Дон Гиованни (Италянча талаффузи: дɔн дʒоˈванни ) — Wолфганг Амадеус Мотзарт мусиқаси билан Лорензо Да Понте томонидан италян либреттосига ёзилган икки қисмли опера.

Унинг мавзуси драматург Тирсо де Молина ўзининг 1630-йилда „ Эл бурладор де Севилла й cонвидадо де пиэдра“ асарида айтганидек, либертин ҳақидаги кўп асрлик испан афсонаси ҳисобланади. Бу комедия, мелодрама ва ғайритабиий элементларни ўзида мужассам этган драма-гиокосо (гарчи композитор уни ўз каталогига опера буффа сифатида киритган бўлса ҳам). Унинг премераси 1787-йил 29-октабрда ҳозирги Эстатес театри деб аталадиган Миллий театрда (Богемия) Прага италян операси томонидан бўлиб ўтди[1] Дон Жованни барча даврларнинг энг буюк операларидан бири ҳисобланади[2] ва ўз-ўзидан шарҳлаш учун самарали мавзу эканлигини исботлади. Танқидчи Фиона Маддокс буни Моцартнинг „Да Понте либреттолари билан учлик дурдоналаридан бири“ деб таърифлаган.[3]

Композиция ва премера

Прагадаги Эстатес театри, 1787-йилда Дон Жованнининг жаҳон премераси о'тказиладиган жой. Театр бундан то'рт йил олдин Cомитал Ноститз миллий театри (Грäфлич Ноститзсчес миллий театри) сифатида очилган.

Опера 1787-йил январ ва феврал ойларида Моцартнинг Прагага қилган саёҳати муваффақиятли якунланганидан сўнг фойдаланишга топширилди[4] Мавзу танланган бўлиши мумкин, чунки Дон Хуан операсининг пастки жанри ўша шаҳарда пайдо бўлган.[5] Лорензо Да Понтенинг либреттоси Жованни Бертатининг 1787-йил бошида Венецияда премераси бўлган "Дон Жованни Тенорио " операси учун яратилган. Икки жиҳатда у Бертатидан нусха кўчирган: Cоммендаторе қотиллиги билан очиш ва Севиляни эслатмаслик (Бертати учун вазият Виллена, Испания эди. Да Понте шунчаки „Испаниядаги шаҳар“ деб ёзади).[6]

Опера 1787-йил 14-октабрда австриялик арчгерсогиня Мария Терезанинг ташрифи учун премераси бўлиши керак эди, бироқ у ўз вақтида тайёр бўлмади ва Ле ноззе ди Фигарога алмаштирилди.[7] Моцарт унинг тугалланишини, ниҳоят, 28-октябрда, премерадан бир кун олдин (29-октябр) ёзиб олди.[8]

Опера кўпинча Моцартнинг Прагадаги ишида бўлгани каби, ҳаяжон билан қабул қилинди. “Прагер Оберпостамтзеитунг ” газетаси “Билимдонлар ва мусиқачиларнинг айтишича, Прага ҳеч қачон бунақасини эшитмаган” ва “опера... ижро этиш ниҳоятда қийин”.[9] Вена провинcиалначричтен газетаси шундай хабар берди: “Ҳерр Моцарт шахсан ўзи олиб борди ва кўплаб томошабинлар томонидан қувонч ва шодлик билан кутиб олинди”.

Эслатмалар

  1. ↑ Тҳе тҳеатре ис реферред то ас тҳе Театро ди Прага ин тҳе либретто фор тҳе 1787 премиэре (Деуцч 1965, сс. 302–303); фор тҳе cуррент наме оф тҳе тҳеатре сеэ "Тҳе Эстатес Тҳеатре" Wебархив андозасида хато: |урл= қийматини текширинг. Бўш. ат тҳе Прагуэ Натионал Тҳеатре wебсите.
  2. ↑ „Тҳе 20 Греатест Операс оф Алл Тиме“. Cлассиcал Мусиc.
  3. ↑ Маддоcкс, Фиона. „Топ 50 Операс“. Тҳе Гуардиан (19-август 2011-йил).
  4. ↑ Тҳе баcкгроунд оф тҳе продуcтион ис суммаризед инФреэман 2021, сс. 131–168.
  5. ↑ Тҳе фирст эигҳтеэнтҳ-cентурй Дон Жуан опера продуcед ин Эуропе wас Ла правитà cастигата (Прагуэ, 1730), анд тҳе сеcонд оне wас Ил cонвитато ди пиэтра (Прагуэ, 1776).
  6. ↑ СеэФреэман 2021, с. 263, фор а дисcуссион оф Да Понтеъс вагуэ спеcифиcатион, инcлудинг а тҳеорй абоут wҳй ит ис со вагуэ тҳат ис басед он суспиcиоуслй арчаиc cултурал референcес инcомпатибле wитҳ тҳе модерн cитй оф Севилле ас ит эхистед ин Да Понтеъс дай.
  7. ↑ Мозартъс леттер сент то Готтфриэд вон Жаcқуин, датед 15 Оcтобер
  8. ↑ Тҳе баcкгроунд оф тҳе продуcтион ис суммаризед инФреэман 2021, сс. 131–168.
  9. ↑ Деуцч 1965.