Eduard Shevardnadze
Эдуард Шеварднадзе (грузинча: ედუარდ შევარდნაძე; русча: Эдуа́рд Амвро́сиевич Шевардна́дзе; 25-январ 1928 — 7-июл 2014)[1] Грузия сиёсатдони ва дипломати бўлган.
| |
| Мансабда бўлган йиллари 26-ноябр 1995 – 23-ноябр 2003 | |
| Аввалги президент | Звиад Гамсахурдиа |
|---|---|
| Кейинги президент | Нино Буржанадзе |
|
Таваллуди |
25-январ 1928-йил Мамати, Кавказорти СФСР, ССРИ |
| Вафоти | 7-июл 2014-йил (86 ёшда) Тбилиси, Грузия |
| Сиёсий партия | КПСС (1948—1991) Мустақил(1991—1995) Гуржистон фуқаролари бирлашмасисмалл>(1995—2003) |
| Турмуш ўртоғи | Нанули Шеварднадзе |
1972—1985-йилларда Грузия ССР коммунист партияси бош котиби, 1985—1991-йилларда эса Совет Иттифоқи Ташқи ишлар вазири бўлиб ишлаган. Шеварднадзе Михаил Горбачов даврида Совет ташқи сиёсатининг муҳим қарорларига масъул бўлган. Совет Иттифоқи тарқаб кетганидан кейин у 1992—2003-йилларда Грузия президенти бўлган. 2003-йилги Атиргул инқилоби натижасида истеъфога чиқарилган.
Сиёсий карераси

Эдуард Шеварднадзенинг отаси ўқитувчи, шу билан бирга садоқатли коммунист эди. Аммо, онаси бу ғояни дастакламаган. У ўз эри, кейинроқ ўғлини сиёсий фаолиятдан воз кечишга ундаган. Эдуард Шеварднадзе 1946 йил Коммунистик Партиянинг ёшлар ҳаракатига қўшилади.[2]
Шеварднадзенинг сиёсий карераси 1940-йиллар охирида маҳаллий комсомол ташкилоти раиси сифатида бошланган. Кейинчалик у аввалига иккинчи, сўнг биринчи котиб этиб тайинланди. 1961-йилгача у Грузия совет иерархиясида кўтарилиб борди, бироқ катта амалдорни ҳақорат қилгани учун мансаби пасайтирилди. Икки йил паст амалда ишлаб юриб, Шеварднадзе Тбилиси шаҳар комитети биринчи котибини коррупсияда айблаб, унинг мансабини эгаллади. Унинг анти-коррупсия иши Совет ҳукуматини қизиқтириб, Шеварднадзе Грузия ССР Ички ишлар вазири биринчи ўринбосари этиб тайинланди. Кейинчалик у Ички ишлар вазири бўлди ва бош котиб Васил Мзхавадзени коррупсияда айблади.
У хизмат пиллапояларидан тез кўтарилади ва 1972 йил Грузия партияси раҳбарига айланади. 1970-йиллар у бюрократияга қарши кураш олиб боради ва нисбатан эркин бозор ислоҳотларини жорий этади. Шеварднадзе, айниқса, Коммунистик Партия ичидаги коррупсияга қарши туради. У юзлаб расмийларнинг қимматбаҳо машиналари, вилларини тортиб олади ва яна кўпларини ишдан қувади.
Бош котиб сифатида Шеварднадзе республикада иқтисодий ўсишни илғорлатган қатор ислоҳотлар бошлади, бу Турғунлик даврини бошдан кечираётган Совет Иттифоқи учун ноодатий ҳол эди. Шеварднадзенинг анти-коррупсия кампанияси унинг бош котиблик даврида давом этди. Михаил Горбачов Шеварднадзени Ташқи ишлар вазири этиб тайинлади. Бундан кейин Совет ташқи сиёсатида фақатгина Горбачов Шеварднадзедан муҳимроқ рол ўйнади.
Грузиядаги фаолият 1991-йили Совет Иттифоқи тарқашидан кейин Шеварднадзе эндиликда мустақил Грузияга қайтди. Мамлакат биринчи президенти Звиад Гамсахурдиадан кейин ҳукумат тепасига келди. 1995-йили расман президент этиб сайланди. Унинг президентлиги коррупсия ва непотизмда айбланиб, танқид қилинди.
Истеъфо
2003-йилги парламент сайловидаги қонунбузарликлардан кейин оммавий эътироз ва намойишлар бошланиб, Шеварднадзе истеъфога чиқишга мажбур бўлди. Грузиянинг баҳсли президентлик сайловларида ғалаба қозониши ортидан вазият ўзгариб кетади — у оммавий инқилоб билан қудратдан ағдарилади. Грузия парламентига бостириб кирган танқидчилари Шеварднадзени ўзи ишдан олганлар каби коррупсияга ботган ва аксилдемократликда айблашади. Унинг истеъфодан бошқа чораси қолмаганди. „Менинг ўйлашимча“, — дейди у, — „менинг истеъфом қон тўкилишини олдини олиш учун ягона йўл эди“. Умрининг охиригача омма эътиборидан четда яшаб, мемуарлар ёзди.
Шеварднадзе охирги йилларини Тбилиси яқинидаги уйида ўтказди. Соғлиғи ёмонлашгани учун жамият ҳаётида қатнашмай қўйди. Узоқ хасталикдан кейин у 2014-йил 7-июлида 86 ёшда вафот этди.[3][4]
Манбалар
| Викиомборда „Эдуард Шеварднадзе“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
| Шахсият ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
| Давлат етакчиси ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
- 25-yanvarda tugʻilganlar
- 1928-yilda tugʻilganlar
- 2014-yilda vafot etganlar
- 7-iyulda vafot etganlar
- Lenin ordeni sohiblari
- Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari
- Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- 1-darajali Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni sohiblari
- Buyuk xizmatlari uchun ordeni sohiblari
- Muqaddas Mixail va Muqaddas Georgiy ordeni sohiblari
- 1-klass Turkiya ordeni sohiblari
- Olimpiya oltin ordeni sohiblari
- Prezidentlar
- Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
- Davlat yetakchilari haqidagi chala maqolalar
- Rossiya tashqi ishlar vazirlari
- Gurjiston Bosh vazirlari
- Gurjiston Prezidentlari
- Alifbo boʻyicha siyosatchilar