Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Драгунлар (отлиқ аскар)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Франсуз драгунлари. 1806-йил.
Лев Кил. Россия армиясининг драгун полкларининг оддий аскари. 1818-йил
Император Царевич Жоноби Олийлари ворис шахзодаси драгун полкининг оддий аскари. 1848-1855-йиллар
Аскар ва карнайчи Л.-Гв. Драгун полки. 1844-1848-йиллар.
Австрия-Венгрия драгунлари
Леонард Винтеровски томонидан чизилган расм
1915-йил

Драгунлар (франсузча: драгон ёки лотинча: драcо — отлиқ аскарлар) баъзи Европа давлатлари қўшинларининг ҳам отда ва ҳам пиёда ҳаракатланишга ўргатилган қўшин тури[1].

Турли мамлакатларда қўлланган „драгунлар“ сўзининг синоними сифатида, шунингдек, отлиқ пиёда (отлиқ ўқчилар) сўзлари ишлатилади[2][3]. Ҳарбий-тарихий илмий нашрларда юрувчи пиёдалар синоними ҳам[4] учрайди.

Бу номнинг келиб чиқиши ва қўлланиши

Тарихчилар ушбу атаманинг келиб чиқиши, шунингдек, уни биринчи бўлиб ким киритганлиги ҳақида умумий фикрга эга эмаслар.

Бир версияга кўра, „драгун“ сўзи франсузча драгон сўзидан келиб чиққан бўлиб — бу отлиқ қўшинлар фойдаланган қурол - қисқа мушкет ни англатган.

Бошқа версияга кўра, у лотинча аждаҳо деган маънони англатувчи драcо сўзидан келиб чиққан. Бу ном дастлаб байроқларда бўлган аждаҳо тасвири билан боғлиқ[1].

Шундай қилиб, Волтер ўзининг „Лудовик ХИВ даври“ китобида маршал Бриссак қўшинларининг (биринчи драгунларнинг пайдо бўлишини қайд этган) байроқларида аждаҳо тасвирланганлигини таъкидлайди. Отларга минган пиёда аскарларини англата бошлаган „драгунлар“ атамаси кейинчалик Генрих ИВ даврида кенг тарқалди. Бошқа манбаларга кўра, маршал Бриссак аскарлари биринчи бўлиб ўзларини „драгунлар“ деб аташган[5].

Бошқа манбаларга кўра, драгунларга ушбу умум қабул қилинган маънони берган биринчи қўмондон бу - Швеция қироли Густав ИИ Адолф[6] лиги такидланади.

Драгунларнинг пайдо бўлиш тарихи

Ҳарбий қўмондонларнинг пиёда ва отлиқ қўшинларни аралаштиришга мурожаат қилишлари қадимги даврлардан келиб чиққан. Шу билан бирга, қўмондонлар пиёда қўшиннинг чидамлилигини отлиқ қўшинларнинг ҳаракатчанлиги билан бирлаштиришни кўзлаганлар.

Тарихчиларнинг фикрига кўра, драгунларнинг прототипи сифатида димаҳлар (юнонча: димаҳос — қўш жангчилар), Македониялик Искандарнинг жангчилари олинган эди. Душманнинг жуда кўп отлиқ қўшинлари билан тўқнашганда Искандар Зулқарнайн кўпинча ўз отлиқ қўшинини кучайтириш учун пиёдаларнинг бир қисмини отларга миндирарди. Аммо пиёдалар ҳаракатининг бундай усуллари маълум ноқулайликлар туғдирганлиги сабабли у димаҳлар бўлинмасини[5] тузади.

Димаҳлар керакли вазиятда ҳам отлиқ, ҳам пиёда аскар сифатида ҳаракат қилишга ўргатилган. Димаҳларнинг одатий тактикаси душманни отда орқа томонда айланиб ўтиш эди, шундан сўнг улар отдан тушиб, классик юнон фалангаси шаклида ҳужум қилишарди. Драгунлар пайдо бўлишидан олдин, худди шу услубда Рим, немис ва славян отлиқлари ҳаракат қилганлар[7].

Рим армиясида, Гай Мариус ҳукмронлигидан олдин, отлиқ пиёдаларнинг ҳарбий қисмлари мавжуд эди: пиёда аскарлар отлиқларнинг орқасида ўтиришарди ва худди шу тарзда отда жанг жойига боришарди, шундан сўнг улар отдан тушиб, жангга киришарди. Галл ва герман қабилаларида ҳам худди шундай отлиқ жангчилар бўлган.

Хан империясида отлиқ пиёдалар Ҳун-Хитой урушларининг кўплаб жангларида қатнашган[8]. Юришлар пайтида аскарларнинг салмоқли қисми жанг майдонига отда етиб келган, бир қисми эса отдан тушиб, пиёда жангга киришган.

1530-йилда қирол Франциск И буйруғига биноан, камон билан қуролланган барча пиёда аскарлари отларга миндирилади. Аммо бу жангчиларнинг ўқотар қуроллари бўлмаганлиги сабабли, тарихчилар отларга миндирилган пиёда аскарлари ўқотар қуроллар билан қуролланган пайтдан бошлаб драгунларнинг пайда бўлиш вақти деб хисоблашади.

