Дмитро Василович Павличко (украинча: Дмитро́ Васи́льович Павли́чко; 1929-йил 28-сентябр, Стопчатов – 2023-йил 29-январ, Киев) – совет ва украин шоири, таржимон, адабий танқидчи, сиёсатчи, дипломат. Украина Қаҳрамони (2004).

Дмитро Павличко
Асл исми Дмитро Павличко
Таваллуди 28-сентябр 1929-йил
Стопчатов, Станисłаwów воеводство, Полша
Вафоти 29-январ 2023-йил(2023-01-29)
(93 ёшда)
Киев, Украина
Ижод қилган тиллари украин тили
Фуқаролиги Polsha bayrogʻi Полша SSSR bayrogʻi СССР Ukraina bayrogʻi Украина
Таълими Лвов университети
Йўналиш Социал реализм
Фаолият йиллари 1953—2023
Жанр Шеърият

Шоир ўзининг илк асари сифатида „Любов и ненавист“ (1953) шеърлар китоби эълон қилган. 1989-йилдан кейин демократик йўналишдаги фаол сиёсий арбоб сифатида фаолият юритган – Украина қайта қуриш халқ ҳаракати, Украина Демократик партияси ташкилотчиларидан бири, Тарас Шевченко номидаги Украина тили жамиятининг биринчи раҳбари.

Ҳаёти

1929-йил 28-сентябрда Стопчатов қишлоғида (ҳозирги Косив тумани, Ивано-Франкивск вилояти, Украина) туғилган.

1945-йилда Украина қўзғолончилар армияси қуролли тузилмалари таркибида уч ой давомида жанг қилган[1]. Юзбошининг буйруғи билан қўзғолончилар армияси сафини тарк этиб, кейинчалик комсомолга қўшилган[2].

1945—1946-йилларда Украина қўзғолончилар армиясида хизмат қилганликда айбланиб, 8 ой қамоқда сақланган. 1946-йилда текширувдан ўтказилиб, озодликка чиқарилган.

1947-йилда Лвов университетининг филология факултетига ўқишга кирган ва уни 1953-йилда тугаган. У „Жовтен“ („Октябр“) журналида шеърият бўлимига раҳбарлик қилган.

Киевга кўчиб ўтгач (1964) Украина Ёзувчилар уюшмаси котибиятида ишлаган. Ўзининг эътироф этишича, асосий сиёсат айнан шу шаҳарда олиб борилаётганини тушунгани учун Киевга кўчиб ўтган. Ленинни, КПСС ва коммунизмни мадҳ этувчи шеърлар ёзган. СССР ва Украина ССР Олий Кенгашлари депутати бўлган[2].

1954-йилдан 1990-йилгача КПСС аъзоси. 1955-йилдан ЛКСМУ Марказий Қўмитаси аъзоси.

1971—1978-йилларда „Всесвит“ („Коинот)“ хорижий адабиётлар журналининг бош муҳаррири. 1-даражали давлат хизматчиси (1994).

1995-йил 19-октябрдан 1998-йил 11-майгача Украинанинг Словакиядаги элчиси, 1999-йилнинг 26-февралидан 2002-йилнинг 11-январигача эса Украинанинг Полшадаги элчиси.

Олий Раданинг 1- (1990-1994), 3- (1998-1999), 4- (2005-2006) чақириқлари халқ депутати, Украина парламентида миллатчи ёки миллий-демократик кучлар вакили бўлган[3][4].

2023-йил 29-январда Киевда вафот этган[5][6][7].

Оиласи

  • Укаси Пётр[8]
  • Хотини Богдана
  • Қизи Соломия Павличко (1958—1999) – украиналик адабиёцҳунос, адабиёт тарихчиси, таржимон.
  • Қизи Роксолана

Қарашлари

Виктор Януковичнинг президентлик даврида у бир неча марта амалдаги Украина ҳукуматига қарши оммавий итоацизлик ҳаракатларига аҳолини жалб қилган. Януковичнинг энг катта жинояти сифатида Украинанинг русийзабон ҳудудларида рус тилининг мақомини оширадиган тил қонунини имзолашини кўрсатган. Павличко рус тилини „босқинчилар тили“ деб билган ва шундай бўлиб қоладиган тил деб ҳисоблаган. Украина можаросида ДХР ва ЛХРга қарши фикрларни билдирган. Шунингдек, Украина Коммунистик партиясини тақиқлаш тарафдори бўлган[9]. Бундан ташқари, Киев-Печерск лаврасини Киев патриархатига топширишга чақирган[10].

