Эдриан Эдгар Дуглас (1889.30.11, Лондон 1977-йил, 8-апрел) – инглиз физиологи. Лондон қироллик жамияти аъзоси (1923-йилдан; президенти 1950—55). Кембриж университетини, Тринити коллежини тугатган (1915) ва шу коллежда физиологиядан лексия ўқиган (1937-йилдан профессор; 1951-йилдан ректор). Илмий фаолияти сезги аъзолари ва нерв ўтказувчанлиги электрофизиологиясига оид энг биринчилардан бўлиб электроникани физиологик тадқиқотларда қўллаган. Нобел мукофоти лауреати (1932; Ч. Шеррингтон билан ҳамкорликда)[1]. Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1923) ва президенти (1950-1955). Эдгар асосий ишлари нерв ҳужайралари электрофизиологиясига бағишланган. Физиологик тадқиқотларда электроникадан фойдаланиш кашфиёт бўлган ва ажойиб экспериментатор сифатида танилган. Эдриан биринчи марта битта нерв толалари ва нерв учлари устида тажрибалар ўтказган. 1934-йилдан бери Эдриан миянинг электрофизиологик тадқиқотлари ва унинг функциялари бузилишини ўрганиш билан шуғулланади.

Биографияси

1889-йил 30-ноябрда Лондонда ҳукумат комиссиясининг адвокати Алфред Дуглас Адриан ва Флора Лавиния Адрианнинг (қизалик исми Бартон) ўғли бўлиб туғилган.

1908-йилда Вестминстер мактабини тугатгач, Адриан Кембриж университети Тринити коллежига ўқишга кирди, у ерда физиология ва бошқа табиий фанларни ўрганди ва 1911-йилда бешта алоҳида фан бўйича аъло баҳолар билан давлат имтиҳонидан ўтиб, бакалавр даражасини олди. 1913-йилда Адриан нерв толалари бўйича олиб борган тадқиқотлари ишлари билан коллежда илмий ходим лавозимини эгаллайди. Кейин Эдриан Лондондаги Авлиё Бартоломей госпиталида тиббиёт факултетида таҳсил олди, у ерда Биринчи жаҳон уруши пайтида нервлари шикастланган ва контузияга учраган аскарларни даволайди ва 1915-йилда тиббиёт даражасини олди.

1919-йилда Кембрижга қайтиб, инсон асаб тизими бойича дарс ўта бошлайди. 1923-йилда Эдриан Қироллик Тиббиёт Жамиятига қабул қилинди. Ўша йили Адриан Эстер Пинсентга уйланди, унинг отаси шотланд файласуфи Девид Ҳум эди. Оиланинг учта фарзанди бор эди – бир ўғил ва икки қиз.

1925-йилда Эдгар Адриан электр усуллари ёрдамида инсон сезгиларини тадқиқ қила бошлади ва 1928-йилда нерв ҳужайраларида электр мавжудлигини тасдиқловчи кашфиёт қилди. 1929- йилда Эдриан қироллик жамиятининг Фоулертон тадқиқот профессори унвонига сазовор бўлиб, касаллик сабаблари ва инсон азобини енгиллаштириш ҳақидаги кашфиётлари учун мукофотланган.

1937-йилда Адриан Жозеф Баркрофтдан кейин Кембриж университетида физиология профессори лавозимини эгаллайди, Эдриан 1951-йилгача бу лавозимда ишлаган. 1951-йилдан 1965-йилгача Эдгар Адриан Тринитй коллежини рахбари бўлган.


Манбалар