Дино Раджа (1967-йил 24-апрелда туғилган) - хорватиялик собиқ профессионал баскетболчи. У 1980-йилларнинг охири ва 1990-йилларнинг бошларида Жугопластика жамоасининг аъзоси бўлиб, у иккита ФИБА Европа Чемпионлар Кубоги чемпионлигини (1989 ва 1990) ютиб олишга ёрдам берган. У НБАдаги европалик ўйинчилардан бири бўлган. Бостон Селтикс таркибида уч ярим мавсум ўтказган. Раджа 1991-йилда ФИБАнинг 50 та энг зўр ўйинчиларидан бири ва 2008-йилда Евролиганинг 50 та энг яхши иштирокчиларидан бири деб топилган. У 2018-йилги синф а'зоси сифатида Баскетбол шон-шараф залига киритилди.

Дино Раджа

Раджа Панатҳинаикос жамоасида, 1998
Шахсий маълумот
Таваллуди 1967-йил 24-апрел (1967-04-24) (59 ёш)
Сплит, СР Cроатиа, Югославиа
Миллати хорват
Бўйи 6 фт 11 ин (2.11 м)
Вазни 225 лб (102 кг)
Фаолияти ҳақидаги маълумотлар
МБА драфти 1989 / Тур: 2 / Танлаш: 40- овералл
Бостон Cелтиcс томонидан танланган
Ўйиндаги фаолияти 1985—2003
Позицияси Ҳужумкор ҳимоячи
Рақами 40, 14
Фаолиятидаги ёрқин воқеалар ва мукофотлар
Статистикалар Баскетбалл-Референcе.cом сайтида

Жамоалардаги фаолияти

Сплит

Раджа баскетбол ҳаётини ўзининг туғилган шаҳрида, КК Далвинда кичик ўқувчи сифатида бошлаган. У КК Сплит -га кўчиб ўтди, у ўша пайтда ўзининг узоқ муддатли номлаш ҳуқуқи ҳомийси Жугопластика номи остида бўлган. КК Сплит филмида Раджа Тони Кукоč билан бирга рол ўйнади, иккаласи ҳам ўсмир эди. Бу дуэт жамоани ФИБА Европа Чемпионлар Кубогида (1989 ва 1990) такрорий чемпионлик мавсумларида устунликка олиб келди.

1989–90: НБАга қочиб кетиш ва суд қарори билан Югославияга қайтиш

1989-йил июн ойи охирида 22 ёшли марказ иккинчи даврада 40-чи танлов сифатида Бостон Селтикс томонидан чақирилди. Шу заҳотиёқ у “молиявий таклиф яхши бўлса” зудлик билан Бостонга боришга тайёрлигини билдирди[1] ва шу тариқа ўша ёзда НБАга йўл олган югославиялик Владе Диваc, Дражен Петрович ва Žарко Паспалжга қўшилди. Бироқ, клубнинг бош директори Жосип Билич бошчилигидаги Жугопластика Раджани 1992-йилгача шартнома асосида қўйиб юбормаслигига қат'ий ишонди. Бутун иш тезда Югославия оммавий ахборот воситаларида янграган бир неча ойлик достонга айланди. Клуб бош мураббийи Божидар Малжкович ҳатто очиқчасига Югославия Баскетбол Ассоциациясини (КСЖ) 26 ёшдан кичик ўйинчиларнинг НБА жамоаларига ўтишига йўл қўймаслик учун ҳимоя сиёсатини қабул қилишга чақирди[2]. Ўз мақоми борасида бир неча ҳафталик тортишувлардан сўнг, Раджа 1989-йил август ойи бошида жисмонан АҚШга бориб, бир томонлама равишда "Селтикс" билан 500 000 доллар атрофида бир йиллик шартнома имзолаб, Жугопластиканинг қўлини мажбурламоқчи бўлди[3]. Бундан ташқари, у Брандеис университетининг ўқув муассасаларида жамоа билан шуғуллана бошлади[4]. 1989-йил 26-сентабрда бўлиб ўтган суд мажлисидан сўнг, икки кундан кейин ҳакам Дуглас Вудлок уларнинг фойдасига қарор қилди ва бу Раджанинг “Селтикс”да ўйнашига тўсқинлик қилди[5]. Раджа жисмонан Бостонда бўлганлиги сабабли уни Югославияга қайтариш учун қандайдир келишув керак эди. 1989-йил ноябр ойининг ўрталарига келиб, Жугопластика ва Селтиклар ўйинчи Сплитда 1989—1990-йилги мавсумни якунлаш учун қайтиб, 1990-йил 1-июндан бошлаб ўз хизматларига бўлган ҳуқуқни Селтикларга ўтказишга рози бўлишди[6]. Келишув "Селтиклар"нинг Жугопластикага нома'лум суммани тўлаши атрофида эди, бу эса ўз навбатида Раджани шартномасининг тугашига икки йил қолганида қўйиб юборишга рози бўлди[7].

