Ziyosfera

Dongxo

„Сичқонча тўйи“, машҳур донгхо сюжети.

Донгхо (вет. Đôнг Ҳồ), тўлиқ номланиши (Транҳ кҳắc гỗ дâн гиан Đôнг Ҳồ) — жанри ветнам тасвирий санъати, Донгхо қишлоғида пайдо бўлган кесилган ва бўялган ёғочлар (лàнг Đôнг Ҳồ).

Донгхо махсус ялтироқ қоғозда тайёрланади ва табиий бўёқлар билан бўялади. Донгхонинг умумий мавзулари — яхши тилаклар, тарихий шахслар, кундалик фаолият ва фолклор. Ўтмишда донгхо -хос Ветнам Янги йилининг мажбурий элементи бўлган [1][2], аммо сохта донгхонинг кенг тарқалиши ва Ғарб одатлари бўйича Янги йилни нишонлашнинг оммалашиши туфайли бу анъана аста-секин йўқолиб бормоқда. ДонгХо Ветнамнинг маданий мероси ҳисобланади [3] .

Мавзулар

Донгхо анъанавий инсон истакларини ва ижтимоий муносабатларни акс эттиради. Ветнамликларнинг фикр ва умидларини ифодалаш учун гравюраларга кундалик ҳаёт элементлари киритилган. Қуйида тушунтиришлар билан типик мавзулар келтирилган .

  • Девлар: 12 знаков (Нгũ сự , нгу сй) .
  • Яхши тилаклар: чўчқа гўшти билан чўчқа, товуқли товуқ, сазан.
  • Мифологик ва тарихий шахслар: Чиэу Тҳи Чинҳ, Нгуен Ҳуэ, Тхань Зёнг[эн] ва бошқалар.
  • Аллегориялар ва халқ ҳикоялари: Қийноқларга учраган қалб нолалари, Ўтинчи ҳақида эртак , Қурбақа-устоз хаттот (Тҳầй đồ Cóc) [4], „Сичқонча тўйи“ (мушук томоша қилган).
  • Кундалик ҳаёт: „Рашкчи хотин“, „Кокос териш“, жанг саҳнаси, буйвол устида ўтириб, най чалаётган бола.

Донгхо асосан Тет-да сотиб олинади ва намойиш этилади, уларнинг мазмуни кўпинча кўтаринки, ўйноқи ва ранглари ёрқин [5] . Янги йилда фаровонлик, бахт ва омад тилакларини ифодаловчи „Пиглет“, „Товуқ ҳовлиси“, „Буффалода ўтирган бола най ўйнаб“ номли расмлар энг машҳурдир. Расмнинг ёнида расмнинг мазмунини тавсифловчи бир нечта хитойча белгилар мавжуд.

Бундан ташқари, донгҳо ташвиш ва долзарб воқеаларни ифодалаш учун ҳам ишлатилади: Биринчи жаҳон урушидан олдин, „Сивилизация прогресси“ деб номланган тўртта нашрдан иборат тўплам яратилган. Улар ветнамликларнинг франсузлар каби ҳаракат қилишларини сатирик тарзда тасвирлайди. Баъзи донголар „Сичқонча тўй“ каби ғайриоддий сюжетлари билан шуҳрат қозонган., унда сичқончанинг тўй кортежи тасвирланган, унинг барча иштирокчилари уларни томоша қилаётган мушукдан қўрқиб титраяпти.

Яратилиши

Қоғозни бўяш учун табиий ранглар қўлланади: қора бўёқ учун бамбук барглари кулидан, яшил ранг учун кажупут баргларидан , кўк — вергридан апелсин — ярь-медянки[эн], қизил — шағалдан, сариқ — қизилмия уруғидан фойдаланилади.

Донгхо фақат Ханойдан 35 км узоқликда жойлашган Бак Нин провинсиясидаги Дуонг соҳилидаги худди шу номдаги қишлоқда қилинган. Ҳунармандлар кўпинча қоғоз ва бўёқларни ўзлари ясайдилар.

„Д’эп“ қоғозга майдаланган марварид қобиғи ва ёпишқоқ гуруч қўшилиши туфайли у ёруғликда порлайди, бундан ташқари, улар унга куч қўшади. Бўёқлар чидамли бўлиб, донгхо узоқ вақт давомида сўнмайди .

Донгхо яратишнинг сўнгги босқичи — бу тахта чоп этиш. Тахтага бўёқ қўлланади, сўнгра штамп каби қоғоз варағига босилади. Кейин лойиҳа тугагунига қадар жараён бошқа тахта ва бошқа бўёқ билан такрорланади. Тайёр гравюра „хонеп“ гуруч пастаси қатлами билан қопланган. Мустаҳкам қилиб, кейин қуёшда қуритилади. Илгари, Тета байрамига тайёргарлик кўриш учун усталар донгҳони олти-этти ой .

Ҳикоя

Аждаҳо билан сичқонча тўйи

Қишлоқ аҳолиси фикрига кўра донгҳо ХИИ асрда Ли сулоласи даврида яратилган деб ҳисоблашади.

Қишлоқнинг ихтисослашуви туфайли унинг деярли барча аҳолиси босма тахталарни кесишдан тортиб, янги мавзуларни яратишгача бўлган ксилогравуралар ишлаб чиқариш билан шуғулланган.

Ёрқин рангдаги донгхо уйга ҳаёт олиб келди ва Янги йил учун яхши белги ҳисобланиб, унга „Рисунок для Тета“ номи берилди. ёки „Весенниэ рисунки“ (транҳ Хуан, чан хуан). 1945 йилгача Донгҳо қишлоғида 150 дан ортиқ оила босма нашрлар қилган. Бироқ, замонавий шароитда сайёҳлар донгҳонинг асосий харидорига айланди ва Донгхо аҳолиси энди ўзларини фақат гравюралар ҳисобига таъминлай олмайдилар. Бундан ташқари, донгҳо сохта маҳсулотларни оммавий ишлаб чиқаришдан азият чекади. Натижада, қишлоқда донгҳо ишлаб чиқарувчи бир нечта оилалар қолди, қолганлари маросим пуллари ва қоғоз туморларини яратишга ўтдилар.

Донгхо ясаш санъатини сақлаб қолиш учун турли хил уринишлар мавжуд. 2008-йилда Нгуен Данг Че (Нгуйễн Đăнг Чế) қишлоқда қолган саноқли ҳунармандлардан бири „Донгхо босма маркази“ни ташкил қилди. Баъзи рассомлар замонавий санъатда донгҳо техникасидан фойдаланишга ҳаракат қилмоқдалар. Почта ва телекоммуникациялар вазирлиги 2007-йилда донгҳо эсдалик маркалари тўпламини чиқарган.

Эслатмалар

  1. ↑ Тwо cакес фит фор а кинг: фолкталес фром Виэтнам. Андоза:Нп3 — 15—16-бет. ИСБН 978-0-8248-2668-0. 
  2. ↑ „Фирст Донг Ҳо фолк паинтинг cентре инаугуратед“. Виэтнамнет.вн (2008-йил 29-июл). 2008-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган.
  3. ↑ Бить Ван. „По берегам Красной реки“ (ру) (2009-йил 2-ноябр). 2013-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 9-сентябр.
  4. ↑ „Тҳầй Đồ Cóc“. 2013-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 10-сентябр.
  5. ↑ Виэтнам - Инсигҳт гуиде. Андоза:Нп3. ИСБН 981-234-984-7. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Dongxo" dan olindi