Dunkirk (Fransiya)

Дункирк — Франсиянинг Шимолий минтақасида жойлашган коммунадир. У Белгия чегарасидан 10 километр (6.2 мил) узоқликда жойлашган. Унинг порти Франсияда учинчи йирик портига ҳисобланади. 2016-йилги аҳолини рўйхатга олишда коммуна аҳолиси 91,412 киши эди.

Дункирк
Шаҳар
Байроқ Герб
51°02′18″Н 2°22′39″Э
Мамлакат	Франсия
Ҳукумат
• Маёр	Патрисия Вергриэте
Асос солинган	Х аср ўрталари
Майдон	43.89 км2 (16.95 кв ми)
Аҳолиси  (2019-йил январ)	86,279
Зичлиги	2,000/км² киши/км2
Вақт минтақаси	УТCУТC+01:00 (CЕТ)
Почта индекс(лар)и	59183/59140, 59240, 59640
Дункирк

Этимологияси

Дункирк номи Ғарбий Фламанд тилидан олинган. „дуне“ ёки „дун“ бу „черков“, „кирк“ эса „қум“, демак, „қумдаги черков“ деган маънони англатади. Кичикроқ шаҳарча 25 км узоқликдаги Фламан қирғоғи билан дастлаб бир хил номга эга эди, аммо чалкашмаслик учун кейинчалик Оостдуинкерке (н) деб ўзгартирилди. ХХ асрнинг ўрталарига қадар Франсияда фламанд тили ҳам (голланд тилининг маҳаллий хилма-хиллиги) кенг тарқалган эди.

Тарихи

Ўрта асрлар

Авлиё Элои черкови

Балиқчилар қишлоғи Х асрнинг охирида, Ғарбий Шелдтнинг жанубида, Ла-Манш бўйининг дастлаб сув босган қирғоқ ҳудудида, яъни бу ҳудуд франсуз қиролининг вассаллари бўлган Фландрия графлари томонидан эгаллаб турган пайтда пайдо бўлган. Тахминан милодий 960-йилда граф Болдуин ИИИ аҳоли пунктини Викинг босқинларидан ҳимоя қилиш учун шаҳар деворини қурдирган. Атрофдаги сув-ботқоқ ерлари қуритилган ва яқин атрофдаги Бергуэс Аббей роҳиблари томонидан обод қилинган. Дункирк номи биринчи марта 1067-йил 27-майда Фландриялик граф Болдуин В томонидан берилган ушр(солиқ тури) имтиёзида тилга олинган. Граф Филипп И (1157-1191) яна катта ботқоқли ерларни сувини қуритди, боғ бунёд қилди ва шаҳарчага айлантирди. Дункиркдан Бергга канал қуриш бўйича биринчи режаларни ишлаб чиқди ва Дункиркга бозор ҳуқуқини берди.

ХИИИ аср охирида, Дампер графи Фландрия Гуй Франсия қироли Филипп ИВ га қарши Франсия-Фламанд урушига кирганида, Дункирк фуқаролари 1297-йилги жангда дастлаб мағлубиятга учраган франсузлар томонига ўтдилар. Кейинчалик Филипп ИВ Фурнесни қўлга киритди. Гайнинг ўғли граф Роберт ИИИ (1305-1322) шунга қарамай Дункиркка шаҳар ҳуқуқини берди. Унинг вориси граф Луи И (1322-1346) 1323-1328-йил]]лардаги деҳқонлар қўзғолонига дуч келди. Граф Луи И Дункиркни 1328-йил Кассел жангида Франсия қироли Филипп ВИ га бой берди.

1337-йилда Англия билан юз йиллик уруш бошланганда граф Луи франсуз қиролининг содиқ вассали бўлиб қолди ва денгиз савдосини тақиқлади. Бу эса Дункирк фуқароларининг навбатдаги қўзғолонига сабаб бўлди. Граф 1346-йилги Креси жангида ўлдирилганидан сўнг, унинг ўғли ва вориси фландриялик граф Луи ИИ (1346-1384) инглизлар билан сулҳ тузди. Савдо яна гуллаб-яшнади ва порт сезиларли даражада кенгайтирилди. Бироқ, 1378-йилдаги Ғарбий бўлиниш жараёнида Рим папаси Урбан ВИ нинг инглиз тарафдорлари (Рим даъвогар) Дункиркга тушиб, шаҳарни эгаллаб олишди ва атрофдаги уйларни сув бостиришди. Улар Франсия қироли Чарлз ВИ томонидан ҳайдаб юборилди, аммо шаҳар ва унинг атрофида катта вайронагарчиликларни қолдирган эди.

