Dombauil
Домбауил мақбараси — ўрта аср меъморчилиги ёдгорлиги мақбараси. Жезқазған шаҳридан шимоли-шарқга томон 50 км жойда, Қоракенгир дарёсининг чап соҳилида.
| Домбауил | |
|---|---|
қозоқча: Домбауыл | |
|
| |
| Умумий маълумот | |
| Мақоми | Қозоғистоннинг республика аҳамиятига эга тарих ва маданият ёдгорликлари |
| Жойлашуви | Улитау (вилоят) |
| Манзили |
|
| Координаталар | 48.1934/67.8449 |
Пастки қават квадрат шаклида, устига ўтовга ўхшаш гумбаз солинган. Пастки қисмининг майдони 8,9×7,9 м, деворининг қалинлиги 2 м, ички майдони 4х4 м, эшиги овал шаклда жануби-шарқий томондан чиқарилган. Унга умумий баландлиги 1,2 м бўладиган тўрт зинапоя орқали чиқиши. Мажмуанинг тагида тош аралаш тупроқ ётқизилиб, унинг устига текис тахта тошлар ётқизилган. Деворлари 3 м га кўтарилиб бориб, горизонтал логлар билан ёпилган. Буларнинг ҳаммаси тош қўйишнинг бронза давридан олдин қадимги анъаналаридан олинган. Ушбу анъанадан мажмуа томини ёпишда ҳам фойдаланилган. Мажмуа узоқ вақт давомида яхши сақланган ва вақт ўтиши билан бироз вайрон бўлган. Ёдгорликнинг аниқ санасини аниқлаш учун маълумотлар йўқ. Қозоғистон заминининг ташқи кўринишига қараб, олимлар уни ислом дини кириб бормаган давр (8—9-асрлар) билан боғлайдилар. Т. К. Басеновнинг ёзишича, Домбаул тепалиги ХВИ-ХВИИИ асрларда қурилган.[1] Қозоқларда ўтхонага ўхшаган тош мақбаралар „уйтош“ ва „дин“ деб аталади. Қора Зиланий яқинидаги Қора ёдгорлиги Домбаул мажмуасига жуда ўхшайди.[2]
Домбаул мақбараси олимларнинг фикрича Марказий Қозоғистондаги энг қадимий биноларнинг бири сифатида эсда қолади. Домбаул ҳунлар ҳукмронлик пайтда қурилган бўлиб ҳисобланади. Афсонага бўйича, бу мақбара буюк мусиқачи ва жангчи Домбауил шарафига қурилган бўлиб, унинг мавжудлиги тарих ва афсона (эртак-афсона) билан боғлиқ. Мақбара биноси баландлиги беш метрдан ортиқ бўлган конус шаклидаги квадрат асосга ўрнатилган тош плиталардан қурилган.[3]
Манбалар
- ↑ Қазақ әлемі. Этномәдени пайимдау. Оқу құрали. — Алмати, „Санат“ 1997. ИСБН 5-7090-0312-3.-374 бет
- ↑ Сейдімбек А. Қазақ мәдениэті. Энсиклопедиялиқ аниқтамалиқ. Алмати: „Аруна Лтд.“ ЖШС, 2005 ИСБН 9965-26-095-8
- ↑ Қаниш Сатпаэв. Энсиклопедия / Бас редактор Б.Ө.Жақип. — Алмати „Қазақ энсиклопедияси“, 2011 жил. ИСБН 9965-893-74-8