Раджа 1990-йил 19-апрелда Сарагосада Европа Чемпионлар Кубоги финалида “Барселона” ни мағлуб этганидан кейин жамоадоши Тони Кукоч билан бирга Сплитнинг кетма-кет иккинчи қит’а чемпионлигини нишонламоқда.

Шундай қилиб, Раджа 1989—1990-йилги мавсумда Сплитга қайтди. Ўша мавсумда Жугопластика яна Югославия лигасини, кетма-кет учинчи миллий миллий лига чемпионлигини, шунингдек, иккинчи марта ФИБА Европа чемпионлар кубогини қўлга киритди.

Жамоанинг муваффақиятига қарамай, аввал келишиб олинганидек, Раджа 1990-йил июн ойида Сплитда қолмади ва шу билан ФИБА Европа Чемпионлар Кубогининг тарихий уч торфига (Кукоч бошчилигидаги клуб кейинги йили эришган) бориш имкониятидан воз кечди, лекин у ҳам Бостонга бормайди.

Рим

1990-йилнинг августида, аввал келишилганидек, НБАга бориш ўрнига, Раджа Италияга жўнади ва "Селтикс"га қўшилишни хоҳлаганини да'во қилганига қарамай, бой Виртус Рома билан шартнома имзолади[8]. Группо Ферруззи озиқ-овқат компанияси томонидан бошқариладиган ва Ил Мессаггеро кундалик нашри ҳомийлик қиладиган Виртус, амбицияли ва молиявий барқарор клуб унга 5 йиллик шартнома учун 15–18 миллион долларлик таклиф билан чиққанидан кейин у фикрини ўзгартирди. Италия ва Югославия газеталари Раджанинг ўша пайтдаги "Виртус"даги йиллик маоши, я'ни 3,6 миллиард лира, мос равишда футбол супер юлдузлари Диэго Марадона ва Роберто Багжионинг "Наполи" ва "Ювентус" даги йиллик товонидан юқори бўлганини хабар қилишди. Бостон Селтикс Раджадан ўз мажбуриятини бажаришини талаб қилмади, аксинча йигирма уч ёшли футболчини Виртусга нома'лум сумма эвазига қўйиб берди[9], лекин НБА ҳуқуқларини сақлаб қолди. Хабар қилинишича, футболчи тўсатдан Виртус билан шартнома имзолашга қарор қилганида, Бостон унчалик жанжаллашмаганининг сабабларидан бири Виртус таклифи келганидан кейин Раджанинг америкалик агенти Марк Флеишернинг илтимосига биноан 1990-йил июл ойида уларга қарши чиқарилган суд қарори эди. Ма'мурий бўшлиқдан фойдаланиб[10] Флеишер Раджанинг "Селтикс" билан шартномаси лига ва НБА ўйинчилари ўртасидаги келишувнинг, шу қаторда бир йиллик шартномаларни узайтириш мумкин эмаслиги ҳақидаги бандини бузганини да'во қилди. Суднинг махсус ходими ишни кўриб чиқди ва Раджа фойдасига, Селтикларга қарши қарор чиқарди[11].