1384-йилда Луи ИИ вафоти билан Фландрия графлари ворислилари тугагандан сўнг, Фландрияни Бургундия герсоги Филипп Болд эгаллаб олди. Қўрғонлар яна кенгайтирилди. Жумладан, қўнғироқ ўчоғи (ёритилмаган маёққа ўхшаш навигация воситаси) қурилди. Стратегик нуқта сифатида Дункирк ҳар доим сиёсий очкўзликка дучор бўлган. 1395-йилда Бар герсоги Роберт И, 1435-йилда Луи де Люксембург ва ниҳоят, 1477-йилда Бургундиялик маликаси Мери билан турмуш қурган австриялик архгерцог Максимилиан И томонидан 1435-йилда эгаллаб олинган. Максимилиан император Фредерик ИИИ нинг ўғли бўлгани сабабли, барча Фландрия ҳудудлари дарҳол Франсия қироли Людовик ХИ томонидан босиб олинди. Бироқ, Максимилиан 1479-йилда Гинегате жангида франсуз қўшинларини мағлуб этди. 1482-йил]]да Мери вафот этганида, Максимилиан 1482-йилги Аррас шартномаси шартларига кўра Фландрияни ўзида сақлаб қолди. Дункирк, Фландриянинг қолган қисми билан бирга, Габсбург Голландиясига қўшилди ва 1581-йил]]да Бирлашган Нидерландиянинг ажралиб чиқишидан сўнг, Габсбург Испанияси (Испания Голландияси) сифатида ушлаб турилган Жанубий Нидерландиянинг бир қисми бўлиб қолди.

Янги давр

Дункиркдаги Жан Барт ҳайкали, шаҳарнинг энг машҳур ҳудуди

Бу ҳудуд Испания Қироллиги, Бирлашган Нидерландия, Англия Қироллиги ва Франсия Қироллиги ўртасида жуда баҳсли жой бўлиб қолган. Саксон йиллик уруш бошида Дункирк 1577-йилдан бошлаб қисқа муддат голландиялик исёнчилар қўлида эди. Парма герсоги Александр Фарнесе бошчилигидаги испан қўшинлари 1583-йилда Испания ҳукмронлигини тикладилар. 1646-йилда шаҳар франсузлар томонидан босиб олинганида Дункиркерлар қисқа вақт ичида портларини йўқотдилар, аммо 1652-йил]]да испан кучлари шаҳарни қайтариб олдилар. 1658-йил]]да Франсия ва Испания ўртасидаги узоқ давом этган уруш натижасида у Дунес жангидан кейин франсуз-инглиз қўшинлари томонидан қамал қилинганди, кейин қўлга олинди. Форт-Мардик билан бирга шаҳар Испанияга қарши Франсуз-Инглиз иттифоқида бирлашган. Кейинги-йил]]и иттифоқ натижасида Англияга берилди. Англия губернаторлари сер Уилям Локҳарт (1658—60), сер Эдвард Харли (1660—61) ва Лорд Рутерфорд (1661—62) лар шаҳарни бошқаришган эди.

1662-йил 17-октабрда Дункирк Англия қироли Карл ИИ томонидан Франсияга 320 минг фунт стерлингга сотилган. Франсия ҳукумати шаҳарни мустаҳкам порт сифатида ривожлантирди. Шаҳарнинг мавжуд мудофааси ўнта қал’а яратиш учун мослаштирилган эди. Порт 1670-йилларда сув сатҳини паст оқимларда ушлаб туриш учун иккита қулфлаш тизимига эга ўттизтагача ҳарбий кемани сиғдира оладиган ҳавзани қуриш орқали кенгайтирилди. Ҳавза денгизга иккита қирғоқ билан мустаҳкамланган қазилган канал орқали боғланган. Бу иш 1678-йилда якунланди. Бир неча йил ўтгач, қирғоқлар бешта қал’а, Чâтеау д’Эсперанcе, Чâтеау Верт, Гранд Рисбан, Чатеау Гаиллард ва Форт де Реверс қурилиши билан ҳимояга олинган. 1701-йилда Форт Бланк деб номланган қўшимча қал’а қурилган.

