Dermott qonuni
Дермотт қонуни — Қуёш тизимидаги ва бошқа экзосайёралар тизимидаги сателлитлар (табиий ё'лдошлар) системаларининг орбиталараро масофалари ма'лум бир геометрик қонуният (прогрессия) бо'йича жойлашишини ко'рсатиб берувчи эмпирик қоидадир. Ушбу қонун 1988-йилда британиялик-америкалик астроном Стенли Дермотт (Станлей Дермотт) томонидан таклиф этилган [1].
| Дермотт қонуни (Дермотт'с лаw) | |
|---|---|
| Тури | Астрономик қонуният / Эмпирик қоида |
| Муаллифи | Стенли Дермотт (Станлей Дермотт) |
| Кашф этилган йил | 1988-йил |
| Қо'лланилиш соҳаси | Қуёш тизими, Экзосайёралар тизими |
| Асосий мазмуни | Сайёралар орбиталари радиусларининг геометриc прогрессияси |
| Узвий бог'лиқ тушунчалар | Титиус-Боде қонуни, Орбитал резонанс |
Қонуннинг мазмуни
Титиус-Боде қонунидан фарқли о'лароқ, Дермотт қонуни фақатгина Қуёш атрофида айланувчи асосий сайёраларга эмас, балки асосан газ гигантлари атрофидаги табиий ё'лдошлар системасига (масалан, Юпитернинг Галилея ё'лдошлари ёки Уран ё'лдошлари системасига) нисбатан жуда аниқ ишлайди.
Бу шуни англатадики, ҳар бир кейинги ё'лдошнинг марказий жисмдан узоқлиги о'зидан олдингисига нисбатан ма'лум бир доимий ко'пайтирувчи (фактор) бо'йича ортиб боради.
Илмий аҳамияти ва келиб чиқиш сабаби
Ушбу қонуннинг мавжудлиги тасодифий эмас. Астрономларнинг фикрича, бундай қонуниятларнинг юзага келишига қуйидаги омиллар сабаб бо'лади: 1. **Космик эволюция ва миграция:** Сайёралар ва ё'лдошларнинг дастлабки шаклланиш даврида уларнинг протопланет дискидаги газ ва чанг билан о'заро та'сири. 2. **Гелгитчи кучлар ва орбитал резонанс:** Вақт о'тиши билан тизимдаги жисмлар о'ртасидаги Орбитал резонанс та'сирлари орбиталарнинг барқарорлашувига ва ма'лум математик тартибга келишига олиб келади.
Дермотт қонуни замонавий астрономияда янги кашф этилаётган экзосайёралар тизимларининг тузилишини тушуниш ва ҳали кашф этилмаган сайёраларнинг тахминий жойлашувини олдиндан айтиб беришда муҳим восита бо'либ хизмат қилади.
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ Дермотт, Станлей Ф. (1988). "Тҳе оригин оф тҳе Солар Сйстем". Дйнамиcс оф Солар Сйстем сйстемс.