Dulkadir viloyati
Dulkadir viloyati[1] yoki Marash eyaleti (turkcha: Maraş Eyaleti) Usmoniylar imperiyasining viloyatlaridan biri boʻlgan.
Tarixi
Dulkadir beyligi Usmoniylarga boʻysungan eng soʻnggi Onadoʻli beyliklaridan biri edi. 1521-yilgacha mustaqilligini saqlab qolishga muvaffaq boʻlgan va 1530-yilda toʻliq ravishda imperiya tarkibiga qoʻshilgan[2].
Viloyatning aynan qachon tashkil etilgani nomaʼlum. Usmoniy tarixchisi Ibn Kemalning yozishicha, Ali hukmronlik qilgan hudud beshta sanjakka boʻlingan va ularga markaziy hukumat tomonidan hokimlar tayinlangan, biroq beklarbegi tayinlangani haqida hech narsa deyilmagan. 1526-yilgi icmal defterda hudud „vilayet“ eyalet emas, balki viloyat deya oddiy mintaqa sifatida tasvirlangan. 1527-yilga oid deb hisoblangan bir manbada Marash Karaman viloyati tarkibida, Bozok esa Rum viloyati tarkibida qayd etilgan.
Dulkadir viloyati bosh vazir Pargali Ibrohim posho 1527-yilda Kalenderoğlu qo‘zg‘olonini bostirgandan soʻng, mamlakatda tartibni taʼminlash maqsadida amalga oshirilgan maʼmuriy oʻzgarishlar chogʻida tashkil etilgan boʻlishi mumkin. Tarixchi Celâlzâde Mustafa Çelebi 1538-yilda yozilgan „Tabakātü'l-memâlik“ asarida Dulkadir viloyati beklarbegi haqida maʼlumot bergan[3].
Demografiyasi
XVI asr boshlarida viloyat aholisi, asosan, turkmanlarning Dulkadir qabilasiga mansub koʻchmanchilardan iborat edi. 1526-yilgi icmal defter maʼlumotlariga koʻra, mintaqada jami 69 481 xonadon (taxminan 350 ming kishi) yashagan. Shulardan 48 665 (245 ming kishi) musulmon dehqonlar, 18 158 kishi Dulkadir koʻchmanchilari, 2 631 kishi esa nasroniylar boʻlgan. Mintaqada 523 ta qishloq, 3412 ta ovul, 62 ta xoʻjalik, 64 ta qishloq va 35 ta yaylov mavjud edi[3].
1570–1580-yillarga kelib aholining soni ortib, 113 028 xonadonga (taxminan 550 ming kishi) yetgan, ulardan 70 368 nafari musulmon dehqonlar, 38 497 nafari koʻchmanchilar, 4 163 nafari nasroniylar edi. Shu davrda viloyatda 2169 nafar tımâr yaʼni harbiy xizmatni oʻtash sharti evaziga yer berilgan kishilar va 5500 nafar soliq yigʻuvchilardan iborat boʻlgan. XVII asrda esa bu raqamlar mos ravishda 2869 ta timor va 6800 soliq yigʻuvchiga yetgan[3].
Manbalar
- ↑ „Some Provinces of the Ottoman Empire“. Geonames.de. 2013-yil 8-sentyabrdada asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 25-fevral.
- ↑ ; Bruce Alan MastersEncyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase) Publishing, 2009-01-01 — 41-bet. ISBN 978-1-4381-1025-7. Qaraldi: 2013-yil 26-iyun.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Şahin 1994, ss. 552–553.