1990—1991-йилги мавсум

Раджа Италия лигасида[12] ўзининг Ил Мессаггеро билан биринчи мавсумида ўртача 17,9 очко тўплаган (Виртус Рома ўша пайтда машҳур Рим газетасининг ҳомийлигидан баҳраманд бўлган). Европа спорт журналистлари уни ўша мавсумда унинг собиқ жамоадоши ва дўсти Кукочдан кейин иккинчи энг яхши Европа футболчиси деб айтишди.

У Рим клуби билан кейинги икки мавсумнинг ҳар бирида ўртача балл тўплаган ҳолда Италия лигасида ўртача 20,3 ва 21,7 очко тўплади[12].

1992-йилда у Виртусни Европанинг 3-даражали ФИБА Кораć кубоги совринига олиб чиқди.

Бостон Селтикс

Раджа ниҳоят 1993-йилнинг ёзида “Селтикс”га қўшилди ва 9-июлда[13] икки томоннинг дастлабки қизиқишлари ва 1989-йилда бекор қилинган шартномадан тўрт йил ўтиб, уч йиллик шартнома имзолади. Тахминан икки ярим ҳафта ўтгач, "Селтикс"нинг этакчи тўпурари, кичик ҳужумчи Регги Люис юрак нуқсони туфайли тўсатдан юрак ўлимидан сўнг жамоанинг Брандейс университети машғулот базасидаги баскетбол майдонида вафот этганида, жамоа даҳшатли воқеани бошдан кечирди.

Ди Браун, 40 ёшли фахрий Роберт Париш ва Рик Фокс билан бирга ўйнаган йигирма олти ёшли Раджа дебют мавсумида ўртача 15,1 очко ва 7,2 рибаунд тўплади, шу вақт ичида у 1,5 миллион доллар маош олди[14]. Мунтазам мавсумда 32–50 рекорди билан “Селтикс” НБА плей-офф босқичини ўтказиб юборди ва шарқий конференсияда умумий ҳисобда 10-ўринни эгаллади. Мавсум охирида Раджа Чикаго Буллз билан янги ўйинни якунлаган Кукоč билан бирга НБА Алл-Роокиэ иккинчи жамоасига сайланди.

1994-йил ноябр ойи бошида, "Селтикс" билан иккинчи мавсуми бошида Раджа 1996-йилнинг ёзида тугайдиган мавжуд уч йиллик шартномасини узайтиришни қидирди. Унинг агенти Марк Флеишер ГМ Ян Волк бошчилигидаги "Селтикс брасси[15] билан узоқ музокаралар олиб боргач, 1996—1997 йилги мавсумдан бошлаб Раджанинг амалдаги шартномасига яна уч йил қўшиш бўйича келишувга эришилди[16].

1996—1997-йилги мавсум, Раджанинг Бостондаги тўртинчиси, чап тиззасидан олган жароҳати туфайли у 57 та мунтазам ўйинни ўтказиб юборишга мажбур бўлди. 1997-йил январ ойида тиззасида артроскопик жарроҳлик амалиётини ўтказди.

"Селтикс" билан ўтказган тўрт мавсуми давомида Раджа оддий мавсумда ҳар бир ўйинда ўртача 16,7 очко ва 8,4 рибаунд тўплади. НБА плей-офф босқичида, у фақат тўртта ўйин ўйнаган ҳолда, у ўртача 15,0 очко ва ҳар бир ўйинда 7,0 рибаунд тўплади.

Европага қайтиш: Панатҳинаикос

"Панатинаикос" эгалари учун олдинги 1996—1997 йилги мавсумни ҳеч қандай совринсиз якунлаш (илгари, 1995—1996-йилги мавсумда ҳам ФИБА Европа лигасида, ҳам Греция кубогида ғолиб бўлган) номақбул деб топилди ва бу жамоада катта ўзгаришларга олиб келди. Жамоа бош мураббийи Божидар Малжкович (Раджанинг Сплит давридаги устози) аввалги муваффақияциз мавсумда аллақачон қўйиб юборилган эди, унинг ўрнини босган Михалис Кокалис эса 1997-йилнинг ёзида янги бош мураббий Слободан Суботичга ўрин олиш учун қўйиб юборилди. Шунингдек, Раджа ва мураббий Суботич билан бирга ЛА Лейкерсдан 36 ёшли НБА фахрийси Байрон Скотт ҳам бор эди.