Мукофотлари

  • Лвов ва Варшава университетларининг фахрий доктори, Киев-Могилянск академиясининг профессори.
  • Антонович жамғармаси мукофоти
  • Т. Г. Шевченко номидаги Украина ССР Давлат мукофоти (1977) – „Любов и ненавист“ шеърлар китоби учун
  • Христо Ботев номидаги халқаро мукофот (1986)

Давлат мукофотлари

  • Украина Қаҳрамони унвони (2004-йил 27-сентябр) – украин адабиётини ривожлантиришга қўшган улкан шахсий ҳиссаси, шеърий сўзнинг энг юксак намуналарини яратганлиги, ҳамда самарали давлат ва сиёсий фаолияти учун[11].
  • Озодлик ордени (2015-йил 22-январ) – Украина давлатининг давлат қурилиши, ижтимоий-иқтисодий, илмий-техникавий, маданий-маърифий ривожланишига қўшган улкан шахсий ҳиссаси, кўп йиллик ҳалол меҳнати ва юксак касбий маҳорати учун[12].
  • ИВ даражали княз Ярослав Донишманд ордени (2009-йил 25-сентябр) – Украина халқининг адабий меросини бойитишга қўшган улкан шахсий ҳиссаси, кўп йиллик самарали ижтимоий-сиёсий фаолияти ва таваллудининг 80 йиллиги муносабати билан[13].
  • В даражали княз Ярослав Донишманд ордени (1999-йил 12-июл) — дипломатик хизматни ривожлантиришга, Украинанинг халқаро майдондаги обрўсини оширишга қўшган салмоқли шахсий ҳиссаси учун[14].
  • ИИИ даражали „Хизматлари учун“ ордени (1997-йил 27-июн) – Украина Конституциясини ишлаб чиқиш, тайёрлаш ва қабул қилишга қўшган шахсий ҳиссаси, фаол қонун ижодкорлиги учун[15].
  • Полша Уйғониш ордени (2014, Полша)
  • Полша Республикаси олдидаги хизматлари учун ордени (2001, Полша)
  • Полша Республикаси олдидаги хизматлари учун ордени (1993, Полша)
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени (1960-йил 24-ноябр)
  • Халқлар дўстлиги ордени (1979-йил 28-сентябр)
  • Ҳурмат белгиси ордени (1967-йил 28-октябр)
  • „Украина мустақиллигининг 25 йиллиги“ юбилей медали (2016-йил 19-август) — мустақил Украинани барпо этиш, унинг суверенитетини мустаҳкамлаш ва халқаро обрўсини мустаҳкамлашдаги катта шахсий хизматлари, давлат қурилиши, ижтимоий-иқтисодий, маданий-маърифий ривожланишга қўшган салмоқли ҳиссаси, фаол ижтимоий-сиёсий фаолияти, Украина халқига виждонан ва бенуқсон хизмати учун.

Таржимонлик фаолияти

Украинадаги энг йирик таржимонлардан бири. Унинг таржималари орасида Данте, Петрарка, Ронсард, Шекспир, Камоэс, Гёте, Гейне, Бодлер, Ибсен, Дарио, Хосе Марти, Рилке, Лорка, Валехо, Стаффа, Незвал, Христо Ботев ва бошқа кўплаб ижодкорларнинг асарлари бор бўлган.

Филмографияси

  • 1960 – Роман и Франческа – қўшиқ матни муаллифи
  • 1964 – Сон – ссенарийнавис
  • 1967 – Киевскиэ мелодии – қўшиқ матни муаллифи
  • 1971 – Захар Беркут – ссенарийнавис
  • 1979 – Золоторогий олен (мултипликация)
  • 2001 – ҳёрная рада – қўшиқ матни муаллифи

Манбалар

  1. ↑ „Дмитро Павличко - про 'Два кольори', УПА, опозицію і доньку“ (ук). Корреспондент (2011-йил 6-феврал). Қаралди: 2023-йил 28-апрел.
  2. ↑ 2,0 2,1 Дмитро Павличко: «З УПА — в комсомол… Я писав комуністичні вірші дуже щиро» (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-02-13 санасида архивланган) Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (13-феврал 2013-йил). — Еженедельник 2000, 7 февраля 2013 года.
  3. ↑ Народні депутати України Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (11-феврал 2019-йил). — Сайт Верховной Рады.
  4. ↑ „Умер Дмитрий Павлычко“ (ру). Украинская Правда (2023-йил 29-январ). 2023-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 29-январ.
  5. ↑ „Помер Дмитро Павличко“ (ук). Українська правда. 2023-йил 31-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-март.
  6. ↑ Пішов з життя Дмитро Павличко (украинча)
  7. ↑ Парастас за Дмитром Павличком очолив митрополит УГКЦ Володимир Війтишин (украинча)
  8. ↑ „Реқуиэсcант ин паcе“ (ук). Збруч (2023-йил 6-феврал). Қаралди: 2024-йил 21-декабр.
  9. ↑ „Павлычко: Симоненко нужно немедленно арестовать за ложь с трибуны парламента“. 2015-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 25-июл.
  10. ↑ „Павлычко выступил за передачу Лавры Киевскому патриархату“. 2015-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 25-июл.
  11. ↑ Указ Президента України № 1140/2004 від 27 вересня 2004 року „Про присвоєння Д.Павличку звання Герой України“(укр.)
  12. ↑ Указ Президента України № 27/2015 від 22 січня 2015 року "Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня Соборності України " Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (23-январ 2015-йил)(укр.)
  13. ↑ Указ Президента України № 764/2009 від 25 вересня 2009 року „Про нагородження орденом князя Ярослава Мудрого“(укр.)
  14. ↑ Указ Президента України № 818/99 від 12 липня 1999 року „Про нагородження відзнаками Президента України“ Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (10-май 2022-йил)(укр.)
  15. ↑ Указ Президента України № 586/97 від 27 червня 1997 року „Про відзначення народних депутатів України“(укр.)