Dilbarjin

Дилбаржин — қадимги шаҳар ҳаробаси (милоддан аввалги В ҳамда милодий ИВ аср). Афғонистоннинг Балх шаҳридан 40 км шимоли-г'арбда жойлашган. Юнон-Бақтрия ва Кушон подшоликлари даврида равнақ топган. Совет-Афғон экспедицияси қазиш ишлари олиб борган (1970—78). Ҳароба тўртбурчак шаклда, мудофаа девори (умумий узунлиги 1,5 км, қалинлиги 3,5 м) билан ўралган. Бир неча буржи, 4 дарвозаси, атрофи хандақ бўлган. Шаҳар марказида 20 м баландликда алоҳида мудофаа девори (узунлиги 600 м) билан ўралган шоҳ саройи жойлашган, унинг бир дарвозаси бўлиб атрофи хандақ билан ўралган. Шаҳар ҳудудида будда ибодатхонаси, деворий расмлар билан безатилган йирик бино, хумдон, мудофаа деворлари ҳаробалари текширилган. Дилбаржиндаги бинолар ҳашаматли қилиб безатилган. Бир хона деворига отга суяниб турган шахсларнинг тўқ-қизил, сариқ, кўк, бинафша, жигарранг расмлари (баландлиги 2,13 м) ишланган. Бошқа хонада ҳўкиз миниб турган ҳинд худолари Шива ва Парвати расмлари тасвирланган. Яна бир хонанинг деворида тик турган 12 киши ва қўлларида қадаҳ ушлаб ўтирган икки қатор шахслар тасвири ишланган, тасвирларнинг бошлари орасига қадимги ҳинд-браҳма ёзуви битилган. Расмлар Ҳиндистоннинг қадимги санъатига тақлид қилиб ишланган бўлсада, Болаликтепа ва Панжикент деворий расмларига жуда ўхшашдир. Дилбаржиндан, шунингдек, сопол идишлар, мис тангалар, юнон ёзуви битилган тош бўлаги ҳам топилган.

Адабиёт

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
• Кругликова И. Т., Пугаченкова Г. А., Дилберджин, М., 1977; Древняя Бактрия, М., 1984.