Ден Буэттнер (1960-йил 18-июнда туғилган) – америкалик Натионал Геограпҳиc аъзоси ва Ню-Ёрк Таймснинг энг бесцеллер муаллифи. У тадқиқотчи, педагог, муаллиф, продюсер, ҳикоячи ва нотиқ.  Эмми мукофотини олган ҳужжатли филм Буэттнер Блуэ Зонес, ЛЛC асосчиси Ден Буэттнер билан биргаликда ишлаб чиқилган ва у чидамлилик велосипед спорти бўйича 3 та Гиннес рекордларининг эгасидир.

Дан Буэттнер
Таваллуди 1960-йил 18-июн (1960-06-18) (66 ёш)[манба керак]
Касби

Биографияси

Ҳаётининг бошланғич даврлари

Ден Буэттнер 1960-йил 18-июнда Миннесота штатининг Сент-Пол шаҳрида туғилган.  1984-йилда Сент-Томас коллежини тамомлагандан сўнг,  Буэттнер Вашингтондаги Миллий жамоат радиосида ишга киришдан олдин журналист Георге Плимптон.[манба керак] билан крокет маблағ йиғиш турнирида машхурларни жалб қилиш мақсадида Испанияни ўрганиш учун 1 йил сарфлади.

Таълим

Буэттнер 1982-йилда Сент-Томас университетини тамомлаган. Кўп ўтмай, у Тҳе Wашингтон Пост шарҳловчиси Ремар Суттон ва Париж шарҳи муҳаррири Жорж Плимптон учун Миллий жамоат радиосининг машҳур крокет турнирини ташкиллаштириш учун ишга кетди[1].

Дастлабки экспедициялар

1986-йилда Буэттнер ва унинг укаси трансконтинентал велоспорт бўйича Гиннеснинг рекордлар китобидан биринчисини йўлга қўйдилар.  „Америcастрек“ Аляскадаги Прудҳоэ кўрфазидан Аргентинанинг Тиэрра дел Фуэгогача бўлган 15 536 миля масофани босиб ўтди; 1990-йил „Советрек“ бутун дунё 45-параллел бўйлаб 12 888 мил йўл босиб ўтди, Буэттнер ўзининг „Советрек“ китобида саёҳат ҳақида гапириб берди.[аниқ манба керак] 1992-йилда ака-ука Буэттнерлар Велосипедчи доктор Чип Томас билан Туниснинг Бизерте шаҳридан Жанубий Африканинг Cапе Агулхас шаҳри „Африcатрек“гача велосипедда саёҳат қилишди; жамоа саккиз ой давомида 11 885 миля масофани босиб ўтди: Африка бўйлаб велосипедда саёҳат" китоби Сcиэнтифиc Америcан ёш китобхонлар мукофотига сазовор бўлди. 

МаяҚуэст

1995-йил феврал ойида Буэттнер тадқиқот жанрини ишлаб чиқди, бу эса онлайн аудиторияга экспертлар гуруҳларининнг сирларига ечим топиш имконини берди. Унинг МаяҚуэст [УСА Тодай CИТАТИОН] экспедицияси 9-асрда Майя қулаши сирига ечим топиш учун ёрдам беришга ҳаракат қилди. Ноутбук компютерлари ва янги қуролсизлантирилган сунъий йўлдош антеннаси, экспедиция ўқув хоналари билан ўзаро алоқада бўлиб, тадқиқот йўналиши ва топилмаларни аниқлашга ёрдам берди. Хемлин университетининг Глобал экологик таълим маркази мактабларни экспедициядан кўп фанли ўқитиши мавзулар сифатида фойдаланиши учун замин яратди. 1990-йилларнинг охирида Африcатрек ҳам, МаяҚуэст ҳам МЕCC томонидан ўқув компютер ўйинларига мослаштирилган.

Корхоналар

1995-йилда Буэттнер ўз экспедицияларини бошқариш учун Эартҳтрексга асос солди.  У 1997-йилда компанияни Cлассроом Cоннеcт компаниясига сотди, аммо 2002-йилгача экспедицияларни бошқаришда давом этди.  Унинг жамоаси Галапагосдаги Дарвиннинг йўлидан қайтди ва Ипак йўлида Марко Полонинг изидан борди, Анасази сивилизациясининг қулашини ўрганди ва Ғарб сивилизациясининг келиб чиқишини кузатди. 

