Ziyosfera

Draugr

Драуг, драугр (қадимги Норсе тилидан драугр, пл. драугар, норвегча: драуг) — Скандинавия мифологиясида вампирларга яқин тирилган ўликлар [1].

Фолклорда

Руник тошидаги Нøрре Нæрå афсунли тош, драуг қабрига қўйилганлик эҳтимоли бор [2]

Драугнинг танаси жуда катта ҳажмгача шишиб, сезиларли даражада оғирлашади[1] , баъзида узоқ йиллар давомида парчаланмаган ҳолда қолади. Бу драугларни вампирларнинг фолклор қиёфасига яқинлаштиради[1][3] . Баъзан руҳ сақланиб қолади. Драугнинг пайдо бўлиши уларнинг ўлим турига боғлиқ: чўкиб кетган жангчидан сув доимо оқади ва йиқилган жангчининг танасида қон оқадиган яралар пайдо бўлади. Тери ўлик оқдан то кўк ранггача ўзгариши мумкин. „Қумли қирғоқдаги одамлар тўғрисида“ достонидаги Торолф „ҳалигача парчаланмаган ва энг дахшатли кўринишга эга эди; у Хел каби қора ва буқадек улкан эди“[4] деб таъриф беради.

Драуглар ҳайвонларга ва отхонада тунаб қолган саёҳатчиларга ҳужум қилиши мумкин, лекин уй-жойларга ҳам ҳужум қилиши мумкин бўлган. Исландияда бу эътиқод билан боғлиқ ҳолда тунда уч марта тақиллатиш одати пайдо бўлди (арвоҳ битта билан чекланган деб ишонилган)[1].

Драуглар кўпинча хазина тепаликларининг қўриқчилари деб аталади[3]. Шу билан бирга тунда қабрларини ташлаб, уйларнинг томларига сакраш учун одамларда қўрқув уйғотадиган драуглар ҳақида афсоналар мавжуд. Ўрта асрлардаги Скандинавия ва Исландияда тирик ўликлардан қўрқиш жуда катта эди, бу ўша даврдаги туморларга рунларда ёзилган кўплаб ҳимоя фитналаридан далолат беради. Шунингдек, қабр тошларида марҳумни қабрида сақлаши керак бўлган ёзувларни топишингиз мумкин. Бундан ташқари Исландия сагаларида мавзунинг машҳурлиги драуглардан қўрқишдан далолат беради. „Торстейн Фрост-он-тҳе-Скин“ достонида драугларга бутпарастларнинг эътиқоди иблис ҳақидаги христиан ғояси билан аралашиб кетган [5].

Драуглар ғайритабиий куч ва сеҳрли қобилиятларга эга: келажакни, об-ҳавони башорат қилиш. Махсус афсунни биладиган ҳар бир киши уларни бўйсундира олади. Достонларда улар турли ҳайвонларга айлана олиши[1], лекин шу билан бирга ўзларининг „инсон“ қиёфасида бўлган инсон кўзлари ва ақл-идрокини сақлаб қолишлари ҳам қайд этилган. Баъзан улар ердан ўтиши мумкин[4].

Санъатда

  • Жонас Ли 1902-йилги „Иляс ва Драуг“ мистик романида бу жонзотни денгизга чиққан камбағал балиқчига шафқацизларча муносабатда бўлган даҳшатли денгиз йиртқич ҳайвони сифатида тасвирлайди.
  • „Драуген“ — норвегиялик рассом Теодор Киттелсеннинг энг машҳур расмларидан бири.
  • Драуг болалар ёзувчиси Анне-Катарина Уэстлининг асарлари мавзусидир.
  • Драуглар фантастик жанрдаги баъзи замонавий асарларда (китоблар, компютер ўйинлари) учрайди.
  • Тҳе Элдер Сcроллс В: Скйрим видеоўйинида драугрлар қадимги Нордик қабрлари ва тепаликларининг ўлмаган қўриқчиларидир.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Жамес Ҳоуран. Фром Шаман то Сcиэнтист: Эссайс он Ҳуманитй'с Сеарч фор Спириц. Сcареcроw Пресс, 2004 — 103—107-бет. ИСБН 9780810850545. 
  2. ↑ Степҳен А. Митчелл. Wитчcрафт анд Магиc ин тҳе Нордиc Миддле Агес. Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, 2011 — 22–23-бет. ИСБН 0812203712. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Ходячие мертвецы: драуг и аптганг в древнескандинавской литературе // Сотканный мир / пер. Анна Блейз. Архивировано 2 апрел 2015 года.
  4. ↑ 4,0 4,1 Тим Стридманн. „Сага о Людях с Песчаного Берега — Саги об исландцах — Тексты — Северная Слава“ (ру). норроэн.инфо. Қаралди: 2018-йил 25-октябр.
  5. ↑ „А. Я. Гуревич. «Эдда» и сага — Норроэн Дйрд“. норроэн.инфо. Қаралди: 2018-йил 25-октябр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Draugr" dan olindi