Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Efim Geller

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Эфим Петрович Геллер (русча: Ефим Петрович Геллер, Петрович Геллер, украинча: Юхим Петрович Геллер; 1925-йил 8-март — 1998-йил 17-ноябр) — совет шахматчиси ва ўзининг энг юқори чўққисида жаҳон тоифасидаги гроссмейстер эди. У икки марта (1955 ва 1979-йилларда) СССР чемпионлигини қўлга киритган ва олти марта (1953, 1956, 1962, 1965, 1968 ва 1971) Жаҳон чемпионатига номзод бўлган. У тўрт марта Украина ССР чемпионлигини қўлга киритди (1950, 1957, 1958 ва 1959-йилларда) ва 1991-йилда катталар ўртасидаги жаҳон чемпионатида биринчи бўлиб, 1992-йилда чемпионликни қўлга киритди.

Геллер жаҳон чемпионлари Борис Спасский ва Анатолий Карповга мураббийлик қилган. У ҳам муаллиф эди[1].

Ёшлиги

Геллер СССРнинг Одесса шаҳрида ўсган ва яҳудий эди. У яхши баскетболчи эди ва шахматга ихтисослашувидан олдин жисмоний тарбия бўйича докторлик даражасини олди. Унинг энг яхши футболчи сифатида ривожланиши Иккинчи Жаҳон уруши бошланиши билан кечиктирилди.

Геллернинг биринчи эътиборга молик натижаси 1947-йилда Киэвда бўлиб ўтган Украина ССР шахмат чемпионатида 9½/15 билан олтинчи ўрин; ғолиб Алексей Соколский бўлди. У 1948-йил Бокуда бўлиб ўтган 9/15 ҳисобида 3-5 ўринларни эгаллади, бу воқеани Юри Рандвиир қўлга киритди. Геллер 1948-йилда Киэвда бўлиб ўтган Украина ССР чемпионатида 11/18 ҳисобида 5-8-ўринларни эгаллади; ғолиблар Соколский ва Полиак.

Гроссмейстер

Геллер 1973-йил

Геллер 1940-йилларнинг охирида ўз изларини қолдира бошлади, чунки у 1949-йилда Тбилисида бўлиб ўтган СССР чемпионатининг ярим финал саралашида 11½/16 ҳисобида ғалаба қозонди ва шу йил охирида финалга чиқди. Унинг финалдаги дебюти Москвадаги УРС-ч17 да шов-шувли бўлди; виртуал номаълум сифатида у фақат ғолиблар Девид Бронштейн ва Василий Смйсловни ортда қолдириб, 12½/19 билан 3-4-ўринларни эгаллади. Геллер Семён Фурман, Исаак Болеславский, Александр Котов, Сало Флоҳр, финал дебютанти Тигран Петросян, Вячеслав Рагозин ва Григорий Левенфиш каби таниқли футболчиларни мағлуб этди. Шунга қарамай, у кейинги йили ярим финал босқичига қайтишга мажбур бўлди, аммо 1950-йилда Киэвда ўтказилган саралаш баҳсида 9/15 ҳисобида учинчи ўринни эгаллади. 1950-йил Москвадаги УРС-ч18 да Геллер 9/17 ни ташкил этиб, умумий 7-10-ўринларни эгаллади; Пол Керес ғолиб бўлди. Шунингдек, 1950-йилда Геллер Киэвда бўлиб ўтган Украина ССР чемпионатида ғолиб чиқди, бу ўзининг тўртта унвонидан биринчиси; у 1957-йилдан 1959-йилгача Киевдаги учта воқеа билан такрорлади. 1950-йилда Геллер ўзининг халқаро дебютини Иwониcз Здрождаги Прзепиорка мемориалида 11½/19 билан кучли майдонда эттинчи ўрин учун қилди; Керес яна ғалаба қозонди.

Баҳолаш

Жефф Сонаснинг Чессметриcс рейтинг тизимига кўра, Геллер 1963-йил май-июл ойларида дунёда 2-ўринни эгаллаган ва 1950 ва 1960-йиллар давомида дунёнинг биринчи ўнталигига кирган[2]. ФИДЕ 1971-йилда Эло рейтинг тизимини қабул қилганидан сўнг, Геллер уч марта кучли 10 таликка кирди: 1971-йилда (6-ўринга тенг, 2630), 1976-йилда (тенг 8-ўрин, 2620) ва 1981-йилда (тенг 10, 2615).

Геллер тўртта жаҳон чемпионига қарши умумий плюс ҳисобига эга эди: Михаил Ботвинник +4−1=7, Василий Смислов +11−8=37, Тигран Петросян +5−3=32, Бобби Фишер +5−3=2[3]. Ҳаммаси бўлиб Геллер шахмат бўйича ўнта ўйнади ва саккизта жаҳон чемпионини мағлуб этди ва классик шахмат бўйича жаҳон чемпионларига қарши ўйинлардаги умумий рекорди ижобий: +39−36=131 (Макс Эуве +1−1, Михаил Ботвинник +4−1=7), Василий Смислов +11−8=37, Михаил Тал +6−6=23, Тигран Петросян +5−3=32, Борис Спасский +6−10=22, Бобби Фишер +5−3=2, Анатолий Карпов +1 −2=5, Гарри Каспаров +0−1=2, Вишванатан Ананд +0−1=1). Геллер Корчной (+6−11=16) ва Полугаэвскийга (+4−11=21) қарши ўйинда анча ёмон ўйнади.

Манбалар

  1. ↑ Геллер публишед За Шакҳматнои Доскои (1962), cонтаининг а шорт аутобиограпҳй анд фиве оф ҳис гамес. Ҳоопер, Давид. Тҳе Охфорд Cомпанион то Чесс. Охфорд Университй Пресс, 1987 — 127-бет. ИСБН 0-19-281986-0. 
  2. ↑ „Эфим Геллер“. Чессметриcс. Қаралди: 25-сентабр 2017-йил.
  3. ↑ Беcерра. „А Тҳреат то тҳе Чампионс“. Чесс.cом. Қаралди: 25-сентабр 2017-йил.