Буэттнер катталар ҳам унинг экспедицияларини кузатиб бораётганини англаб этгач, у Натионал Геограпҳиcга узоқ умр кўриш нуқталарини ўрганиш ғояси билан мурожаат қилди ва олға юриш учун ёрдам олди.  Кейин у 2016-йилдан бошлаб Миннесота университетининг Қариш маркази[2] директори Роберт Кейн билан учрашган  ва уни Вашингтондаги Миллий Қариш Институти (НИА) демографлари ва олимлари билан таништирган.  Буэттнер Миллий қариш институти грантига сазовор бўлади.  Аввалги тадқиқотлар Сардиния, Окинава ва Лома Линданинг узоқ умр кўришнинг қайноқ нуқталарини аниқлади. 

2003-йилда Буэттнер турли мутахассислар, жумладан антропологлар, тарихчилар, диэтитлар ва генетиклар билан ҳамкорлик қилиб, „узоқ умр кўришни ўзгартириш“ учун бу манзилларга саёҳат қилишни бошлади. [ бу <спан титле="Тҳе техт неар тҳис таг неэдс а cитатион. (Фебруарй 2023)">иқтибосга ситата келтириш керак</спан> ] Унинг дастлабки саёҳатлари Сардиния, Италия; Окинава, Япония; Монтеррей, Нуэво Леон ва Лома Линда, Калифорния[3] га қаратилган

Кўк зоналар

2003-йилда Буэттнер Блуэ Зонес МЧЖни тузди.  Буэттнер ўзининг кўк зоналар сифатида аниқланган узоқ умр кўрган жамоалар ҳақидаги топилмаларини 2005 йилнинг ноябр сонидагиНатионал Геограпҳиc журналининг асосий ҳикоясида „Узоқ умр сирлари“ номли муқовасида эълон қилди[4].

2006-йилда Натионал Геограпҳиc ҳомийлигида Буэттнер Никоя ярим оролида тўртинчи узоқ умр кўриш нуқтасини аниқлаш учун Мишел Поулаин ва коста-рикалик демограф доктор Луис Росеро-Бихбй билан биргаликда ишлайди. 2008-йилда яна Поулаин билан ҳамкорлик қилиб, у Грециянинг Икария оролида бешинчи узоқ умр кўриш нуқтасини топди.  2008-йил апрел ойида Буэттнер ўзининг топилмалари бўйича Натионал Геограпҳиc китоблари орқали “Кўк зоналар: энг узоқ умр кўрган одамлардан узоқроқ яшаш учун сабоқлар" китобини чиқарди. У Ню-Ёрк Таймснинг бесцеллерига айланди ва бошқа миллий оммавий ахборот воситалари қаторида Опра Уинфри шоуси, Доктор Оз шоуси ва Андерсон Купер 360 да Буэттнер учун интервю берди. 

2009-йил сентабр ойида Буэттнер „100 ёшдан ошиш учун қандай яшаш керак“ мавзусида ТЕД маърузасини ўтказди ва бу маъруза шу санадан бошлаб икки миллиондан ортиқ кўрилди[5].  2010-йил октябр ойида у асосан Ер юзидаги энг бахтли мамлакатларнинг статистик жиҳатдан энг бахтли ҳудудларини аниқлаш учун тадқиқот маълумотларига асосланган ҳолда "Триве: ,,Кўк зоналар йўлида бахт топиш" китобини чиқарди.  ] У бир умрлик бахтни яратишга фақат ижтимоий ва жисмоний муҳитни оптималлаштириш орқалигина эришиш мумкинлигини таъкидлайди[6].

2015-йил апрел ойида Буэттнер "Кўк зоналар ечими: Дунёдаги энг соғлом одамлар каби яшаш ва овқатланиш „ китобини нашр этди, унда Икария (Грецияда), Окинава (Японияда), Сардиния (Италияда), Лома Линда (Калифорнияда) ва Коста-Рика энг узоқ умр кўрадиган жойлар сифатида қайд этилган. У Ню-Ёрк Таймснинг бесцеллерига айланди[7]. Китоб “Парад" муқовасида асосий қисмни эгаллаган ва Буэттнер миллий оммавий ахборот воситаларида кенг миқёсда интервю берган. 

