Dyson sferasi

Дйсон шари - бу юлдузни то'лиқ қамраб олувчи ва қуёш энергиясининг катта қисмини эгаллаган фаразий мегаструктура . Ушбу тушунча космик цивилизация о'зининг энергия эҳтиёжларини фақат уй сайёраси манбалар ишлаб чиқарилиши мумкин бо'лганидан ошиб кетганда қандай қондиришини тушунтиришга ҳаракат қиладиган фикрлаш тажрибасидир . Юлдузнинг энергия эмиссиясининг атиги кичик бир қисми орбитадаги ҳар қандай сайёра юзасига этиб келганлиги сабабли, юлдузни о'раб турган қурилиш иншоотлари цивилизацияга ко'проқ энергия йиг'иш имконини беради. Бу эса анча яхши.
Структуранинг биринчи замонавий та'рифи Олаф Стапледон томонидан о'зининг " Юлдуз яратувчиси " (1937) илмий-фантастик романида бо'либ, унда у "ҳар бир қуёш тизими ... ёруг'лик тузоқлари докалари билан о'ралган, улар ақлли одамлар учун қочиб кетадиган қуёш энергиясини ё'налтиради. фойдаланиш". [1] Кейинчалик тушунча Фриман Дайсон томонидан 1960 йилда " Инфрақизил нурланишнинг сун'ий юлдуз манбаларини қидириш" мақоласида оммалашган. [2] Дайсоннинг фикрича, бундай тузилмалар технологик цивилизациянинг энергияга бо'лган эҳтиёжининг мантиқий натижаси бо'либ, унинг узоқ муддатли омон қолиши учун зарурат бо'лади. У бундай тузилмаларни излаш илг'ор, ақлли ердан ташқаридаги ҳаётни аниқлашга олиб келиши мумкинлигини таклиф қилди. Дйсон сфераларининг ҳар хил турлари ва уларнинг энергия йиг'иш қобилияти Кардашев шкаласи бо'йича технологик тараққиёт даражаларига мос келади.

О'шандан бери, юлдузни о'з ичига олган сун'ий иншоот ёки тузилмалар қаторини қуришни о'з ичига олган бошқа вариантли дизайнлар тадқиқот муҳандислигида таклиф қилинган ёки илмий фантастикада "Дйсон сфераси" номи билан тасвирланган. Ушбу кейинги таклифлар қуёш электр станциялари билан чекланиб қолмади, уларнинг аксарияти турар- жой ёки саноат элементларини о'з ичига олади. Ко'пгина фантастик тасвирларда юлдузни о'раб турган материянинг қаттиқ қобиг'и тасвирланган, уни Дайсоннинг о'зи г'оянинг энг мақбул варианти деб ҳисоблаган. 2013 йил май ойида Сан-Диэгодаги Старшип Cентурй симпозиумида Дайсон концепция унинг номи билан аталмаган бо'лса эди, деган фикрни такрорлади.[3]
Концепциянинг келиб чиқиши

Дайсон сфераси концепцияси физик ва математик Фриман Дайсоннинг фикрлаш тажрибаси натижаси бо'либ, у барча технологик цивилизациялар энергияга бо'лган талабни доимий равишда ошириб боришини та'кидлаган. Унинг фикрича, агар инсоният цивилизацияси энергияга бо'лган талабни этарлича кенгайтирса, у Қуёшнинг умумий энергия ишлаб чиқаришини талаб қиладиган вақт келади. У Қуёш томонидан ишлаб чиқарилган барча энергияни ушлаб туриш ва йиг'иш учун мо'лжалланган орбитал тузилмалар тизимини таклиф қилди (уни дастлаб қобиқ деб атаган). Дайсоннинг таклифида бундай тизим қандай тузилиши ҳақида батафсил ма'лумот берилмаган, балки фақат энергия йиг'иш масалаларига э'тибор қаратилган, чунки бундай тузилма юлдузга нисбатан г'айриоддий эмиссия спектри билан ажралиб туриши мумкин эди. Унинг 1960-йилда " Сcиэнcе " журналида чоп этилган "Инфрақизил нурланишнинг сун'ий юлдуз манбаларини қидириш" номли мақоласи Дайсон сфераси концепциясини биринчи бо'либ расмийлаштиргани ҳисобланади. Бироқ, Дйсон бу г'ояни биринчи бо'либ илгари сурмади. У Олаф Стапледоннинг 1937-йилда чоп этилган “ Юлдуз яратувчиси ” илмий-фантастик романи [4] ва, эҳтимол, ЖД Берналнинг асарларидан илҳомланган. [5]
Гарчи бундай мегатузилмалар назарий жиҳатдан мумкин бо'лса-да, барқарор Дйсон сфера тизимини яратиш ҳозирда инсониятнинг муҳандислик имкониятларидан анча юқори. То'лиқ Дйсон сферасини олиш, узатиш ва сақлаш учун зарур бо'лган кемалар сони ҳозирги саноат имкониятларидан ошиб кетади. Жорж Дворский нисбатан яқин вақт ичида ушбу чекловни бартараф этиш учун о'з-о'зини такрорлайдиган роботлардан фойдаланишни ёқлади.[6] Ба'зилар бундай яшаш жойларини оқ миттилар[7] ва ҳатто пулсарлар атрофида қуриш мумкинлигини тахмин қилишди.[8]
Вариантлар
Хаёлий ҳисобларда Дйсон- сфера тушунчаси ко'пинча юлдуз атрофидаги сун'ий, ичи бо'ш материя шари сифатида талқин қилинади. Ушбу идрок Дйсоннинг концепцияни тақдим этган асл қисқа қог'озининг со'зма-со'з талқинига асосланади. Ба'зи қог'озлар томонидан юборилган хатларга жавобан Дайсон шундай жавоб берди: "Юлдузни о'раб турган қаттиқ қобиқ ёки ҳалқа механик жиҳатдан мумкин эмас. Мен назарда тутган “биосфера” шакли юлдуз атрофида мустақил орбита бўйлаб ҳаракатланувчи жисмларнинг бўш тўплами ёки тўдасидан иборат”[9] .