Раджа икки йилни Афинада ўтказди ва икки марта Греция лигаси чемпионлигини қўлга киритди, аммо 1999-йилда у ватани Хорватияга қайтиб, "Задар" жамоасида ўйнади. У "Панатинаикос"ни қисман клуб президентининг ўғли Димитриос Жаннакопулос билан ўйиндан кейин кийиниш хонасида тўқнаш келгани учун тарк этди. Айтилишича, президентнинг ўғли Димитриос жамоа бош мураббийи Суботични сўкди, бироқ ўшанда Раджа ўзи баҳслашаётган шахс клуб президентининг ўғли эканлигини билмаган. У мавсум охирида, Греция лигаси финалида " Олимпиакос" га қарши ўйинда ғалаба қозонганидан кейин клубни тарк этди.

2000-йилда у Грецияга қайтиб, "Панатинаикос"нинг азалий рақиби "Олимпиакос "га қўшилиб, Греция Лигаси чемпионлигини қайтариш учун муваффақияциз уринишда бўлди. "Олимпиакос" билан 2000-йил 16-октабрда у "Реал Мадрид" га қарши ўйинда Эвролига Баскетбол томонидан бошқариладиган янги форматдаги Евролига мусобақасида илк очколарини қўлга киритди[17].

У яна Хорватияга қайтиб, 2001—2002 йилги мавсумда Cибонага қўшилди. Раджа ўз фаолиятини 2003-йилда ўзининг биринчи жамоаси Сплит CО билан Хорватия Лигаси чемпионлигини қўлга киритиш орқали якунлаган.

Терма жамоадаги фаолияти

Югославия

Раджа 1988-йилда Сеулда бўлиб ўтган ёзги Олимпия ўйинларида кумуш медални қўлга киритган Югославия терма жамоасида эди. Шунингдек, у 1987-йилда Италиянинг Бормио шаҳрида бўлиб ўтган ФИБА 19 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасидаги жаҳон чемпионатида, Загребда бўлиб ўтган ЭуроБаскет 1989 ва Римда бўлиб ўтган ЭуроБаскет 1991 мусобақаларида олтин Югославия жамоалари таркибида иштирок этган.

Раджа жамоадоши Дражен Петрович билан Хорватия байроғини ушлаб турибди.

Хорватия мустақилликка эришгандан сўнг, Раджа Хорватия миллий баскетбол жамоасининг муҳим ўйинчисига айланди, айниқса 1992-йилда Барселонада бўлиб ўтган ёзги Олимпия ўйинларида Хорватия кумуш медални қўлга киритди. Раджа Германиядаги ЭуроБаскет 1993, 1994-йилда Торонтодаги ФИБА жаҳон чемпионати ва Афинадаги ЭуроБаскет 1995 мусобақаларида бронза медалини қўлга киритган Хорватия жамоаларида ҳам иштирок этган. У 1764 очко тўплаган ҳолда 2018-йилгача Хорватия терма жамоасининг энг яхши тўпурари бўлиб, ўшанда Боян Богдановичдан ўзиб кетганди[18][19].

НБА карера статистикаси

Андоза:НБА ўйинчи статистикаси афсонаси

Мунтазам мавсум

Андоза:НБА ўйинчиси статистикаси бошланиши |- | стйле="техт-алигн:лефт;"|1993–94 | стйле="техт-алигн:лефт;"|Бостон | 80 || 47 || 28.8 || .521 ||.000 ||.751 || 7.2 || 1.4 ||.9 ||.8 || 15.1 |- | стйле="техт-алигн:лефт;"|1994–95 | стйле="техт-алигн:лефт;"|Бостон | 66 || 48 || 32.5 ||.490 ||.000 || .759 || 8.7 || 1.7 ||.9 || 1.3 || 17.2 |- | стйле="техт-алигн:лефт;"| 1995–96 | стйле="техт-алигн:лефт;"|Бостон | 53 || 52 || 37.4 ||.500 || — ||.695 || 9.8 || 1.6 ||.9 || 1.5 || 19.7 |- | стйле="техт-алигн:лефт;"|1996–97 | стйле="техт-алигн:лефт;"|Бостон | 25 || 25 || 35.0 ||.440 ||.000 ||.718 || 8.4 || 1.9 ||.9 || 1.9 || 14.0 |- cласс="сортботтом" | стйле="техт-алигн:cентер;" cолспан="2"|Cареэр | 224 || 172 || 32.6 ||.497 ||.000 ||.735 || 8.4 || 1.6 ||.9 || 1.3 || 16.7 |}

