Ziyosfera

Doʻha: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Doʻha
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Doʻha]]
{{Turar-joy bilgiqutisi
|name                    = Doʻha
|native_name            = {{lang|ar|الدوحة}}
|native_name_lang = <!-- ISO 639-1 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
|settlement_type = [[Poytaxt]]
|image_skyline = {{multiple image
| border      = infobox
| total_width = 290
| perrow      = 1/2/2/2
| image1      = West Bay district of Doha seen from the corniche at night.jpg
| alt1        = Doha skyline
| image2      = Modern buildings in West Bay from Dareen Tower.jpg
| alt2        = West Bay skyline
| image3      = Entrance of Amiri Diwan of Qatar.jpg
| alt3        = The Emir's Palace
| image4      = Souq Waqif, Doha, Catar, 2013-08-05, DD 84.JPG
| alt4        = Souq Waqif
| image5      = Old Palace at National Museum of Qatar.jpg
| alt5        = National Museum of Qatar
| image6      =
| alt6        = Msheireb
| image7      = KataraVillageAmphitheater.jpg
| alt7        = Katara Village
}}
|imagesize =
|image_alt =
|image_caption = '''Tepadan soat miliga teskari yoʻnalishda''': tungi Doha silueti; [[West Bay (Doha)|West Bay]] tumanidagi zamonaviy binolar; [[Qatar Davlati Amiri Divon|Amiri Divon]], [[Qatar Amiri]] idorasi sifatida xizmat qiladi; [[Souq Voqif]]; [[Qatar Milliy muzeyi]]; [[Msheireb Downtown Doha|Musheireb Doha shahar markazi]]; va [[Katara madaniyat qishlog'i]]
|image_flag =
|flag_alt =
|image_seal =
|seal_alt =
|image_shield =
|shield_alt =
|etymology =
|nickname =
|motto =
|image_map =
|map_alt =
|map_caption =
|pushpin_map =Qatar#Persian Gulf#Asia
|pushpin_map_alt =
|pushpin_map_caption = Dohaning Qatardagi joylashuvi##Dohaning [[Fors ko'rfazi]] hududidagi joylashuvi
|pushpin_label_position =
|coordinates = <!-- {{coord|latitude|longitude|type:city|display=inline,title}} -->
|coor_pinpoint =
|coordinates_footnotes = {{coord|25|17|12|N|51|32|0|E|type:city_region:QA-DA|display=inline,title}}
|subdivision_type = Davlat
|subdivision_name = [[Qatar]]
|subdivision_type1 = [[Qatar munitsipalitetlari|Munitsipalitet]]
|subdivision_name1 = [[Ad-Dawha (munitsipaliteti)|Doʻha]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|established_title = Asos solingan
|established_date = 1825-yil
|founder =
|seat_type =
|seat =
|government_footnotes =
|government_type =
|governing_body =
|leader_party =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|leader_title2 =
|leader_name2 =
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 =
|leader_name4 =
|unit_pref = Metric
<!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion -->
<!-- for references: use <ref> tags -->
|area_footnotes =
|area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_note =
|area_water_percent =
|area_rank =
|area_blank1_title =
|area_blank2_title =
<!-- square kilometers -->
|area_total_km2 = 132
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_urban_km2 =
|area_rural_km2 =
|area_metro_km2 =
|area_blank1_km2 =
|area_blank2_km2 =
<!-- hectares -->
|area_total_ha =
|area_land_ha =
|area_water_ha =
|area_urban_ha =
|area_rural_ha =
|area_metro_ha =
|area_blank1_ha =
|area_blank2_ha =
|length_km =
|width_km =
|dimensions_footnotes =
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|population_footnotes =
|population_as_of = 2020
|population_total = 1,186,023
|population_density_km2 = auto
|population_note =
|population_demonym =
|timezone1 = AST
|utc_offset1 = +3
|timezone1_DST =
|utc_offset1_DST =
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code_type =
|area_code =
|area_codes = <!-- for multiple area codes -->
|iso_code =
|website = {{URL|https://visitqatar.com/intl-en/about-qatar/doha|visitqatar.com/doha}}
|module =
|footnotes =
}}
'''Doʻha''', '''Ad-Doʻha''' – [[Qatar]] davlatining poytaxti. [[Arabiston yarim oroli]]da, [[Fors qoʻltigʻi]] sohilida joylashgan. Qatar yarim orolning sharqiy qirgʻogʻidagi yirik [[port]]. Aholisi 410 ming kishi (2000, shahar atrofi bilan). Muhim savdo markazi. Metallsozlik, sement, mebel, qurilish materiallari, gilam, oziq-ovqat mahsulotlari, oʻgʻit ishlab chiqaruvchi mayda korxonalar, issiqlik elektr stansiyasi, xalqaro ahamiyatga ega aeroport, koʻplab masjid va maktablar, universitet bor. Dengizdan baliq ovlanadi, marvarid olinadi.
 