2019-йилда Буэттнер ва Натионал Геограпҳиc фотографи Девид Маклейн диэтани ўрганиш учун барча Кўк зоналарга қайта ташриф буюришди; Буэттнер ва Мcлаин бунга асосланиб Блуэ Зонес Китчен ни ёздилар.[аниқ манба керак]  2020-йилда Блуэ Зонес МЧЖ Адвентист Ҳеалтҳ Сйстем томонидан сотиб олинди[8].

ААРП/Блуэ Зонес Виталитй лойиҳаси

Буэттнер 2008-йилда Финландиянинг Шимолий Карелия лойиҳасидан илҳомланиб[9].  ўзининг Мовий зоналар принсипларини Америка шаҳарчасида қўллаш режасини ишлаб чиқди.  У бешта шаҳарларда кастинг ўтказди ва Миннесота штатидаги ААРП/Блуэ Зонес Виталитй лойиҳаси учун Алберт Лини танлади, бу ерда у муваффақиятнинг калити соғлиқ экологиясига эътибор қаратиш — индивидуал хатти-ҳаракатларга таянишдан кўра кўпрпқ соғлом муҳитни ярата олишига ишонган.

Гарвард соғлиқни сақлаш мактабининг овқатланиш бўлими мудири Валтер Уиллет „ажойиб“[10]. натижаларни топди. Умуман олганда, пиёда ва велосипедда юрувчи аҳоли 80% га ошган; Шаҳар ишчиларининг соғлиқни сақлаш бўйича даъволари 49% га, чекиш эса 4% га камайди. Аҳоли 12000 , 75 миллион қадам босиб ўтди ва ўртача умр кўришга уч йил қўшди.  Шаҳар расмийлари соғлиқни сақлаш харажатлари 40% га камайганини хабар қилишди. 

Кўк зоналар лойиҳаси

2010-йилда Буэттнер глобал соғлиқни сақлаш ва фаровонлик компанияси бўлган Ҳеалтҳwайс билан ҳамкорлик қилиб,Мовий зоналар лойиҳалари рукни остида кўк зоналар шаҳар ишларини кенгайтириш учун ишлашади[11].  Мовий зоналар лойиҳаси жамоаси Жанубий Калифорниядаги Беач Cитиэс Ҳеалтҳ Дистриcт билан ҳамкорликда Мовий зона тамойилларини Калифорниянинг учта ҳамжамиятига — Редондо Беач, Ҳермоса Беач ва Манҳеттен Беачга татбиқ этди. Уларнинг иши БМИни 14% га ва чекишни 30% га камайтиришга, шунингдек, соғлом овқатланиш ва жисмоний машқларни оширишга олиб келди[12].

2011-йилда Мовий зоналар лойиҳаси Wеллмарк Блуэ Cросс ва Блуэ Шиэлд билан биргаликда Аёва штати бўйлаб губернаторнинг энг соғлом штат ташаббусининг асоси сифатида Мовий зоналар лойиҳасини амалга ошириш учун бирлашишади ва у ерда ўзгаришларни амалга ошириш учун 18 та шаҳарда ишлашади.  2013-йилда лойиҳалар Форт-Уорт, Техас ва Гавайида бошланади[13][14].

2014-йилда Флорида штатининг Неапол, Саут-Бенд, Индиана ва Орегон штатидаги Кламатҳ шаршараларида иш бошланади[11].  2018-йилда Кламатҳ Фаллс Роберт Вуд Жонсон жамғармаси (РWЖФ) томонидан „Саломатлик маданияти“ мукофоти совриндори сифатида тан олинади[15].

Омма олдида нутқ сўзлаш

  • Билл Клинтоннинг глобал ташаббуси, 2013-йил[16]
  • Тигер21, 2015-йил
  • Гоогле Зеитгеист, 2012-йил [17]
  • ТЕДхТC 2009 (Миннеаполис/Сент-Пол), мустақил равишда ташкил этилган ТЕД тадбири[18][19].

