Ziyosfera

Date (Fukushima)

Дате (японча: 伊達市, Дате-ши?) Япониянинг Фукушима префектурасида жойлашган шаҳардир. 2020-йил 31-май ҳолатига кўра, шаҳарда 22.843 та хонадонда 59.625 нафар аҳоли истиқомат қилади ва аҳоли зичлиги ҳар квадрат километрга 220 кишидан тўғри келади. Шаҳарнинг умумий майдони 265,10 квадрат километрни (102,36 ми²) ташкил этади[1].

Дате

伊達市
Шаҳар
Скйлине оф Дате
Дате
Байроқ
Дате
Герб
Мамлакат Япония
{{{минтақа_тури}}} Тōҳоку
Майдон 265.10 км2 (102.36 кв ми)
Расмий тил(лар)и япон
Аҳолиси
 (2020-йил, 31-май)
 59 625
Зичлиги 220 киши/км2
Вақт минтақаси УТC+9:00
Телефон коди 024-575-2570

Географияси

Дате шимолий Фукушима префектурасидаги Фукушима ҳавзасининг шарқий ярмини эгаллайди, унинг шимолий чегарасида Мияги префектураси жойлашган. Бу ҳудуд бир вақтлар ипакчилик билан машҳур бўлган, аммо Таишо даврида мева этиштиришга ўтган. У ҳозир бешта собиқ Дате, Ҳобара, Янагава, Рёзен ва Цукидате шаҳарларида ташкил этилган бўлиб, уларнинг ҳар бири кўплаб ноёб анъаналар ва тадбирларни сақлайди. Ҳобара — шаҳар ҳокимияти жойлашган марказий ҳудуд ҳисобланади[2].

  • Дарёлари: Абукума дарёси, Ҳиросе дарёси

Қўшни муниципалитетлари

Мияги префектураси

Иқлими

Дате нам иқлимга эга. Датеда ўртача йиллик ҳарорат 12.8 °C (55.0 °Ф) бўлиб, йиллик ўртача ёғин миқдори 1,227 мм (48.3 ин), энг ёмғирли ой сентябр ҳисобланади. Август ойида энг юқори ҳарорат 25.5 °C (77.9 °Ф) атрофида ва энг паст ҳарорат январда, тахминан 1.4 °C (34.5 °Ф) гача тушади[3].

Демографияси

Япония аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра[4] Дате аҳолиси сўнгги 70 йил ичида камайди.

Аҳолининг ўсиши
ЙилАҳоли±%
195080,527—    
196076,361−5.2%
197073,767−3.4%
198074,186+0.6%
199074,2+0.0%
200071,817−3.2%
201066,027−8.1%
202058,24−11.8%

Тарихи

1984-йил 21-августда Янагавада палеопародоксиянинг бутун тана скелети қазилган. Скелет „Янагава намунаси“ деб номланган. Ҳозирги Дате шаҳри чегараларида яшаган биринчи одамлар палеолит даврида келган деб тахмин қилинади. Ҳудуд қадимги Муцу вилоятининг бир қисми эди. Ҳеян даврининг охирига келиб, Шинобу-гун (ҳозирги Фукушима шаҳри) ва Дате-гун (нафақат ҳозирги Дате, балки шимолдаги Коори шаҳри ва жанубдаги Кавамата шаҳарчасини ҳам қамраб олади) Дате Томомунега берилди. Томомуне ҳозирги Ҳобарада Дате кланига асос солган. Дате Кланининг 17-хўжайини Дате Масамуне ҳудуд устидан назоратни йўқотди ва Сендай Кланини ва Сендай шаҳрини йўқотди. Клан Эдо даврида Сендай доменини бошқаришда давом этди. Бироқ, Эдо даврида Токугава сёгунати даврида Дате ҳудудининг катта қисми дастлаб Ёнезава доменининг бир қисми бўлган, кейин Фукушима ва Янагава доменлари сёгунатнинг бевосита назорати остидаги тенрё ҳудудига айланган. Бу Дате клан ҳудудининг бир қисми эмас эди. Мейдзи реставрациясидан сўнг, ҳудуд Иваки провинциясининг Накадōри вилоятининг бир қисми сифатида ташкил этилди.

1889-йилга келиб, замонавий муниципалитетлар тизими ташкил этилган пайтда ҳудуд 21 шаҳар ва қишлоқдан иборат эди. 1955-1960-йилларда улар бешта Дате шаҳри (аввалги Нагаока ва Фушигуро қишлоқлари), Ҳобара (аввалги Ҳобара шаҳри ва Оода, Камиҳобара, Ҳаширазава ва Томинари қишлоқлари), Рёзенли (аввалги) бирлаштирилган. Рёзен, Какеда, Огуни ва Ишидо қишлоқлари, Цукидате (аввалги Оте ва Отегава қишлоқлари) ва Янагава (аввалги Янагава шаҳри ва Авано, Секимото, Ширане, Ооэда, Изазава, Томино ва Ямафунюу қишлоқлари) 2006-йил 1-январда замонавий Дате шаҳрини яратиш учун бирлашди[5].