Луи ХИВ ҳукмронлиги даврида кўплаб савдо босқинчилари ва қароқчилар яна Дункиркда ўрнашиб олдилар. Улардан энг машҳури Жан Барт эди. Александр Дюманинг машҳур „Темир ниқобли одам“ романидаги бош қаҳрамон (ва ҳақиқий маҳбус) Дункиркда ҳибсга олинган. ХВИИИ даги швед ёлланма аскарлари ва қароқчилари Ларс Гатҳенҳиэлм ва унинг рафиқаси Ингела Ҳаммарга Дункиркда ўз даромадларини сотганлари маълум.

Франсия ва Буюк Британия тижорий ва ҳарбий рақибга айланганлиги сабабли, инглизлар Дункиркнинг Ла-Манш бўйлаб ўтиш учун босқинчилик базаси сифатида фойдаланилишидан хавотирланишди. 1713-йилда Утрехт шартномаси шартларига кўра, қирғоқлар, уларнинг қал’алари ва порт иншоотлари бузиб ташланган. Етти-йил]]лик урушни якунлаган 1763-йилдаги Париж шартномаси Франсиянинг Дункиркни мустаҳкамлаш ҳуқуқларини чекловчи бандни ўз ичига олган. Бу банд кейинги 1783-йилги Версал шартномасида бекор қилинди.

Биринчи жаҳон урушида Дункирк

Дункирк уруш пайтида вайрон қилинган. Шаҳарни тиклаш учун Британия қўшинлари томонидан бошқа жойлардан, жумладан, Миср ва Хитойдан ишчиларини олиб келишган.

1915-йилдан бошлаб шаҳар кучли бомбардимонларни бошдан кечирди. Жумладан 1917-йилда дунёдаги энг катта қурол — немис „Ланге Мах“ дан фойдаланилди. Бомба портлаши оқибатида 600 га яқин одам ҳалок бўлди ва яна 1100 нафар фуқаро ва ҳарбийлар яраланди, 400 та бино вайрон бўлди ва 2400 киши зарар кўрди. 1914-йилда 39000 киши бўлган шаҳар аҳолиси 1916-йил июлида 15000 дан, 1917-йил кузида эса 7000 кишидан камайиб кетди.

1916-йил январ ойида Дункиркда айғоқчилар борлиги ҳақида аҳоли орасида қўрқув тарқалди. Ўша пайтда Торонто Стар газетасининг уруш мухбири бўлган ёзувчи Роберт В.Сервис айғоқчи сифатида ҳибсга олинди.

1918-йил 1-январда Америка Қўшма Штатлари денгиз флоти самолётларини бошқариш учун денгиз ҳаво станциясини яратди. База 1918-йил 11-ноябрдаги сулҳдан сўнг қисқа вақт ичида ёпилди.

1917-йил октабр ойида Дункирк шаҳри аҳолисининг уруш давридаги жасоратли хатти-ҳаракатларини тақдирлаш учун Круа де Герр ордени ва 1919-йилда Фахрий легион ва Британиянинг таниқли хизмат хочи берилди. Бу нишонлар шаҳар гербида акс этган.

Иккинчи жаҳон урушидаги Дункирк

Эвакуация

Иккинчи Жаҳон уруши пайтида 1940-йил май ойида Франсияга қарши жангда, Британия Экспедиция Кучлари (БЕФ) франсуз ва Белгия қўшинларига ёрдам берди, лекин немисларнинг кучли ҳужумлари олдида чекинишга мажбур бўлди. Белгия ва Франсияда жанг қилаётган немислар БЕФ ва франсуз армиясининг ҳужумлар натижасида Дункирк порти атрофидаги ҳудудга чекинтирди. 400 000 дан ортиқ аскарлар қамалга тушиб қолди. Кутилмаганда, немисларнинг Панзер ҳужуми муҳим паллада бир неча кун тўхтади. Кўп йиллар давомида Адолф Гитлер немис армиясига ҳужумни тўхтатиб, Луфтваффе томонидан бомбардимон қилишни буюрган деб тахмин қилинган. Бироқ, „А“ армия гуруҳининг расмий уруш кундалигига кўра, унинг қўмондони Генералоберст Герд фон Рундстедт ярми ишдан чиққан танкларига техник хизмат кўрсатишга рухсат бериш ва очиқ қанотларини ҳимоя қилиш учун тўхташни буюрган деган тахмин ҳам бор. Бу сукунат инглиз ва франсузларга мудофаасини мустаҳкамлаш учун бир неча кун вақт берди. Иттифоқчиларнинг позицияси Белгия қироли Леополд ИИИ нинг 27-май куни таслим бўлиши билан мураккаблашди ва бу 28-майга қолдирилди. Белгия армияси қолдирган бўшлиқ Йпресдан Дихмудегача чўзилган. Шунга қарамай, ҳужумларнинг олди олинди. Бу эса Динамо операцияси номини олган Ла-Манш бўйлаб денгиз орқали эвакуацияни бошлаш имконини берди. Буюк Британия Бош вазири Уинстон Черчилл катта ёки кичик бўлган ҳар қандай кема ёки қайиқни қамалда қолган аскарларни қутқаришга буюрди. 338 226 киши (шу жумладан 123 000 франсуз аскари) эвакуация қилинди — бу Черчилл айтганидек, Дункирк мўжизаси деб ном олди. БЕФни эвакуация қилиш учун 900 дан ортиқ кема керак бўлди, қутқарилганларнинг учдан икки қисми порт орқали олиб кетилди ва 100 000 дан ортиқ кемалар пляжлардан олиб кетилди. 40 000 дан ортиқ машина, шунингдек, катта миқдордаги бошқа ҳарбий техника ва материаллар қутқарувга сафарбар қилинган. Қирқ минг иттифоқчи аскар (баъзилари расмий эвакуация қилинганидан кейин урушни давом эттирган) қўлга олинган ёки турли йўллар, шу жумладан нейтрал Испания орқали уйга қайтишга мажбур бўлди. Юра олмайдиган кўплаб ярадорлар ташлаб кетилди.

Озодлик

1944-йилда Иттифоқчиларнинг Дункиркни қайтариб олишга уриниши пайтида Дункирк атрофи харитаси

1944-йилда канадалик 2-пиёда аскарлари дивизияси Нормандия жангидаги ғалабадан кейин иттифоқчилар кучлари шимоли-шарққа кўтарилиб, сентабр ойида шаҳарни озод қилишга уриниб кўрдилар. Бироқ, немис қўшинлари қал’ага айлантирган шаҳар устидан назоратни бўшатишдан бош тортдилар. Ҳозирда стратегик жиҳатдан аҳамияциз бўлган шаҳарни эгаллаб олиш бошқа жойларда зарур бўлган жуда кўп иттифоқчи ресурсларни жалб қиларди. Иттифоқдош қўшинлар, хусусан Чехословакиянинг 1-зирҳли бригадаси билан немис гарнизонини четлаб ўтди. Германия ишғоли пайтида Дункирк асосан иттифоқчиларнинг бомбардимонлари натижасида вайрон қилинган. Дункиркнинг артиллерия қамалини урушнинг сўнгги кунида 652-сонли РАФ отряди ва 665-сонли РCАФ эскадронининг учувчилари бошқарган. Қал’а немис адмирали Фридрих Фрисиус қўмондонлиги остида 1945-йил 9-майда Чехословакия қўшинлари қўмондони бригада генерали Алоис Лискага сўзсиз таслим бўлди.

Урушдан кейинги Дункирк

2002-йил 14-декабрда Норвегиянинг автомобил ташувчи МВ Триколор Багамияда рўйхатдан ўтган Кариба билан тўқнашиб кетди ва Дункирк бандаргоҳи яқинида чўкиб кетди, бу эса Ла-Манш бўйлаб навигация учун хавф туғдирди .

Аҳоли

Қуйидаги жадвал ва графикдаги аҳоли сони тўғрисидаги маълумотлар Дункирк коммунасига тегишли. Дункирк коммунаси 1969-йилда Мало-ле-Бейн, 1971-йилда Розендаэл ва Петите-Сйнтҳе, 1979-йилда Мардик ва 2010-йилда Форт-Мардик ва Сент-Пол-сюр-Мер коммуналарини ўз ичига олган.