Шахсий ҳаёт

Буэттнер ва америкалик модел Черйл Тиэгс муносабатларини 2009-йил 1-январда тугатдилар[20]

Библиография

Манбалар

  1. ↑ Cарлйле, Эрин. „Дан Буэттнер’с Блуэ Зонес Теач Нине Сеcрец оф а Лонгер Лифе.“ Cитй Пагес. Н.п., 3 Феб. 2010. Wеб. 24 Жуне 2015.[аниқ манба керак]
  2. ↑ „Фаcултй Эхпертисе ин Агинг анд Лонг-Терм Cаре“. Спҳ.умн.эду (2013-йил 17-декабр). 2016-йил 22-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-июл.[яхшироқ манба керак]
  3. ↑ Поттер, Нед. (Жануарй 18, 2007). Финдинг тҳе кейс то лонгевитй. АБC Неwс. Аccессед Септембер 14, 2007.[аниқ манба керак]
  4. ↑ Буэттнер, Д. (Нов. 2005) "Он Ассигнмент—Тҳе Сеcрет оф Лонгевитй, „ (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-12-11 санасида архивланган) Натионал Геограпҳиc, Аccессед Септембер 14, 2007.[аниқ манба керак]
  5. ↑ Буэттнер, Дан (6 Жануарй 2010), Ҳоw то ливе то бе 100+ (инглизча), қаралди: 2017-03-08
  6. ↑ НПР Стафф. „Ҳоw То 'Тҳриве': Дан Буэттнер'с Сеcрец Оф Ҳаппинесс“. НПР - Wеэкенд Эдитион (2010-йил 28-ноябр).
  7. ↑ „Адвиcе, Ҳоw-То & Мисcелланеоус Боокс - Бест Селлерс - Боокс - Април 26, 2015 - тҳе Неw Ёрк Тимес“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
  8. ↑ „Адвентист Ҳеалтҳ аcқуирес cоммунитй ҳеалтҳ планнинг вентуре“. бизжоурналс.
  9. ↑ Буэттнер, Дан. „Тҳе Финниш Тоwн Тҳат Wент он а Диэт.“ Тҳе Атлантиc. Атлантиc Медиа Cомпанй, 07 Апр. 2015. Wеб. 24 Жуне 2015.
  10. ↑ Ундерwоод, Анне. „Ҳоw Публиc Полиcй Cан Превент Ҳеарт Дисеасе.“ НеwсWеэк. НеwсWеэк, 2 Апр. 2010. Wеб. 24 Жуне 2015.
  11. ↑ 11,0 11,1 „Блуэ Зонес Прожеcт“. Cоммунитиэс.блуэзонеспрожеcт.cом. Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  12. ↑ „Блуэ Зонес Редондо Беач, Ҳермоса Беач, Манҳаттан Беач ҳеалтҳ инитиативе“. Эасйреадернеwс.cом (2013-йил 1-ноябр). 2016-йил 22-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  13. ↑ „Блуэ Зонес Прожеcт - Форт Wортҳ“. Фортwортҳ.блуэзонеспрожеcт.cом. 2016-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  14. ↑ „Блуэ Зонес Прожеcт - Ҳаwаии“. Ҳаwаии.блуэзонеспрожеcт.cом. Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  15. ↑ „2018 РWЖФ cултуре оф ҳеалтҳ призе wиннер.“. Роберт Wоод Жоҳнсон Фоундатион (2018-йил 18-сентябр). 2022-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 9-апрел.
  16. ↑ „Пресс Релеасе: Пресидент Cлинтон Анноунcес Програм фор Сеcонд Аннуал Ҳеалтҳ Маттерс Cонференcе“. Cлинтон Фоундатион (2013-йил 9-январ). Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  17. ↑ „Тҳе Wорлд Wе Буилд- Дан Буэттнер Зеитгеист *Америcас 2012“. ЁуТубе (2012-йил 16-октябр). 2016-йил 11-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-июл.
  18. ↑ „Дан Буэттнер | Спеакер | ТЕД“.
  19. ↑ „ТЕДхТC | ТЕД“.
  20. ↑ „Турнс оут, Тиэгс анд Буэттнер ноw ливе ин Сплицвилле - СтарТрибуне.cом“. Стар Трибуне. 2016-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 10-июн.

Қўшимча мутолаа

Ҳаволалар