Shaharda Qatar universiteti va [[HEC Paris]] maktabi kampusi joylashgan.
== Etimologiya ==
[[Shahar]] nomi arabcha Ad-Dawha soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „katta daraxt“ degan maʼnoni anglatadi<ref>{{книга |заглавие=Arabian time machine: self-portrait of an oil state |ссылка=https://books.google.com/books?id=2PsbAAAAMAAJ |издательство={{Нп3|Heinemann (publisher)|William Heinemann Ltd|en|Heinemann (publisher)}} |god=1978 |stranitsi=26 |isbn=978-0434303502 |yazik=en|avtor=Graham, Helga}}. – „The word Doha itself is said to mean 'the place of the big treeʼ, as eloquent a comment as any on the sparsity of the vegetation in Qatar, indeed throughout the Persian Gulf generally, in former times.“.</ref>.
== Geografiya ==
Doha Qatar yarim orolining markaziy-sharqiy qismida, sharqda esa Fors koʻrfazi joylashgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.gluckman.com/ArtificialIslands.html|author=Ron Gluckman|title=Artificial Islands: In Dubai, a world, and universe of new real estate|publisher=Gluckman|date=May 2008|access-date=15 June 2015|archive-date=24 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150424211940/http://www.gluckman.com/ArtificialIslands.html|url-status=live}}</ref>.
U janubda [[Al-Vakra]], gʻarbda [[Ar Rayyan]], shimoli-gʻarbda [[Umm Salal]] va shimolda [[Ad Dayyan]] munitsipalitetlari bilan chegaradosh.
 
Shahardagi oʻrtacha balandlik dengiz sathidan atigi 3 metrni tashkil qiladi. Mutlaq balandlik 15 metrdan oshadi.
 
Shaharning maydoni-158,72&nbsp;km². Sohil yaqinidagi melioratsiya shahar hududiga 400 gektarga yaqin yer va 30 kilometr qirgʻoq chizigʻini qoʻshdi. [[Hamad xalqaro aeroporti]] shaharga biriktirilgan meliorativ yerda joylashgan.
 
Shahar koʻrfazning markazida sunʼiy [[Pearl oroli]] joylashgan. Bundan tashqari, shahar qirgʻoqlarida [[Palma]], [[Shrao]], [[El Safiya]], [[Banana]] va boshqalar orollar ham bor<ref>{{veb manbasi|url=http://www.onlineqatar.com/attractions/islands-qatar.aspx|title=Qatar islands|publisher=Online Qatar|access-date=15 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118115848/http://www.onlineqatar.com/attractions/islands-qatar.aspx|archive-date=18 November 2015}}</ref>.
=== Iqlim ===
Doha iqlimi, butun [[Arabiston yarim oroli]] kabi, juda issiq va [[tropik]] choʻl hisoblanadi. Yoz oylarida issiq maksimal +40&nbsp;°C dan oshadi va soyada harorat koʻpincha +45&nbsp;°C yoki undan yuqorini tashkil etadi. Eng yuqori harorat +50,4&nbsp;°C [[2010-yil]] 14-iyulda qayd etilgan. Yozda yogʻingarchilik kuzatilmaydi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=41170&Units=both |title=Doha weather information |publisher=Wunderground.com |date=2010-06-10 |access-date=2010-06-27 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604101321/http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=41170&Units=both }}</ref> .
 
