Ellen Gilbert
Эллен Э. Гилберт (нéэ Стронг) (1837-йил 30-апрел — 1900-йил 12-феврал) ХИХ асрнинг кучли ёзишма шахматчиси ва шахмат тарихидаги биринчи муҳим аёл ўйинчилардан бири эди. У Жорж ҲД Госсипга қарши ўйиндаги ғалабаси билан машҳур бўлди. 1873-74 йилларда Шахматчилар хроникасининг сиртқи шахмат турнирида ғолиб чиққан[1]. „Баъзилар томонидан маълум бўлган энг кучли ёзишмачи деб ҳисобланган“[2]. Гилберт, 1879-йилда Англияга қарши шахмат бўйича ёзишмаларда Америка Қўшма Штатлари учун фирст боард ўйнаган, Госсипга қарши тўртта ўйиннинг барчасида ғалаба қозонган. Бу Америка жамоасига 27-23 ҳисобида ғалаба қозониш имконини берди[3]. Унинг ғалабалари бир ўйинда 21 та, иккинчисида эса 35 та ҳаракатда анноунcинг мате билан биргаликда „шахмат оламида сенсацияга сабаб бўлди“[2][3][4]. Уни „Шахмат маликаси“ деб олқишларди ва унинг шарафига шеърлар ва камида битта шахмат муаммоси („Қ“ шаклидаги доналардан иборат) ёзилган. Унинг ўйинлари биринчи жаҳон чемпиони Вилгелм Штайниц томонидан таҳлил қилинди ва у таҳлилларининг тўғрилигини тасдиқлади. Ғийбат жасорат билан жавоб бериб, унга ўзининг "Шахмат очилиши назарияси" китобини бағишлади.
Афсуски, бу нафақат унинг шахмат карерасидаги энг юқори чўққи, балки деярли охири ҳам бўлди. 1883-йилда „айланма ўйин“да битта ҳаракатни ўйнашдан ташқари, унинг Ғийбатга қарши ғалабаси унинг фаолиятидаги сўнгги маълум воқеадир. Унинг некрологида сўнгги йилларда кўриш қобилиятини йўқотиш ҳақида сўз боради ва у Ғийбат ўйнаганида унинг кўриш қобилияти аллақачон пасайган бўлиши мумкин[3].
У 1900-йил 12-февралда Коннектикут штатининг Хартфорд шаҳрида вафот этди[5].
Машҳур ўйинлар
Гилберт ва бошқалар. Госсип, Англия-АҚШ ёзма шахмат учрашуви, 1879-йил1. э4 э5 2. Нф3 Нc6 3. Бб5 а6 4. Ба4 Нф6 5. 0-0 Нхе4 6. Ре1 Нc5 7. Бхc6 дхc6 8. Нхе5 Бе7 9. д4 Не6 10. Бе3 0-0 11. Нc3 ф6 12. Нд3 ф5 13. Не2 Бд6 14. ф4 б5? 15. Рc1 Бб7 16. c4 бхc4 17. Нc5 Бc8 18. Рхc4 Рб8 19. б3 Қф6 20. Қд3 Қг6 21. Ра4 Нхc5 22. дхc5 Бе7 23. Нд4 Кҳ8 24. Қc2 Бҳ4 25. Бф2 Бхф2+ 26. Қхф2 Ре8 27. Нф3 Бб7 28. Не5 Қе6 29. Рc4 Рбд8 30. Рc3 Қф6 31. Рcе3 Рф8 32. Қе2 Рд4 33. Қҳ5 г6 34. Қҳ6 Рдд8 35. Рҳ3 Қг7 (диаграмма)
| а | б | c | д | э | ф | г | ҳ | ||
| 8 |            | 8 | |||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| а | б | c | д | э | ф | г | ҳ | ||
Гилберт энди 21:36 да жуфтлигини эълон қилди. Нхг6+ Кг8 37. Қхг7+ Кхг7 38. Нхф8 Рхф8 39. Ре7+ Рф7 40. Рхҳ7+ Кхҳ7 41. Рхф7+ Кг6 42. Рхc7 Ба8 43. Ра7 Бб7 44. Рхб7 Кф6 45.ҳ4 Кг6 46. Рc7 Кф6 47. Рхc6+ Ке7 48.ҳ5 Кд7 49. Рг6 Ке7 50.c6 а5 51.c7 Кд7 52.ҳ6 Кхc7 53.ҳ7 а4 54.ҳ8=Қ ахб3 55. Қҳ7+ Кд8 56. Рг8 #[6].
Манбалар
- ↑ Г. Ҳ. Д. Госсип анд С. Липсчüтз, Тҳе Чесс-Плаер’с Мануал, Давид МcКай (3рд эд. 1902), титле паге. ОCЛC 3727518.
- ↑ 2,0 2,1 Ҳоопер, Давид анд Wҳйлд, Кеннетҳ, Тҳе Охфорд Cомпанион то Чесс, Охфорд Университй Пресс (2нд эд. 1992), п. 152. ИСБН 0-19-866164-9.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Бреннен, Неил Р. „'Тҳе Қуээн оф Чесс': Тҳе Cорреспонденcе Чесс оф Эллен Гилберт“. CорреспонденcеЧесс.cом (7-ноябр 2005-йил). 2009-йил 6-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 16-январ.
- ↑ Ирвинг Чернев, Wондерс анд Cуриоситиэс оф Чесс, Довер Публиcатионс, 1974, пп. 132-33. ИСБН 0-486-23007-4.
- ↑ Жеремй Гаиге, Чесс Персоналиа: А Биобиблиограпҳй, МcФарланд & Cомпанй, 1987, п. 139. ИСБН 0-7864-2353-6.
- ↑ Чернев, п. 132.