Аҳолининг ўсиши

Йил Аҳоли ±% й.ў.с. 1793 26 255 —     1800 21 158 −3.04% 1806 24 175 +2.25% 1821 23 012 −0.33% 1831 24 937 +0.81% 1836 23 808 −0.92% 1841 27 047 +2.58% 1846 27 355 +0.23% 1851 29 080 +1.23% 1856 29 738 +0.45% 1861 32 113 +1.55% 1866 33 083 +0.60% 1872 34 350 +0.63% 1876 35 071 +0.52% 1881 37 328 +1.26% 1886 38 025 +0.37% 1891 39 498 +0.76% 1896 39 718 +0.11%	Йил Аҳоли ±% й.ў.с. 1901 38 925 −0.40% 1906 38 287 −0.33% 1911 38 891 +0.31% 1921 34 748 −1.12% 1926 32 945 −1.06% 1931 31 763 −0.73% 1936 31 017 −0.47% 1946 10 575 −10.20% 1954 21 136 +9.04% 1962 27 616 +3.40% 1968 27 504 −0.07% 1975 73 800 +15.14% 1982 73 120 −0.13% 1990 70 331 −0.48% 1999 70 850 +0.08% 2007 68 219 −0.47% 2012 90 995 +5.93% 2017 87 353 −0.81%
<грапҳ>{"ахес":[{"формат":"д","грид":фалсе,"пропертиэс":{"ахис":{"строке":{"валуэ":"#54595д"},"строкеWидтҳ":{"валуэ":2}},"грид":{"строке":{"валуэ":"#54595д"}},"лабелс":{"алигн":{"валуэ":"ригҳт"},"англе":{"валуэ":-45},"филл":{"валуэ":"#54595д"}},"тиcкс":{"строке":{"валуэ":"#54595д"}},"титле":{"филл":{"валуэ":"#54595д"}}},"сcале":"х","титле":"Йил","тйпе":"х"},{"формат":",д","грид":труэ,"пропертиэс":{"ахис":{"строке":{"валуэ":"#54595д"},"строкеWидтҳ":{"валуэ":2}},"грид":{"строке":{"валуэ":"#54595д"}},"лабелс":{"филл":{"валуэ":"#54595д"}},"тиcкс":{"строке":{"валуэ":"#54595д"}},"титле":{"филл":{"валуэ":"#54595д"}}},"сcале":"й","титле":"Аҳоли","тйпе":"й"}],"дата":[{"формат":{"парсе":{"х":"интегер","й":"интегер"},"тйпе":"жсон"},"наме":"чарт","валуэс":[{"сериэс":"й","х":1793,"й":26255},{"сериэс":"й","х":1800,"й":21158},{"сериэс":"й","х":1806,"й":24175},{"сериэс":"й","х":1821,"й":23012},{"сериэс":"й","х":1831,"й":24937},{"сериэс":"й","х":1836,"й":23808},{"сериэс":"й","х":1841,"й":27047},{"сериэс":"й","х":1846,"й":27355},{"сериэс":"й","х":1851,"й":29080},{"сериэс":"й","х":1856,"й":29738},{"сериэс":"й","х":1861,"й":32113},{"сериэс":"й","х":1866,"й":33083},{"сериэс":"й","х":1872,"й":34350},{"сериэс":"й","х":1876,"й":35071},{"сериэс":"й","х":1881,"й":37328},{"сериэс":"й","х":1886,"й":38025},{"сериэс":"й","х":1891,"й":39498},{"сериэс":"й","х":1896,"й":39718},{"сериэс":"й","х":1901,"й":38925},{"сериэс":"й","х":1906,"й":38287},{"сериэс":"й","х":1911,"й":38891},{"сериэс":"й","х":1921,"й":34748},{"сериэс":"й","х":1926,"й":32945},{"сериэс":"й","х":1931,"й":31763},{"сериэс":"й","х":1936,"й":31017},{"сериэс":"й","х":1946,"й":10575},{"сериэс":"й","х":1954,"й":21136},{"сериэс":"й","х":1962,"й":27616},{"сериэс":"й","х":1968,"й":27504},{"сериэс":"й","х":1975,"й":73800},{"сериэс":"й","х":1982,"й":73120},{"сериэс":"й","х":1990,"й":70331},{"сериэс":"й","х":1999,"й":70850},{"сериэс":"й","х":2007,"й":68219},{"сериэс":"й","х":2012,"й":90995},{"сериэс":"й","х":2017,"й":87353}]}],"ҳеигҳт":170,"легендс":[],"маркс":[{"фром":{"дата":"чарт"},"пропертиэс":{"энтер":{"строке":{"фиэлд":"сериэс","сcале":"cолор"},"строкеWидтҳ":{"валуэ":2.5},"х":{"фиэлд":"х","сcале":"х"},"й":{"фиэлд":"й","сcале":"й"}},"ҳовер":{"строке":{"валуэ":"ред"}},"упдате":{"строке":{"фиэлд":"сериэс","сcале":"cолор"}}},"тйпе":"лине"}],"сcалес":[{"домаин":{"дата":"чарт","фиэлд":"х"},"наме":"х","ниcе":труэ,"ранге":"wидтҳ","тйпе":"линеар","зеро":фалсе},{"cламп":труэ,"домаин":{"дата":"чарт","фиэлд":"й"},"домаинМин":0,"наме":"й","ниcе":труэ,"ранге":"ҳеигҳт","тйпе":"линеар","зеро":фалсе},{"домаин":{"дата":"чарт","фиэлд":"сериэс"},"наме":"cолор","ранге":"cатегорй10","тйпе":"ординал"}],"версион":2,"wидтҳ":340}</грапҳ>
Манба: ЭҲЕСС анд ИНСЕЭ (1968-2017)