Qish oylarida havo harorati pastroq, yogʻingarchilik kam uchraydi (yiliga oʻrtacha 76&nbsp;mm yogʻin tushadi, biroq baʼzi yillarda yogʻingarchilik umuman boʻlmaydi). Eng past harorat +5&nbsp;°C 1992-yil 24-25-yanvarda (ikki marta ketma-ket) kuzatilga<ref>{{veb manbasi|last=Masters|first=Jeff|title=Bolivia ties its all-time heat record|url=http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=1701|work=Weather Underground|publisher=Dr. Jeff Masters' WunderBlog|access-date=23 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124020718/http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=1701|archive-date=24 November 2010}}</ref> n.
== Tarixi ==
Doha [[1850-yil]]da tashkil etilgan va dastlab [[Al Bida]] deb nomlangan<ref name="origins3">{{veb manbasi|url=https://originsofdoha.files.wordpress.com/2015/03/a-history-of-doha-and-bidda1.pdf|title=Historical references to Doha and Bidda before 1850|publisher=The Origins of Doha Project|page=4|access-date=19 May 2015|archive-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014040358/https://originsofdoha.files.wordpress.com/2015/03/a-history-of-doha-and-bidda1.pdf|url-status=live}}</ref> . 1883-yilda Dohada [[Shayx Qosim]] qoʻshinlarining turk qoʻshinlariga qarshi jangi boʻlib oʻtgan va [[Usmonli]] qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragan<ref name="origins1">{{veb manbasi|url=https://originsofdoha.files.wordpress.com/2015/03/a-history-of-doha-and-bidda1.pdf|title=Historical references to Doha and Bidda before 1850|publisher=The Origins of Doha Project|page=1|access-date=19 May 2015|archive-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014040358/https://originsofdoha.files.wordpress.com/2015/03/a-history-of-doha-and-bidda1.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Billecocq|first=Xavier Beguin|title=Le Qatar et les Français: cinq siècles de récits de voyage et de textes d'érudition|publisher=Collection Relations Internationales & Culture|isbn=978-2-915273-00-7|year=2003}}</ref>.
 
[[1916-yil]]da Doha [[Buyuk Britaniya]]ning Qatar protektoratining poytaxti boʻlgan. 1971-yilda Doha esa mustaqil Qatar davlatning poytaxti boʻlgan.
 