Дате 2011-йил Тōҳокудаги зилзила ва сунамидан кейин содир бўлган ядровий авария жойи Фукушима И атом электр станциясидан тахминан 60 километр (37 миля) шимоли-ғарбда жойлашган эди. Гарчи ядровий авариялар тақиқланган зонадан ташқарида бўлса-да, шаҳардаги радиация даражаси аҳоли ва айниқса болаларнинг уйда қолишига олиб келди[6].

2016-йилда шаҳарни тарғиб қилиш мақсадида аниме суратга олинди. Аниме „Масамуне Датениcле (テニクル)“ номли филм бўлиб, унда аждаҳо худоси билан учрашадиган ёш Дате Масамунени тасвирланган, бу унга Дате кланнинг собиқ раҳбарларини чақириш қобилиятини беради[7].

Ҳукумати

Дате тўғридан-тўғри сайланадиган мер ва 22 аъзодан иборат бир палатали шаҳар қонун чиқарувчи органи билан мер-кенгаш бошқарув шаклига эга. Дате шаҳари, Дате туманидаги учта муниципалитет билан биргаликда Фукушима префектураси ассамблеясига учта аъзони биргаликдаги ҳиссасини қўшади. Миллий сиёсат нуқтаи назаридан, шаҳар Япония Диэт қуйи палатасининг Фукушима 1-округига киради.

Иқтисодиёти

Дате иқтисодиёти асосан қишлоқ хўжалиги бўлиб, шоли ва боғдорчиликка эътибор қаратилади. Бу ҳудуд шафтоли ва қуритилган хурмолари билан машҳур. Таиё Юден Фукушимадаги Дате шаҳридаги Янагава саноат зонасида CД ва ДВД ишлаб чиқариш заводини бошқаради.

Шафтоли

Дате шаҳрининг Фукушима марказида (Накадори), Фукушима ҳавзасининг ўртасида жойлашганлиги шафтоли этиштиришда ёрдам беради. Ҳудудда энг кенг тарқалган шафтоли навлари Акацуки, Каванакажима ва Юузора ҳисобланади[8].

Қуритилган хурмолар

Таишо даврида бу ҳудудда ипакчилик ўз ўрнини йўқотгани сабабли, Янагавадаги собиқ Исазава қишлоғи бошқа тармоқлар қаторида қуритилган хурмо ишлаб чиқариш билан алмаштирилди. Бу ҳудудда Эдо давридан бери қуритилган хурмо ишлаб чиқарилган. Бироқ, Қўшма Штатларда майиз ишлаб чиқаришда қўлланган олтингугурт фумигациясининг қўшилиши анча ширин маҳсулот олиш имконини берди. Анъанавий қуритилган хурмо, ҳошигаки қаттиқ терига эга ва деярли қора рангга эга бўлса, анпогаки ёки цурушигаки деб аталадиган олтингугурт фумигациясининг қўшимча босқичи билан яратилганлари юмшоқ ва ёрқин тўқ сариқ рангга эга.

Файл:Ампо03.жпг
Анпогаки

2011-йилдаги фалокатдан кейин анпогаки (қуритилган хурмо) ишлаб чиқариш уч йилга тўхтатилган бўлса-да, Дате Сити хурмо боғлари шундан сўнг зарарсизлантирилиб, якуний маҳсулот хавфсизлигини таъминловчи синов машиналари ўрнатилди[9].

Таълими

Дате шаҳри ўн бешта давлат бошланғич мактаби, олтита давлат ўрта мактаби, иккита давлат ўрта мактаби ва битта хусусий ўрта мактабга эга[10].

Бошланғич мактаблар
Ҳудуд Умумий/хусусий Мактаб
Дате Оммавий Дате бошланғич мактаби
Оммавий Шарқий сана бошланғич мактаби
Янагава Оммавий Янагава бошланғич мактаби
Оммавий Авано бошланғич мактаби
Оммавий Секимото бошланғич мактаби
Хобара Оммавий Ҳобара бошланғич мактаби
Оммавий Ота бошланғич мактаби
Оммавий Камиҳобара бошланғич мактаби
Оммавий Ҳаширазава бошланғич мактаби
Рйōзен Оммавий Какеда бошланғич мактаби
Оммавий Оиши бошланғич мактаби
Оммавий Ишида бошланғич мактаби
Оммавий Огуни бошланғич мактаби
Цукидате Оммавий Цукидате бошланғич мактаби
Оммавий Ōте бошланғич мактаби
Ўрта мактаблар
Ҳудуд Умумий/хусусий Мактаб
Дате Оммавий Дате ўрта мактаби
Янагава Оммавий Янагава ўрта мактаби
Ҳобара Оммавий Шōйō ўрта мактаби
Оммавий Тōрйō ўрта мактаби
Рёзен Оммавий Рйōзен ўрта мактаби
Цукидате Оммавий Цукидате ўрта мактаби
Олий мактаблар
Ҳудуд Умумий/хусусий Мактаб
Ҳобара Оммавий Ҳобара ўрта мактаби
Янагава Оммавий Янагава ўрта мактаби
Дате Хусусий Сеикō Гакуин ўрта мактаби

