Domokos jangi
Домокос жанги (туркча: Дöмеке Саваşı) Усмонлилар империяси ва Юнонистон қироллиги ўртасида бўлиб ўтган тўқнашув..
| Домокос жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Эдҳем пошо | Шаҳзода Константин
Риccиотти Гарибалди | ||||||
| Кучлар | |||||||
| 45000 аскар | 40000 юнон аскари
2000 италян аскари | ||||||
Тарих
Греция Крит оролини қўшиб олишга ҳаракат қилгандан сўнг, Усмонли порти Грецияга уруш эълон қилди. Элассонадаги (туркча: Аласоня) Усмонлилар қўшини қўмондони Эдҳем Пошо (кейинчалик Ғози унвонига сазовор бўлган) эди. Жанг вақтида 46 ёшда бўлган Эдҳем пошо Усмонли армиясининг энг ёш қўмондони эди[1]. Юнон армиясига шаҳзода Константин бошчилик қилган. Домокосдаги Усмонли қўшини 45 000 киши, юнон армияси эса 40 000 киши эди[2]. Бундан ташқари Юнонистон томонида Риccиотти Гарибалди қўмондонлиги остида 2000 та италян аскари жангда қатнашган.
Жанг
Дастлабки ғалабалардан Эдҳем Пошо ўз қўшинларининг бир қисмини Велестинда (бу жанг театри эди) ёки Фарсалада сақлаганлиги айтилади. Грециянинг янги бош вазири Димитриос Раллис Буюк Кучлар воситасида сулҳ тузишни режалаштирган эди[3]. Муросага кела олмаган Эдҳем Пошо 1897-йил 17-майда Домокос (Дöмеке) шаҳрига йўл олди. Домокос юнон армиясининг олдинга силжиб бораётган Усмонли қўшинига қарши таянчи бўлган.
Усмонлилар 17-май куни эрта тонгда бир неча гуруҳ бўлиб олдинга силжишди. Усмонлилар армияси қуйидаги қисмлардан иборат эди: Ҳайри пошонинг ўнгдаги бўлими, Циоба томон йўналган, Нешет Пошонинг бўлинмаси Домокосга борадиган асосий йўлда. Марказда Ҳамди Пошо, чап тарафда Маҳмуд пошо бўлинмади, Ҳамди пошонинг ортидан Ҳайдар пошонинг бўлинмаси[4].
Дастлабки ҳужумлар эрталаб соат 10 ларда юнон армияси чизиғининг чап томонида, Ҳайри пошо қўшинлари Циоба қишлоғида кичик юнон отлиқ қўшинлари билан тўқнаш келганида бошланди. Ҳайри пошо аскарларига қишлоқни эгаллаш учун бир соат керак бўлди[5][4].
Ҳамди ва Мемдуҳ бошчилигидаги турк чап қаноти полковник Мастрапас бошчилигидаги юнон қўшинлари томонидан кўрсатилган қаршилик туфайли секин олдинга силжиди. Юнонистоннинг тўртинчи дивизияси Ҳамдининг албаниялик мунтазам қўшинларини бир мунча вақт ушлаб турди[5].
Соат 15:00 да юнонлар Домокос олдидаги текисликдан чиқиб кетишди[5].
Соат 23:00 да Эдҳем Пошо Ҳамдидан хабар олди. Ҳамди ва Мемдуҳ юнонларнинг ўнг қанотига ҳужум қилишга тайёр эдилар. Эдҳем эртаси куни Ҳамдига юнонларга ҳужум қилишни буюрди[5]. Шаҳзода Константин турк қўшинларининг ўнг томонидан ҳужум қилишини сезди ва тунда қўшинга чекинишга буйруқ берди[4] :190–191
Натижа
Эдҳем пошо ташаббусни ўз қўлига олди ва Термопилага ҳужум бошлади. Довон юнон қўшинлари томонидан қаттиқ ҳимояланган бўлса-да, у қўлга олинди. Аммо Усмонли сардори Ҳалил Рифат пошо Афинани эгаллашни режалаштирган эди. Шунга қарамай, Европанинг буюк давлатлари Усмонли ҳукуматини сулҳ тузишга мажбур қилди. Жангдан икки кун ўтгач, иккала томон ҳам ўт очишни тўхтатди. Усмонли қўшини ғалаба қозонган бўлса-да, Крит порти устидан назоратни йўқотди.
Манбалар
- ↑ Ислам Энcйcлопадиэ ((туркча))
- ↑ „Оттоман ҳисторй он лине (туркча)“. 2016-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 24-май.
- ↑ Туркиш армй ин Тҳессалй бй Cливе Бигҳам
- ↑ 4,0 4,1 4,2 вон Странтз, Карл Жулиус W. Виктор. Модерн Wарфаре: Ас Иллустратед бй тҳе Греcо-Туркиш Wар. С. Соннинсчеин анд Cомпанй, 1900 — 186–203-бет. Қаралди: 2016-йил 16-март.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Фамоус Баттлес оф тҳе Нинетеэнтҳ Cентурй: 1875-1900 Wелш: . А. Wесселс Cомпанй, 1905 — 251–262-бет. Қаралди: 2016-йил 16-март.