Dori changitish

Дори чангитиш - ўсимлик зарар кунандалари ва касалликларига, шунингдек, бегона ўтларга қарши кукунсимон пестицид(дуст)ларни сепиш; махсус чанглатгичлар билан сепилади. Д.ч. вақтида препарат заррачалари шамол таъсирида вазнга қараб ҳар хил узоқликка тарқалади. Заррачаларнинг ишлов берадиган юзага тушиш вақти уларнинг катталиги ва оғирлигига боғлиқ; дуст заррачаларининг катталиги ер аппаратлари учун 15—25 мкм бўлиши керак. Д.ч. асосан эрталаб ва кечқурун, фақат ҳаво салқин вақтларда кундузи ўтказилади, чунки баргларнинг нам сатҳи дустлар заррачаларини яхшироқ ушлаб қолади. Чангитиш муддати қишлоқ хўжалиги экинлари зараркунандаларининг ва касаллик қўзғатувчиларининг биологик хусусиятлари ҳамда иқлим шароитига қараб белгиланади. Д.ч.ни шамол тезлиги 2 м/с бўлганда ўтказиш лозим. Баъзан препаратларнинг физик хусусиятлари таркибига 3—5% минерал мойлар қўшиб яхшиланади (бонификация). Баъзи пестицидларнинг чанглагичлардаги ҳаракати натижасида заррачалар электр зарядланади, бундан препаратларнинг ёпишқоқлиги ва барг сатҳида ушланиши ортади. Бундан ташқари, сертук, буришган, горизонтал жойлашган ва нам баргларда чангсимон препаратлар кўпроқушланиб қолади. Д.ч.нинг афзаллиги оддийлигидадир, камчиликлари — шамол таъсирида пестицидларнинг катта майдонларга тарқалиб кетиши, препарат сарф нормасининг юқорилиги, дустлар самарадорлигининг пастлиги. Шу сабабли қишлоқ хўжалигида Д.ч. ўрнига пестицидларни қўллашнинг пуркаш усули кенг қўлланилмоқда. Лекин чигирткалар маконида уларнинг ривожланишига қарши курашда Д.ч. асосий усул ҳисобланади. Ғўза майдонларида пайдо бўлган ўргимчаккана ўчокларига олтингугурт чангитилади. Д.ч. ўтказишда пестицидлардан заҳарланишнинг олдини олиш учун эҳтиёткорлик чораларига амал қилиш керак (қаранг Хавфсизлик техникаси). Шомил Хўжаев.

Адабиёт

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил