Дорул Улум Азизия (урдуча: دارالعلوم عزیزیہ‎‎) — Покистоннинг Саргодҳа тумани Бҳера шаҳридаги Шер Шоҳ Сури масжиди ҳудудида жойлашган мадраса. 1841-йилда Бугвийлар оиласи томонидан ташкил этилган бўлиб, Саргодҳа ҳудудидаги энг қадимий ва ҳозиргача фаолият юритиб келаётган исломий таълим муассасаларидан биридир. ХИХ–ХХ асрларда Панжобда диний билимларни тарқатишдаги ролини ўрганишга бағишланган махсус илмий тадқиқотлар ҳам олиб борилган[1][2].

Дорул Улум Азизия

Тарихи

Мадраса 1841-йилда тарихий Шер Шоҳ Сури масжиди ҳудудида ташкил этилган. Мазкур масжид 1540-йилда Сурийлар Сурийлар сулоласи ҳукмронлиги даврида қурилган[2][3]. Масжидни бошқариб келган Бугвийлар оиласи Қуръон, ҳадис ва бошқа диний илмларни ўргатиш мақсадида ушбу таълим муассасасига асос солган[2].

1858-йилда Қози Аҳмадуддин Бугвий масжидни қайта қурдириб, Қур’он ва ҳадис билимларини ўқитишга мўлжалланган иккита зал ҳамда мадраса талабалари учун уларга туташ ётоқхоналар барпо эттирган. 1926-йилда Қози Зуҳур Аҳмад Бугвий томонидан масжидда яна таъмирлаш ишлари амалга оширилган[3].

Карачи университетининг Қур’он ва суннат кафедраси томонидан нашр этиладиган „Иҳё ул-улум“ журналида эълон қилинган тадқиқотга кўра, ушбу таълим муассасаси 1929–1975-йиллар оралиғида ривожланишнинг иккита муҳим босқичини босиб ўтган[1].

Фаолияти

Дорул Улум Азизия диний таълим беришдан ташқари, қуйидаги фаолиятлар билан ҳам шуғулланган:

  • Бугвия кутубхонаси — қарийб икки асрлик тарихга эга экани қайд этилган илмий-маълумотнома кутубхонаси[4].
  • „Шамс-ул-Ислом“ — 1925-йилда ташкил этилган, урду тилида ҳар ой нашр этиладиган журнал[2].
  • Бугвия Маррйланд қизлар намунавий ўрта мактаби (Бҳера) — Бугвийлар оиласи томонидан ташкил этилган қизлар ўрта мактаби[4].
  • 1978-йилдан буён бепул йиллик кўз касалликлари бўйича тиббий кўриклар ўтказиб келинади[4].
  • Бепул амбулатория маҳаллий аҳолига тиббий хизмат кўрсатади[4].

Раҳбарият

Муассасага Соҳибзода Аброр Аҳмад Бугвий раҳбарлик қилади. У, шунингдек, Шер Шоҳ Сури масжидининг хатиби ҳамдир[5].

Халифалик ҳаракати билан боғлиқлиги

1920-йилларнинг бошларида Халифалик ҳаракатида фаол қатнашган оилага мансуб Мавлоно Зуҳур Аҳмад Бугвий ушбу мадрасанинг фаолияти билан боғлиқ бўлган. У 1922-йил 15-мартда Саргодҳа шаҳрида ҳибсга олинган ва Саргодҳа округи бўйлаб Халифалик ҳаракатига оид намойишларни ташкил этишдаги иштироки учун бир ярим йилга озодликдан маҳрум этилган[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 "Тҳе Девелопмент оф Дар-ул-Улоом Азизиа, Бҳера анд Иц Роле ин тҳе Диссеминатион оф Кноwледге то Соcиэтй (1929–1975 А.Д.): А Ресеарч Студй". Иḥйāʾ ал-ʿУлūм (Департмент оф Қуран о Суннаҳ, Университй оф Карачи). ҳттпс://жоқс-уок.cом/индех.пҳп/иҳя/артиcле/виэw/64. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Дар-ул-Улоом Азизиа Бҳера“. Мера Саргодҳа. Қаралди: 2026-йил 3-май.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Шер Шаҳ Сури Мосқуэ / Жамиа Масжид Бҳера“. Диреcторате Генерал оф Арчаэологй, Говернмент оф тҳе Пунжаб. Қаралди: 2026-йил 3-май.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Исламиc Эдуcатионал Институтионс Бҳера Cитй анд Виллагес“. Бҳера Теҳсил (2017-йил 1-май). Қаралди: 2026-йил 3-май.
  5. ↑ „Гатес оф Бҳера“. Бҳера.орг. Қаралди: 2026-йил 3-май.
  6. ↑ "Тҳе Эмергенcе оф тҳе Кҳилафат Мовемент ин Саргодҳа: Бегиннинг оф Агитатионал Политиcс анд Импаcц он тҳе Фреэдом Мовемент". Глобал Политиcал Ревиэw. ҳттпс://www.гпржоурнал.cом/фуллтехт/тҳе-эмергенcе-оф-тҳе-кҳилафат-мовемент-ин-саргодҳа-бегиннинг-оф-агитатионал-политиcс-анд-импаcц-он-тҳе-фреэдом-мовемент. 

Ҳаволалар