Плей-офф

Андоза:НБА ўйинчиси статистикаси бошланиши |- | стйле="техт-алигн:лефт;"|1995 | стйле="техт-алигн:лефт;"|Бостон | 4 || 3 || 38.3 ||.400 || — ||.714 || 7.0 || 2.3 || 1.0 || 1.3 || 15.0 |- | стйле="техт-алигн:cентер;" cолспан="2"|Cареэр | 4 || 3 || 38.3 ||.400 || — ||.714 || 7.0 || 2.3 || 1.0 || 1.3 || 15.0 |}

Карера ютуқлари

Клуб унвонлари

  • 2 × ФИБА Европа чемпионлар кубоги ғолиби: 1988–89, 1989–90
  • ФИБА Кораć кубоги соҳиби: 1991–92
  • 3 × Югославия лигаси чемпиони: 1987–88, 1988–89, 1989–90
  • Югославия кубоги соҳиби: 1989–90
  • 2 марта Греция лигаси чемпиони: 1997–98, 1998–99
  • 2 × Хорватия лигаси чемпиони: 2001–02, 2002–03
  • 2 × Хорватия кубоги соҳиби: 1999–2000, 2001–02

Мукофотлари

  • ФИБА Европа чемпионлар кубоги тўртлик финалининг энг яхши ўйинчиси: 1989-йил
  • Италия юлдузлари ўйинининг энг яхши ўйинчиси: 1991-йил
  • ФИБА Европа танлови : 1991-йил
  • ФИБАнинг 50 та энг зўр футболчиси: 1991-йил
  • НБА Алл-Роокиэ иккинчи жамоаси: 1994
  • 3 × ФИБА ЭуроСтар: 1997, 1998, 1999
  • Греция лигаси финалининг энг яхши ўйинчиси : 1998-йил
  • Хорватия кубоги тўртлик финали МВП: 2000
  • Хорватия кубоги тўртлигининг энг яхши тўпурари: 2000-йил
  • Евролиганинг 50 та энг яхши иштирокчиси : 2008-йил

Шахсий ҳаёти

1985-йилда ўн саккиз ёшли Жугопластика ўсмирлар жамоаси ўйинчиси Раджа ўн тўққиз ёшли клуб аёллар жамоасининг баскетболчиси Солиндан билан турмуш қурди[20][21]. Эр-хотин 1990-йил ёзининг охирида, Раджа Римга "Виртус"да ўйнаш учун кўчиб ўтишидан олдин Каšтел Сучураcдаги Ватрогасни домида турмуш қуришди[20][21]. Уларнинг ўғли Дуже 1997-йилда туғилган[21].

1990-йилларнинг ўрталарига келиб, Раджа қўшиқчи ва 1995-йилги Хорватия гўзаллигининг иккинчи совриндори Виктория Джонлич билан ишқий муносабатда бўлишни бошлади, бу муносабатлар охир-оқибат хотини билан ажрашишга олиб келди[22]. Раджа 2001-йил август ойида Джонличга уйланган, Корчула соҳилида лангар қўйган яхтада қўшиқчи Петар Грашо ўзининг энг яхши одами сифатида[22]. 2003-йилда эр-хотиннинг ўғли Роко, 2008-йилда эса Нико ўғли туғилди[22].

