Экран қулфи — турли хил операцион тизимлар томонидан ишлатиладиган компютер фойдаланувчи интерфейси элементи. Экран қулфлари қурилмага тезда киришни тартибга солади ва кириш учун фойдаланувчидан маълум бир амални бажаришни талаб қилади, масалан, паролни киритиш, маълум тугмалар комбинациясидан фойдаланиш ёки қурилманинг сенсорли экрани ёрдамида муайян ҳаракатларни чизиш. Экран қулфини очиш учун турли хил аутентификация усуллари мавжуд, улардан энг машҳурлари ва кенг тарқалганлари шахсий идентификация рақамлари (ПИН), Андроид белгили блокировкаси ва биометрик маълумотлар (масалан, Тоуч ИД ва юзни таниш)[1].

Операцион тизим ва қурилма турига қараб, экран қулфи оддий кириш экранидан тортиб жорий сана ва вақт, об-ҳаво, сўнгги билдиришномалар, фонда ижро этиладиган медиа учун (одатда мусиқа) ижро этиш бошқарувлари билан иловаларга ёрлиқлар (масалан, камера) ва ихтиёрий равишда қурилма эгасининг алоқа маълумотлари (қурилма йўқолган ёки ўғирланганда ёки тиббий фавқулодда вазиятларда фойдаланиш мумкин)ни ўз ичига олган умумий кўриш экранигача бўлиши мумкин[2][3][4].

Платформалар бўйича экранларни қулфлаш

Мобил операцион тизимлар

Смартфон ва планшетларда ишлайдиган мобил операцион тизим одатда имо-ишорага асосланган экран қулфидан фойдаланади. Неоноде томонидан ишлаб чиқарилган телефонлар сенсорли экранда ўнгга суриш орқали қулфдан чиқарилган эди. иПҳоне ва иПад маҳсулотлари томонидан ишлатиладиган Аппле иОС`да иОС 10`га қадар худди шундай қулфни очиш механизми ишлатилган, яъни экрандаги слайдер ўнгга сурилган. иОС 5`дан бошлаб, слайдерни бошқа йўналишда суриш фойдаланувчини тўғридан-тўғри камера иловасига юборади. иОС 7`да слайдер виджети иОС интерфейсини каттароқ доирада ишлатиш учун олиб ташланди ва энди фойдаланувчилар экраннинг исталган нуқтасидан суришлари мумкин эди. Экран қулфи соатни, билдиришномаларни кўрсатади ва аудио эшитишни бошқаришни таъминлайди[5][6]. иОС 10 экран қулфига катта ўзгаришлар киритди, суриш имо-ишорасини „Бош экран“ тугмасини босиш билан алмаштирди. Суриш ҳали ҳам камерага ва виджетлар билан чапдаги қўшимча саҳифага кириш учун ишлатилади[7][8]. иПҳоне Х ва иПад Про`да жисмоний бош экран тугмалари мавжуд эмаслиги сабабли, фойдаланувчи экраннинг пастки қисмидан юқорига суриши керак[9][10].

Андроид дастлаб фойдаланувчидан телефоннинг Меню тугмасини босишни талаб қилиб, имо-ишорага асосланган экран қулфидан фойдаланмади. Андроид 2.0`да имо-ишорага асосланган янги экран қулфи тақдим этилди. Андроид 3.0 янги дизайнни тақдим этди: қулф белгиси бўлган тўп думалоқ майдоннинг ташқи томонига тортилади[11]. Андроид қурилмаларни парол, бармоқ изини аниқлаш ёки юзни таниш ёрдамида қулфлашга имкон беради.

