Edmund Phelps
Эдмунд Стротҳер Пҳелпс (1933-йил 26-июлда туғилган) — америкалик иқтисодчи ва 2006-йилги Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти совриндори.
 Пҳелпс 2017-йилда | |
| Туғилган |
1933-йил 26-июл Эванстон, Иллиноис, АҚШ |
|---|---|
| Соҳа | Макроиқтисодиёт |
| Ҳиссаси |
Макроиқтисодиётнинг микроасослари, Иш ҳақи ва нарх белгилашда кутилмалар, Ишсизликнинг табиий даражаси, Статистик дискриминация, Таркибий пасайишлар, Инновацияда тасаввур, Жамғарманинг олтин қоида ставкаси |
| Мукофотлар |
Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти (2006), „Чевалиэр де ла Легион д’Ҳоннеур“ (2008), „Пиcо Мирандола“ мукофоти (2008), „Глобал Иқтисодиёт“ мукофоти (2008), „Хитой Дўстлик“ мукофоти (2014) |
1960-йилларнинг биринчи ярмида Пҳелпс Елнинг Cоwлес фондида иқтисодий ўсиш манбалари бўйича тадқиқотлари билан танилди. Унинг олтин қоида жамғарма ставкасини кўрсатиши (бу Жоҳн вон Неуманн иши билан боғлиқ тушунча) миллатнинг келажак авлодлар учун жамғариш ва инвестиция қилишдан кўра ҳозирги истеъмолга қанча сарфлаши кераклиги ҳақидаги тадқиқотлар тўлқинини бошлаб берди.
Пҳелпс 1966-йилдан 1971-йилгача Пенсилвания университетида бўлган ва 1971-йилда Cолумбиа университетига кўчиб ўтган. Унинг энг асосий иши бандликни аниқлаш ва нарх-иш ҳақи динамикасининг макроиқтисодий назариясини қўллаб-қувватлаш учун номукаммал маълумот, тўлиқ бўлмаган билим ҳамда иш ҳақи ва нархлар ҳақидаги кутилмаларни ўз ичига олган микроасосни киритди. Бу унинг ишсизликнинг табиий даражасини (унинг мавжудлиги ва ҳажмини бошқарувчи механизм) ишлаб чиқишига олиб келди. 2000-йилларнинг бошида у бизнес инновациясини ўрганишга ўтди.
У 1982-йилдан 2021-йилгача Cолумбиа университетида МакВикар сиёсий иқтисод профессори бўлган. 2022-йил 1-январдан бошлаб унинг лавозими МакВикар сиёсий иқтисод профессори эмеритусига ўзгартирилди.
Эрта ҳаёти ва таълими
Пҳелпс 1933-йил 26-июлда Иллиноис штатининг Эванстон шаҳрида туғилган ва у олти ёшида оиласи билан Неw Ёрк штатининг Ҳастингс-он-Ҳудсон қишлоғига кўчиб ўтган ва у ерда мактаб йилларини ўтказган[1]. 1951-йилда у бакалавриат таълими учун Амҳерст коллежига борди. Отасининг маслаҳати билан Пҳелпс Амҳерстдаги иккинчи йилида биринчи иқтисодиёт курсига ёзилди. Иқтисодчи Жеймс Нелсон курсни ўқиди, у Пол Самуэлсоннинг машҳур „Эcономиcс“ дарслигига асосланган эди. Пҳелпс бизнесга формал таҳлилни қўллаш имкониятидан қаттиқ таъсирланган эди. У тезда мавжуд иқтисодий назария ва микроиқтисодиёт ҳамда макроиқтисодиёт ўртасидаги мавжуд бўшлиқ билан муҳим ҳал қилинмаган муаммони англаб етди.
1955-йилда Амҳерстдан бакалавр даражасини олгач, Пҳелпс магистратура таълими учун Яле университетига борди. Яледа у бошқалар қатори бўлажак Нобел совриндорлари Жамес Тобин ва Тҳомас Счеллинг қўл остида таҳсил олди. Пҳелпс, шунингдек, агентларнинг кутилмаларига урғу берган курси билан Wиллиам Феллнер томонидан ҳам кучли таъсирланган. Пҳелпс 1959-йилда Яледа иқтисодиёт бўйича ПҳД даражасини олди.
Манбалар
- ↑ Пҳелпс, Эдмунд С. „Чаптер 5: А Лифе ин Эcономиcс“, . Тҳе Макерс оф Модерн Эcономиcс, Фирст Арнолд Ҳеэртже: , Алдершот; Броокфиэлд: Эдwард Элгар Публишинг Cо., 1995. ИСБН 1-85898-237-5.