Транспорт тизими

Темир йўл

Шарқий Япония темир йўл компанияси (ЖР Шарқ) — Тōҳоку магистрал линияси

  • Дате

АбукумаЭхпресс — Абукума Эхпресс линияси

  • Такако — Камиҳобара — Ҳобара — Ōизуми — Ниида — Нитта — Янагава — Янагаwа Кибōномори Кōэн-маэ — Томино — Кабуто

Магистрал йўллари

  • Тōҳоку-Чūō магистрали
  • 4-миллий йўналиш
  • 115-миллий йўналиш
  • 349-миллий йўналиш
  • 399-миллий йўналиш

Маҳаллий диққатга сазовор жойлари

  • Рйōзен зиёратгоҳи.
  • Рйōзен тоғи, миллий тарихий жой ва гўзал гўзаллик миллий жойи.
  • Мияваки ибодатхонаси харобалари, Миллий тарихий жой[11].
  • Собиқ Камеока оилавий уйи.
  • Такако Ни-жу Кёу.
  • Такакогаока қал’аси сайти, Дате кланнинг асл уйи.
  • Такако кўли, Такако Ни-жу Кёудан.
  • Янагава қал’аси сайти, Дате кланни томонидан қурилган ва бир вақтлар Дате Масамуне уйи бўлган[12].
  • Янагава Ҳачиман зиёратгоҳи, у ерда Дате Масамуне жангда ғалаба қозониш учун ибодат қилган[13].

Дателик машҳур одамлар

  • Саитоу Ҳиконаи (1709-1750-йиллар) деҳқонлар қўзғолони раҳбари.
  • Сеиширо Оказаки (1890-йил, 28-январ — 1951-йил, 12-июл) япониялик америкалик табиб, жанг санъати устаси ва Данзан-рю жужицу асосчиси. Собиқ Какеда қишлоғида туғилган, 1906-йилда Гавайига кўчиб келган.
  • Яҳеи Миура (1895-1971-йиллар) узоқ масофага югурувчи ва олимпия спортчиси эди.

Халқаро муносабатлар

  • Amerika Qoʻshma Shtatlari — 2016-йил августидан бери Ревере, АҚШ билан биродар шаҳарлар.
  • Gayana — 2020-йилги Токио Олимпиадаси „Аригатоу“ Гаяна Республикаси учун мезбон шаҳар, 2019-йил август ҳолатига кўра[14].

Манбалар

  1. ↑ „Дате Cитй оффиcиал статистиcс“ (жа). Жапан: Дате cитй.
  2. ↑ "歴史めぐりマップ 生誕七百年 北畠顕家卿 (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-03-07 санасида архивланган)" (ПДФ). Дате-ши.жп. Ретриэвед 4 Жануарй 2019.
  3. ↑ Дате cлимате дата
  4. ↑ Дате популатион статистиcс
  5. ↑ „伊達市の歴史 - 福島県伊達市ホームページ“. www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. Қаралди: 2019-йил 20-март.
  6. ↑ Такаҳико Ҳюга анд Шигеру Сато. „Фукушима Студенц Wеар Маскс ас Радиатион Лоомс“. Блоомберг (2011-йил 11-май). Қаралди: 2011-йил 11-май.
  7. ↑ „Гаинах Фукушима'с Масамуне Датениcле Wеб Сериэс Ҳолдс 1ст Талк Эвент ин Токё“ (эн). Аниме Неwс Нетwорк. Қаралди: 2019-йил 30-май.
  8. ↑ „伊達のもも - 福島県伊達市ホームページ“. www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. Қаралди: 2019-йил 29-август.
  9. ↑ „Упдате фром Cоординатор фор Интернатионал Релатионс Деcембер 2017・国際交流員日記12月2017年 - 福島県伊達市ホームページ“. www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. 2019-йил 4-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 4-январ.
  10. ↑ „小学校・中学校・高等学校 - 福島県伊達市ホームページ“. www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. Қаралди: 2020-йил 31-март.
  11. ↑ „宮脇廃寺跡“ (жа). Агенcй фор Cултурал Аффаирс.
  12. ↑ „Дате шаҳари“ (жа). www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. Қаралди: 2018-йил 13-ноябр.
  13. ↑ „Ҳачиман зиёратгоҳи“ (жа). www.cитй.фукушима-дате.лг.жп. Қаралди: 2018-йил 13-ноябр.
  14. ↑ „Гуяна сигналс интент фор Токё 2020 Олймпиcс cултурал эхчанге“ (эн-УС). Спорц Ҳуб ГЙ (2019-йил 26-июл). Қаралди: 2019-йил 28-август.[сайт ишламайди] 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Date_(Fukushima)" dan olindi