Компютер операцион тизимлари

Wиндоwс 11’нинг экран қулфи

Wиндоwс НТ фойдаланувчиларга тизимга қайта кириш учун фаол фойдаланувчи паролини киритишни талаб қиладиган логин ойнасини кўрсатиш орқали ўз компютерларини „қулфлаш“ имкониятини таклиф қилди. Wиндоwс ХП`дан бошлаб экран қулфи Wин+Л клавишлар комбинациясига боғланган[12]. Wиндоwс 8`да экран қулфи мобил операцион тизимлар томонидан ишлатиладиганларга ўхшаш қилиб қайта ишлаб чиқилди; фойдаланувчилар қулфланган экранда фойдаланиш учун алоҳида фон расми танлаши мумкин, у энди соат, календар воқеалари ва бошқа иловалардан билдиришномаларни ҳам кўрсатади. Қурилмани қулфдан чиқариш учун экранни сичқонча ёки сенсорли экран ёрдамида юқорига суриш керак[13]. Wиндоwс 10 ушбу дизайнни сақлаб қолади, шу билан бирга қулфланган экрандан Cортана овозли ёрдамчисидан фойдаланиш ва слайд-шоуларни қўллаб-қувватлаш ва кундалик фон расмларини олиш ҳамда ихтиёрий равишда фон расми билан боғлиқ реклама ва таклифларни қабул қилиш учун „Wиндоwс Спотлигҳт“ хизматини қўшади[14][15].

Манбалар

  1. ↑ Ҳарбач, Мариан; Де Луcа, Алехандер; Эгелман, Серге „Тҳе Анатомй оф Смартпҳоне Унлоcкинг: А Фиэлд Студй оф Андроид Лоcк Сcреэнс“, . Проcеэдингс оф тҳе 2016 CҲИ Cонференcе он Ҳуман Фаcторс ин Cомпутинг Сйстемс. Неw Ёрк, НЙ, УСА: АCМ, 2016-05-07 — 4806–4817-бет. ДОИ:10.1145/2858036.2858267. ИСБН 978-1-4503-3362-7. 
  2. ↑ Cиприани, Жасон „Фирст респондерс cан ҳелп ёу эвен wҳен ёур пҳоне ис лоcкед“ (эн). CНЕТ. Қаралди: 2020-йил 3-январ.
  3. ↑ Т, Флорин „Ҳоw то адд оwнер инфо он ёур Андроид лоcк сcреэн (ҳелпфул ин cасе ёу лосе ёур девиcе)“ (эн-УС). Пҳоне Арена. Қаралди: 2020-йил 3-январ.
  4. ↑ „Лоcк сcреэн cустомизатион ис деад“ (эн). Андроид Cентрал (2018-йил 18-июн). Қаралди: 2020-йил 3-январ.
  5. ↑ „Тҳе 5 бест феатурес ин Аппле'с иОС 5“. ПC Wорлд. 2016-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 13-феврал.
  6. ↑ „Гет то кноw иОС 7: Десигн чангес“. МаcWорлд. Қаралди: 2013-йил 4-декабр.
  7. ↑ „Ҳоw то усе тҳе Лоcк сcреэн ин иОС 10“ (эн). ТечРадар. Қаралди: 2017-йил 13-ноябр.
  8. ↑ „Ҳоw то усе тҳе иПҳоне'с неw, cонфусинг лоcк сcреэн“ (эн). CНЕТ. Қаралди: 2017-йил 13-ноябр.
  9. ↑ Пиэрcе, Давид. „иПҳоне Х Ревиэw: Алл Уп Ин Ёур Фаcе ИД“. Wиред (инглизча). Қаралди: 2017-11-13.
  10. ↑ Wҳитней, Ланcе „Ҳоw то Навигате тҳе иПад Про (Wитҳоут а Ҳоме Буттон)“ (эн). ПCМАГ. Қаралди: 2020-йил 4-январ.
  11. ↑ „Арс ревиэwс тҳе Моторола Хоом“. Арс Течниcа (2011-йил 7-март). Қаралди: 2013-йил 14-феврал.
  12. ↑ „Ҳоw то Қуиcклй Лоcк Ёур Cомпутер анд Усе Отҳер Wиндоwс Лого Шортcут Кейс“. Миcрософт. Қаралди: 2013-йил 13-феврал.
  13. ↑ „Wиндоwс 8 Феатуре Фоcус: Лоcк Сcреэн“. СуперСите фор Wиндоwс. Қаралди: 2013-йил 14-феврал.
  14. ↑ „Ҳоw то Усе анд Тwеак Ёур Wиндоwс 10 Лоcк Сcреэн“ (эн). ПCМАГ. Қаралди: 2018-йил 13-ноябр.
  15. ↑ „Миcрософт wанц то пут адс он тҳе Wиндоwс 10 лоcк сcреэн“. Тҳе Верге. Қаралди: 2018-йил 13-ноябр.

Яна қаранг