Dendrobium nobile
Дендробиум нобиле, одатда олийжаноб дендробиум сифатида танилган, Орчидаcеаэ оиласининг аъзоси. У машҳур декоратив уй ўсимлиги саналади, чунки у қишда ва баҳорда, бошқа гуллар очилмаган пайтда ранг-баранг гуллайди. Бу, шунингдек, анъанавий хитой тиббиётида қўлланиладиган 50 та асосий ўтлардан бири бўлиб, хитой тилида ши ҳу (хитойча: 石斛 шí ҳу) ёки шí ҳú лáн (хитойча: 石斛兰) деб аталади. Дендробиум нобиле орхидея оиласининг энг кенг тарқалган безак сифатида ўстириладиган вакилларидан биридир. Унинг гуллари ранг-баранг бўлиб, оқдан пушти ва бинафша ранггача ўзгаради.
| Дендробиум нобиле | |
|---|---|
| О'симликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Бир уруғпаллалилар | |
| Аспарагалес | |
| Орчидаcеаэ | |
| Эпидендроидеаэ | |
| Дендробиэаэ | |
| Дендробиум | |
Д. нобиле
| |
| Бинар номи | |
| Дендробиум нобиле | |
| Синонимлар | |
| |
Дендробиум нобиле — эпифитик ёки литофит ўсимлик бўлиб, жанубий Хитой (шу жумладан Тибет), Ҳимолой (Ҳиндистон, Бангладеш, Ассам, Непал, Бутан) ва Мянма, Таиланд, Лаос, Ветнамда ўсади[2][3][4][5][6][7][8]. Хабарларга кўра, тур Гавайида ҳам табиийлаштирилган[9]. Бу ўсимлик Секкимнинг давлат гулидир.
Дендробиум нобиле пасттекислик ва тоғли ўрмонларда, кўпинча мохли оҳактош жинсларида ўсади. Ўсимлик совуққа чидамли ва қишдан омон чиқа олади[10]. У камар шаклидаги, турғун баргларга эга. Асосан қиш ва баҳорда гуллайди.
Турларнинг намуналари Лондондаги Кеw Гарденс тропик болалар боғчасида ўстирилади. Уруғлар Мингйиллик уруғлик банкида сақланади.
Хусусиятлари

Дендробиум нобиле симподиал орхидея бўлиб, псевдобулбаларни ҳосил қилади. Она ўсимликнинг ҳаёти тугагач, пиёзчалар ўсимликнинг ҳаётини давом эттиради. Кейин янги ўсимлик худди шу сиклдан ўтади. Тўпгуллари тик туради, гуллаш даврида гуллар поясининг узунлиги бўйлаб гуллайди. Бу ўсимлик бир уруғпаллалик, яъни у фақат битта бошланғич баргни ҳосил қилади.
Кимёвий таркибий қисмлар
Дендробиум нобиле поясининг экстрактидан 17 та фенантрен, жумладан 3,4,8-триметоксифенантрен-2,5-диол, 2,8-диҳидрокси-3,4,7-триметоксифенантрен, 3-гидрокси триметокси-9,10-диҳидрофенантрен, 2,8-диҳидрокси-3,4,7-триметокси-9,10-диҳидрофенантрен, 2-гидрокси-4,7-диметокси-9,10-диҳидрофенантрен, 2,2-диҳидрокси −3,3,4,4,7,7-гексаметокси-9,9,10,10-тетраҳидро-1,1-бифенантрен ва 2,3,5-триҳидрокси-4,9-диметоксифенантрен[11][12] олинган.
Токсиклик
Дендробиум нобиле инсон истеъмоли учун хавфли деб ҳисобланади[13].
Яна қаранг
- Дендробине, Дендробиум нобиле таркибида мавжуд бўлган токсин
Манбалар
- ↑ „Аппендиcес И, ИИ анд ИИИ“. Cонвентион он Интернатионал Траде ин Эндангеред Спеcиэс оф Wилд Флора анд Фауна. 14 Оcтобер 2010. Ретриэвед 20 Деcембер 2019.
- ↑ „Кеw Wорлд Чеcклист оф Селеcтед Плант Фамилиэс“. 2012-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-октябр.
- ↑ Флора оф Чина в 25 п 381, 石斛 ши ҳу, Дендробиум нобиле Линдлей, Ген.
- ↑ Wоод, Ҳ.П. (2006).
- ↑ Луcксом, С.З. (2007).
- ↑ Ҳуда, М.К. (2007).
- ↑ Раскоти, Б.Б. (2009).
- ↑ Чоудҳарй, Р.К., Сривастава, Р.C., Дас, А.К. & Леэ, Ж. (2012).
- ↑ Аcкерман, Ж.Д. (2012).
- ↑ „Cаре оф Нобиле Орчид Дендробиум“.
- ↑ Ҳwанг, Жи Санг; Леэ, Сеон А; Ҳонг, Сеонг Су; Ҳан, Хианг Ҳуа; Леэ, Чул; Канг, Шин Жунг; Леэ, Донгҳо; Ким, Ёунгсоо; Ҳонг, Жин Таэ (2010). „Пҳенантҳренес фром Дендробиум нобиле анд тҳеир инҳибитион оф тҳе ЛПС-индуcед продуcтион оф нитриc охиде ин маcропҳаге РАW 264.7 cеллс“. Биоорганиc & Медиcинал Чемистрй Леттерс. 20-жилд, № 12. 3785–7-бет. дои:10.1016/ж.бмcл.2010.04.054. ПМИД 20483604.
- ↑ Янг, Ҳ; Сунг, С. Ҳ; Ким, Й. C (2007). „Антифибротиc пҳенантҳренес оф Дендробиум нобиле стемс“. Жоурнал оф Натурал Продуcц. 70-жилд, № 12. 1925–9-бет. дои:10.1021/нп070423ф. ПМИД 18052323.
- ↑ „Дендробиум нобиле“. Эуропеан Cоммиссион. 2015-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-август 2019-йил.