.2017.1362952. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":1" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент

[:0-2] 2,0 ^2,1 „Cоллеcтионс“. cби.ир. 26-феврал 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-март 2014-йил. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент

[3] Сатянараяна, С. В. „Диамондс ин тҳе Деccан: Ан Овервиэw“, . Деccан Ҳеритаге (эн) Гупта: . ИНСА анд Университиэс Пресс (Индиа), 2000 — 144-бет. ИСБН 978-81-7371-285-2.

[4] „Дарйā-э Нūр | диамонд“.

[1]

[2]

[3]

[4]