Ушбу ёндашувнинг амалийлиги замонавий материалшуносликда шубҳали, аммо ҳозирча уни инкор этиб бо'лмайди. Қуёш атрофида о'рнатилган 100% акс эттирувчи сун'ий ё'лдошнинг умумий зичлиги елканнинг квадрат метрига 0,78 граммни ташкил қилади. [10] Керакли материалларнинг паст массасини ко'рсатиш учун, радиуси 1 АУ бо'лган бундай материалнинг пуфакчасининг умумий массаси тахминан 2,17 ×1020 кг бо'лишини ҳисобга олинг, бу Паллас астероиди билан бир хил массага тенг. [11] Яна бир расм: Оддий босма қог'ознинг зичлиги тахминан 80 г/м 2 ни ташкил қилади.
Дйсон қобиг'и

Манбалар
- ↑ Тате. „Дйсон Спҳерес: Ҳоw Адванcед Алиэн Cивилизатионс Wоулд Cонқуэр тҳе Галахй“. спаcе.cом (2014-йил 14-январ). Қаралди: 2014-йил 14-январ.
- ↑ Фреэман Ж. Дйсон (1960). "Сеарч фор Артифиcиал Стеллар Соурcес оф Инфраред Радиатион". Сcиэнcе 131 (3414): 1667–1668. дои:10.1126/сcиэнcе.131.3414.1667. ПМИД 17780673. ҳттпс://www.сcиэнcе.орг/дои/10.1126/сcиэнcе.131.3414.1667.
- ↑ „СТАРСҲИП CЕНТУРЙ СЙМПОСИУМ, МАЙ 21 - 22, 2013“ (2013-йил 7-июл). 2013-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 31-август.
- ↑ Дйсон, Фреэман. Дистурбинг тҳе Универсе. Басиc Боокс, 1979 — 211-бет. ИСБН 978-0-465-01677-8. „Соме сcиэнcе фиcтион wритерс ҳаве wронглй гивен ме тҳе cредит оф инвентинг тҳе артифиcиал биоспҳере. Ин фаcт, И тоок тҳе идеа фром Олаф Стапледон, оне оф тҳеир оwн cоллеагуэс“
- ↑ Сандберг. „Дйсон ФАҚ“ (2012-йил 2-январ). 2012-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 23-апрел.
- ↑ Дворскй. „Ҳоw то буилд а Дйсон спҳере ин фиве (релативелй) эасй степс“ (2012-йил 20-март). Қаралди: 2016-йил 7-октябр.
- ↑ Семиз, İбраҳим; Оğур, Салим (2015). "Дйсон Спҳерес ароунд Wҳите Дwарфс". арХив:1503.04376 [пҳйсиcс.поп-пҳ].
- ↑ Османов, З. (2015). "Он тҳе сеарч фор артифиcиал Дйсон-лике струcтурес ароунд пулсарс". Инт. Ж. Астробиол. 15 (2): 127–132. дои:10.1017/С1473550415000257.
- ↑ Ф. Ж. Дйсон, Ж. Маддох, П. Андерсон, Э. А. Слоане (1960). "Леттерс анд Респонсе, Сеарч фор Артифиcиал Стеллар Соурcес оф Инфраред Радиатион". Сcиэнcе 132 (3421): 250–253. дои:10.1126/сcиэнcе.132.3421.252-а. ПМИД 17748945. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_сcиэнcе_1960-07-22_132_3421/паге/н84.
- ↑ „Дйсон Спҳере ФАҚ: Ис а Дйсон спҳере стабле?“. Қаралди: 2007-йил 6-октябр.
- ↑ Сандберг. „Ис тҳере эноугҳ маттер ин тҳе Солар Сйстем то буилд а Дйсон шелл?“. Дйсон Спҳере ФАҚ. Қаралди: 2006-йил 13-август.