[[1973-yil]]da Dohada Qatar universiteti, [[1975-yil]]da [[Qatar milliy muzeyi]] ochilgan. [[1996-yil]]da esa arabcha sunʼiy yoʻldosh telekanali [[Al-Jazira]] Dohadan efirga uzata boshlangan.
== Iqtisodiyot ==
Shahar neft va baliqchilik sanoatining markazi hisoblanadi. Dohada [[Qatar Petroleum]], [[Qatargas]] va [[RasGas]] kabi mamlakatning eng yirik [[kompaniya]]lari shtab-kvartirasi joylashgan. Hozir Qatar hukumati neft va gaz qazib olishga qaratilgan iqtisodiyotdan uzoqlashmoqda. Xususan, Doha yirik aviatsiya markazi sifatida koʻrilmoqda.
== Gallery ==
<gallery mode="packed" heights="110">
File:West Bay district of Doha seen from the corniche at night.jpg|Kechki Doha
File:Dark clouds over West Bay Skyline in Doha.jpg|[[Doha Corniche]]
File:Skyline of Doha West Bay.jpg|Sheraton Parkidan Doha Gʻarbiy koʻrfazining manzarasi
File:Souq Waqif, Doha, Catar, 2013-08-05, DD 80.JPG|Doha, [[Souq Voqif]]da bahor festivali
File:View of Amiri Diwan from the corniche.jpg|Qatar [[Qatar amiri|Amir (hukmdor)]] tarixiy [[Al Bidda]] tumanida joylashgan [[Qatar Davlatining Amiri Divon|Amiri Divon]]
File:Doha Qatar (40562709000).jpg|Dohada [[tun]]
File:Buildings in West Bay from Dareen Tower (2).jpg|Shaharning bir qismining havodan koʻrinishi
File:St.r.JPG|[[Katara madaniy qishlog'i]]<ref>{{Cite web|url=http://www.katara.net/en/About-Katara|title=About Katara|website=Katara.net|language=en-US|access-date=2018-05-14|archive-date=13 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013123247/http://www.katara.net/en/About-Katara|url-status=live}}</ref>
File:Villagio Mall, Aspire Park, Doha - panoramio (3).jpg|[[Villaggio Mall]]
File:Katara village 11.jpg|[[Katara madaniyat qishlog'i]]dagi markaziy maydon
File:Doha 0430.jpg|Qatardagi [[Q-Post|pochta]] binosi asosiy Corniche koʻchasida joylashgan
File:Bridge in Qanat Quartier.jpg|Pearl orolidagi Qanat mahallasi
File:Doha - Museum of Islamic Art.jpg|Islom sanʼati muzeyidan Doha silueti
File:Sia-Moore-Mondrian-Doha-1-1 (1).jpg|[[Mondrian Doha]]
File:Al Hazm.jpg|[[Al Hazm Mall]]
</gallery>
 
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Osiyo poytaxtlari}}
{{chala}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Doʻha
الدوحة
Poytaxt
Doha skyline
West Bay skyline
The Emir's Palace
Souq Waqif
National Museum of Qatar
Katara Village
Tepadan soat miliga teskari yoʻnalishda: tungi Doha silueti; West Bay tumanidagi zamonaviy binolar; Amiri Divon, Qatar Amiri idorasi sifatida xizmat qiladi; Souq Voqif; Qatar Milliy muzeyi; Musheireb Doha shahar markazi; va Katara madaniyat qishlog'i
Davlat Qatar
Munitsipalitet Doʻha
Asos solingan 1825-yil
Hudud
 • Umumiy 132 km2 (51 sq mi)
Aholisi
 (2020)
 • Umumiy 1 186 023
 • Zichligi 00 090/km2 (0 023/sq mi)
Vaqt mintaqasi UTC+3 (AST)
Veb-sayt visitqatar.com/doha

Doʻha, Ad-Doʻha – Qatar davlatining poytaxti. Arabiston yarim orolida, Fors qoʻltigʻi sohilida joylashgan. Qatar yarim orolning sharqiy qirgʻogʻidagi yirik port. Aholisi 410 ming kishi (2000, shahar atrofi bilan). Muhim savdo markazi. Metallsozlik, sement, mebel, qurilish materiallari, gilam, oziq-ovqat mahsulotlari, oʻgʻit ishlab chiqaruvchi mayda korxonalar, issiqlik elektr stansiyasi, xalqaro ahamiyatga ega aeroport, koʻplab masjid va maktablar, universitet bor. Dengizdan baliq ovlanadi, marvarid olinadi.

Shaharda Qatar universiteti va HEC Paris maktabi kampusi joylashgan.

Etimologiya

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar nomi arabcha Ad-Dawha soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „katta daraxt“ degan maʼnoni anglatadi[1].

Geografiya

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Doha Qatar yarim orolining markaziy-sharqiy qismida, sharqda esa Fors koʻrfazi joylashgan[2]. U janubda Al-Vakra, gʻarbda Ar Rayyan, shimoli-gʻarbda Umm Salal va shimolda Ad Dayyan munitsipalitetlari bilan chegaradosh.

Shahardagi oʻrtacha balandlik dengiz sathidan atigi 3 metrni tashkil qiladi. Mutlaq balandlik 15 metrdan oshadi.