Манбалар

  1. ↑ Cоач Дениэс Югослав Wилл Жоин Cелтиcс : Бут Лакерс' Пиcк Wилл Бе Пермиттед то Плай ин НБА;Лос Ангелес Тимес, 29 Жуне 1989
  2. ↑ Cаллинг фор сафегуардс агаинст НБА раидс он иц плаерс, а...;Лос Ангелес Тимес, 30 Жуне 1989
  3. ↑ Бостон Cелтиcс Сигн Дино Раджа;Лос Ангелес Тимес, 2 Аугуст 1989
  4. ↑ Cелц Сигн Югослав (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-04-07 санасида архивланган);Орландо Сентинел, 3 Аугуст 1989
  5. ↑ У.С. Cоурт Барс Югослав Стар Фром Жоининг Cелтиcс;Лос Ангелес Тимес, 26 Септембер 1989
  6. ↑ Интернатионал Спорц Лаw анд Бусинесс, волуме 1;Аарон Н. Wисе, Бруcе С. Меер, 1997, п.664
  7. ↑ РАДЖА НОW ФРЕЭ ТО ПЛАЙ ФОР CЕЛТИCС (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-04-01 санасида архивланган);Десерт Неwс, 11 Жулй 1990
  8. ↑ Раджа Сайс Cлуб Ис Реадй то Лет Ҳим Бе а Cелтиc;Лос Ангелес Тимес, 19 Марч 1990
  9. ↑ Раджа то Рома Теам Фор Тwо Сеасонс;Тҳе Неw Ёрк Тимес, 3 Аугуст 1990
  10. ↑ Араcе, Мичаэл. „Реггиэ Леwис Сигнед Уп бй Cелтиcс фор 5 Еарс“. Лос Ангелес Тимес (23-август 1990-йил). Қаралди: 22-феврал 2015-йил.
  11. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед СИ
  12. ↑ 12,0 12,1 „Дино Раджа МЕДИЭ СТАГИОНЕ (италянча).“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-август.
  13. ↑ Cелтиcс Cомплете Раджа Деал;Тҳе Неw Ёрк Тимес, 10 Жулй 1993
  14. ↑ Cелтиcс' Раджа Провинг Ҳе Белонгс (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-02-22 санасида архивланган);Ҳартфорд Cоурант, 2 Новембер 1993
  15. ↑ Раджа лоокс лике лост cаусе Wитҳ эхтенсион унликелй, эсcапе лоомс;Тҳе Бостон Глобе, 8 Новембер 1994
  16. ↑ Cелтиcс, Раджа агреэ cонтраcт эхтенсион;Боcа Ратон Неwс, 9 Новембер 1994
  17. ↑ „Эуролеагуэ'с 500,000тҳ поинт сcоред он Фридай!“.
  18. ↑ „Укиć треćи нажболжи стрижелаc Ҳрвацке свиҳ времена, знате ли тко су прва двожиcа?“ (ҳр). Жутарнжи лист (4-сентабр 2014-йил). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4-сентабр 2014-йил.
  19. ↑ „Богдановиć нови ҳрвацки рекордер у поэнима: Престигао Раđу“ (ҳр). Индех.ҳр (14-сентабр 2018-йил). Қаралди: 14-сентабр 2018-йил.
  20. ↑ 20,0 20,1 „Эмотивна посвета Дина Раđэ бивšож супрузи: 'Улога žэне у žивоту спортаšа превиšэ се гледа кроз cипеле и торбе, а нитко не зна колики утег оне носе...'“. Жутарнжи лист (10-октабр 2018-йил). Қаралди: 2-май 2020-йил.
  21. ↑ 21,0 21,1 21,2 К., М.. „'Улога žэне у žивоту спортаšа превиšэ се гледа кроз cипеле и торбе': Дино Раđа проговорио о првож супрузи, Солинжанки Žэлжани, эво šто же написао и о нжиҳовом прекиду“. Слободна Далмаcижа (10-октабр 2018-йил). Қаралди: 2-май 2020-йил.
  22. ↑ 22,0 22,1 22,2 С., Ž.. „Раđа же због Вики оставио žэну и - ниже поžалио!“. ТПортал.ҳр (9-июн 2014-йил). Қаралди: 2-май 2020-йил.