Сиёсат

Дункерк Норднинг 13-сайлов округининг бир қисмидир. Бу ҳудуддан парламентга сўллардан Кристиан Хутин сайланган.

Сайлов		Номзод	Партия	%
	2017	Эммануэл Макрон	Эн Марче!	54.42
	2012	Франсуа Олланд	ПС	55.37
	2007	Николя Саркози	УМП	52.30
	2002	Жак Ширак	РПР	79.16

Герби

	Чап томондаги суратда эски герби, ўнг томонда эса янги герби ўрин олган. Янги гербнинг пойдеворида қуроллар шаҳарга берилган тўртта медалнинг нишонларини акс эттиради: Фахрий легион, Круа де Герре ва Биринчи жаҳон уруши учун Британиянинг алоҳида хизмат хочи; ва Иккинчи жаҳон уруши учун иккинчи Cроих де Гуэрре. Шаҳарнинг ўз байроғи ҳам бор бўлиб, у олтита горизонтал чизиқдан иборат бўлиб, у муқобил оқ ва мовий кўк ранглардан иборат.

Иқтисодиёт

Дункирк Франсиядаги Гавр ва Марсел портларидан кейин учинчи йирик портга эга. Саноат шаҳри сифатида у асосан пўлат, озиқ-овқат, нефтни қайта ишлаш, кемасозлик ва кимё саноатига боғлиқ.

Диққатга сазовор жойлар

Дункиркдаги иккита қўнғироқ соҳили Белгия ва Франсия қўнғироқлари гуруҳининг бир қисми бўлиб, уларнинг фуқаролик меъморчилиги ва архитектурасини эътироф этиш учун 2005-йилда ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган.

Дункиркдаги иккита музей қуйидагиларни ўз ичига олади:

• Мусéэ Портуаире, порт тарихи ва мавжудлиги ҳақидаги тасвирлар экспонатларини намойиш этади.
• Мусéэ дес Беаух-Арц, Фламанд, Италия ва Франсия расмлари ва ҳайкалларининг катта тўпламига эга.

• 
  Ёлг'ончилар минораси
• 
  Дункирк шаҳар ҳокимияти
• 
  Дункеркдаги карнавал
• 
  Мало-лес-Баинс пляж олди
• 
  Дункирк пляжи
• 
  Дункирк портининг Шарқий Моле қолдиқлари, 2009-йил

Таниқли аҳолиси

Морис Розентал

1.Жан Барт, денгиз қўмондони ва хусусий хизматчи

2.Эугене Чигот, 19-аср пост-импрессионист рассоми

3.Марвин Гакпа, футболчи

4.Луиза Лавое, 19-аср сопраноси

5.Роберт Малм, футболчи

6.Жан-Пол Рув, актёр

7.Франсуа Розентал, хоккейчи

8.Морис Розентал, хоккейчи

9.Джоумин Сангаре, футболчи

10.Танcреде Валлерей, ёзувчи

Қардош шаҳарлар

• Шимолий Рейн-Вестфалия, Германия 1974-йил 15-июн
• Буюк Британия 1976-йил 12-апрел
• Фаластин 1996-йил 2-апрел
• Росток, Мекленбург-Ворпоммерн, Германия 2000-йил 9-апрел
• Рамат ҲаШарон, Исроил 1997-йил 15-сентабр
• Хубей, Хитой 2000-йил 25-26-сентабр

Ҳаволалар

• Cитй cоунcил wебсите (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-05-03 санасида архивланган) (франсузча)
• Тоурист оффиcе wебсите