Италия уруши (1551-1559) вақтида, Маршал Бриссак Франсия қироли Генри ИИ буйруғига кўра австрия қўшинларига қарши франсуз қўшинлари ҳаракатларини бошқариб боради ва Пиэдмонтдаги жангда, ўқотар қуроллар билан қуролланган пиёда аскарларни отларга миндиришни буюради. Бу пиёда аскарларга дастлаб „отлиқ пиёдалар“, „отлиқ камончилар“ ва „отлиқ аркебузерлар“ атамалари қўлланган. Чавандозларнинг ҳаракатларининг тактикаси душманга кутилмаган рейдлар уюштиришдан иборат эди, бунда отда душманга яқинлашиб, отлиқлар отларни отчиларга қолдириб, отлардан тушдилар ва кейин пиёда аркебузлар, мушкетлар ёки найзалар билан ҳаракат қилишарди. Барча отлиқ милтиқчилар учун отлар етишмаса, бир отга икки киши ўтирарди[5].

Дастлаб, драгунлар отлардан фақат ҳаракатланиш учун фойдаланган ва жангда фақат пиёда қатнашишган. ХВИИ асрнинг биринчи ярмида драгунлар отлиқ аскар сифатида жангларда қатнашиш учун фойдаланила бошланди. Турли тарихий даврларда драгунлардан фойдаланиш мақсадига қараб, улар ҳар хил турдаги ўқотар қуроллар ва совуқ қуроллар билан қуролланган, шунингдек, бошпана ва истеҳкомларни ташкил қилиш учун хандақ қазиш воситаси билан таъминланган. Ўттиз йиллик урушда драгунлар асосан отлиқ аскар сифатида ишлатилган.

ХВИИ асрнинг охирига келиб, драгунлар Франсия, Австрия, Пруссия ва Англия каби мамлакатларнинг отлиқ қўшинларининг асосий қисмини ташкил этиб, оғир ёки ўрта отлиқлар деб белгиланган эди.

ХВИИИ асрнинг бошларида кўплаб штатларда энгил отлиқ қўшинларнинг (енгил ковалерия) кўпайиши кузатилди, шу сабабли драгун тузилмаларининг улуши камайди.

Бошқа маънолари

Турли манбаларда „отлиқ пиёда қўшин“ деб ҳисобланадиган таърифида унинг драгунлардан фарқи мавжуд. Сйтин ҳарбий энциклопедиясида „Отлиқ пиёдалар“ мақоласи мавжуд бўлиб, у отларни фақат этказиб бериш воситаси сифатида ишлатадиган тузилмалар деб таърифланган ва ундан жанговар фойдаланиш фақат пиёда ҳолатда бўлган,. Отлиқ пиёда аскарларга мисол сифатида мақола муаллифлари рус-япон уруши даврида от овлаш гуруҳлари тузилганини, шунингдек, Англия-Бур уруши даврида бурларнинг отлиқ бўлинмалари мавжудлигини келтириб ўтадилар. Шу билан бирга, мақола муаллифлари отлиқ пиёда қўшинларини Пётр И томонидан Россия армиясида драгун тузилмаларининг тузилиши билан боғлашади[9].

Мутахассислар замонавийроқ манбаларда драгунлар ва отлиқ пиёдалар (отлиқ ўқчилар) тушунчалари синоним эканлигини кўрсатадилар[1][2][3].

Яна қаранг

  • Россия армиясининг драгун полклари рўйхати
  • Гусарлар (Буюк Британияда гуссарларни энгил драгунлар деб аташган, улар қуролланган ва гуссар услубида кийинган)
  • Мотопиёдалар

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Коллектив авторов „статья «Драгуны»“, . Военная энциклопедия, 10000 экз, М.: Воениздат, 1995 — 131-бет. ИСБН 5-203-00748-9. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Коллектив авторов. «Рубежи ратной славы Отечества: люди, события, факты» [Справочник]. М.: Звонница-МГ, 2002 — 377-бет. ИСБН 5-88093-123-4. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Бескровный Л. Г. „Словарь военно-исторических терминов“, . «Хрестоматия по русской военной истории». М.: Воениздат, 1947 — 628-бет. 
  4. ↑ {{{заглавие}}}.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Марков М. И. „Часть 3. Раздел И. «От вооружения конницы огнестрельным оружием до Густава Адольфа»“, . «История Конницы». Тверь: Типо-Литография Муравьева Ф. С., 1886 — 51—54-бет. 
  6. ↑ "Драгуни". Малий энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона
  7. ↑ Гребенюк А. В. „Часть 2. Античная цивилизация“, . История мировых цивилизаций в 3 частях. М.: Юрайт, 2019 — 327-бет. ИСБН 978-5-534-07928-9. 
  8. ↑ Росенстеин, Натҳан „Wар, стате форматион, анд тҳе эволутион оф милитарй институтионс ин анcиэнт Чина анд Роме“, . Роме анд Чина: Cомпаративе перспеcтивес он анcиэнт wорлд эмпирес. Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 2010 — 54-бет. ИСБН 978-0-19-975835-7. . — „Инстеад, тҳе милитарй фоcус ундер тҳе Ҳан […] ас wелл ас профессионал солдиэрс дуринг ҳис cампаигнс.“.
  9. ↑ "Конная пехота". Воэнная энсиклопедия Ситина

Адабиётлар

  • ТСБ, 1972-йил, 8-жилд, 476-477-бетлар, „Аждаҳолар“ мақоласи
  • Драгуни / / Брокхаус ва Эфроннинг энциклопедик луғати : 86 жилдда (82 жилд ва 4 та қўшимча). — СПб., 1890-1907.
  • Драгуни // Ҳарбий энсиклопедия : [18 жилдда] / эд. ВФ Новицкий… [

Ҳаволалар