Shaharning maydoni-158,72 km². Sohil yaqinidagi melioratsiya shahar hududiga 400 gektarga yaqin yer va 30 kilometr qirgʻoq chizigʻini qoʻshdi. Hamad xalqaro aeroporti shaharga biriktirilgan meliorativ yerda joylashgan.

Shahar koʻrfazning markazida sunʼiy Pearl oroli joylashgan. Bundan tashqari, shahar qirgʻoqlarida Palma, Shrao, El Safiya, Banana va boshqalar orollar ham bor[3].

Iqlim

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Doha iqlimi, butun Arabiston yarim oroli kabi, juda issiq va tropik choʻl hisoblanadi. Yoz oylarida issiq maksimal +40 °C dan oshadi va soyada harorat koʻpincha +45 °C yoki undan yuqorini tashkil etadi. Eng yuqori harorat +50,4 °C 2010-yil 14-iyulda qayd etilgan. Yozda yogʻingarchilik kuzatilmaydi[4] .

Qish oylarida havo harorati pastroq, yogʻingarchilik kam uchraydi (yiliga oʻrtacha 76 mm yogʻin tushadi, biroq baʼzi yillarda yogʻingarchilik umuman boʻlmaydi). Eng past harorat +5 °C 1992-yil 24-25-yanvarda (ikki marta ketma-ket) kuzatilga[5] n.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Doha 1850-yilda tashkil etilgan va dastlab Al Bida deb nomlangan[6] . 1883-yilda Dohada Shayx Qosim qoʻshinlarining turk qoʻshinlariga qarshi jangi boʻlib oʻtgan va Usmonli qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragan[7][8].

1916-yilda Doha Buyuk Britaniyaning Qatar protektoratining poytaxti boʻlgan. 1971-yilda Doha esa mustaqil Qatar davlatning poytaxti boʻlgan.

1973-yilda Dohada Qatar universiteti, 1975-yilda Qatar milliy muzeyi ochilgan. 1996-yilda esa arabcha sunʼiy yoʻldosh telekanali Al-Jazira Dohadan efirga uzata boshlangan.

Iqtisodiyot

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar neft va baliqchilik sanoatining markazi hisoblanadi. Dohada Qatar Petroleum, Qatargas va RasGas kabi mamlakatning eng yirik kompaniyalari shtab-kvartirasi joylashgan. Hozir Qatar hukumati neft va gaz qazib olishga qaratilgan iqtisodiyotdan uzoqlashmoqda. Xususan, Doha yirik aviatsiya markazi sifatida koʻrilmoqda.

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Adabiyotlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Arabian time machine: self-portrait of an oil state. Andoza:Нп3. ISBN 978-0434303502. . – „The word Doha itself is said to mean 'the place of the big treeʼ, as eloquent a comment as any on the sparsity of the vegetation in Qatar, indeed throughout the Persian Gulf generally, in former times.“.
  2. ↑ Ron Gluckman. „Artificial Islands: In Dubai, a world, and universe of new real estate“. Gluckman (2008-yil 1-may). 2015-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 15-iyun.
  3. ↑ „Qatar islands“. Online Qatar. 2015-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 15-iyun.
  4. ↑ „Doha weather information“. Wunderground.com (2010-yil 10-iyun). 2011-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 27-iyun.
  5. ↑ Masters, Jeff „Bolivia ties its all-time heat record“. Weather Underground. Dr. Jeff Masters' WunderBlog. 2010-yil 24-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 23-noyabr.
  6. ↑ „Historical references to Doha and Bidda before 1850“. The Origins of Doha Project. 2020-yil 14-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 19-may.
  7. ↑ „Historical references to Doha and Bidda before 1850“. The Origins of Doha Project. 2020-yil 14-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 19-may.
  8. ↑ Billecocq, Xavier Beguin. Le Qatar et les Français: cinq siècles de récits de voyage et de textes d'érudition. Collection Relations Internationales & Culture, 2003. ISBN 978-2-915273-00-7. 
  9. ↑ „About Katara“ (en-US). Katara.net. 2019-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 14-may. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Doha?oldid=404463" dan olindi