Eltz qasri
| Элтз қасри | |
|---|---|
|
| |
|
Лоcатион оф Элтз Cастле wитҳин Рҳинеланд-Палатинате | |
| Умумий маълумот | |
| Жойлашуви |
|
| Манзили | Д-56294 Мüнстермаифелд |
| Шаҳар | Виршем |
| Мамлакат | Германия |
| Координаталар | 50°12′18″Н 7°20′12″Э / 50.2050554°Н 7.3365971°Э |
| Қурилиши бошланган | таҳминан 1157-йиллар |
| Қурилиши тугаган | ХИИ аср |
| Эгаси | Др. Карл Граф вон унд зу Элтз-Кемпенич[1] |
| Баландлиги | |
| Баландлиги | 320 метр (1050 фут) |
| ҳттп://www.бург-элтз.де/ www.бург-элтз.де | |
Элтз қасри (нем. Бург Элтз) — Рейнланд-Пфалзда, Элзбах дарёси водийсидаги Wиэрсчем яқинидаги қаср[2], Майфелдни Эйфел этакларидан ажратиб туради. Элтз қасри Буррешеим қал'аси билан бир қаторда Эйфелдаги ҳеч қачон босиб олинмаган ёки вайрон қилинмаган ягона бино ҳисобланади. Қаср ХВИИ-ХВИИИ асрлардаги урушлар пайтида ҳам сақланиб қолган ва франсуз инқилобининг қо'зг'олонлари марказига айланган.
Тарих

Дарё водийсидаги Элтз деб номланган қаср, ХИИ асрда қурилган[3]. қаср бугунги кунгача сақланиб қолган. қаср уч томондан дарё билан о'ралган ва баландлиги 70 метр бо'лган қоя устига ко'тарилган. Қасрнинг атрофида ажойиб табиат манзарасини кузатиш мумкин.
Қаср учта ака-ука о'ртасида бо'линган: Элиэй, Вилгелм ва Теодорих, бу ерда уларнинг ҳаммаси оилалари ва хизматкорлари билан яшаган.
1331-1336-йилларда қаср ягона ҳарбий ҳаракат марказига айланди. Элтз жанжали деб аталадиган даврда Элтз лордлари бошқа эркин император рицарлари билан бирга Триэр архиепископи ва Люксембург Болдуиннинг ҳудудий сиёсатига қарши чиқдилар. Элтз қасрини қамал қилиш учун Триэр архиепископи қаср тепасида жойлашган қоя ёнбаг'рида Трутзелз (инглизча) қамал қал'асини қуришни буюрди, унинг деворлари бугунги кунгача сақланиб қолган. Қасрнинг таслим бо'лишидан кейин унинг эгалари Триэр архиепископи вассалига айланди.
1490-йилдан 1540-йилгача қасрда Родендорф уйлари қурилган. Ичкаридан уларнинг жабҳаси учта устунга о'рнатилган тонозли айвон билан безатилган. Улар о'з исмини 1563-йилда то'йи бо'либ о'тган қаср эгаларидан бири Катарина фон Родендорффнинг рафиқаси номидан олдилар. ХИХ асрда ташқи девордаги портиконинг ёнида Мадонна тасвирланган мозаика қо'йилди.

Қасрдаги Кемпених уйлари 1604-йилдан 1661-йилгача қурилган. Уларнинг муваффақиятли ме'морий композицияси ва ярим ёг'очли уйларнинг го'заллиги қаср ҳовлисининг го'зал қиёфасини янада мукаммалаштирган. Катта минора зинапояси остида бутун қал'ани сув билан та'минлайдиган қудуқ бор.
1688-1689-йиллардаги Пфалз ворислиги уруши пайтида Рейн водийсидаги қал'аларнинг аксарияти вайрон бо'лган. Элтз қасри франсуз қо'шинида юқори офицер унвонига эга бо'лган эгаси Антон Элтз-Жуттинген туфайли бузилмаган ҳолда сақланиб қолинди.
ХИХ асрда Граф Чарлз Элтз қасрни тиклашни бошлади. 1845-1888-йилларда катта ҳажмдаги қурилиш ишларига 184 минг марка сарфланди, бу харид қобилияти бо'йича тахминан 8 миллион еврони ташкил қилади. Қайта тиклаш жуда эҳтиёткорлик билан олиб борилди ва тарихий ме'морий ко'риниш сақланиб қолинди.
Элтз қасри 800 йилдан ортиқ вақтдан бери Элц оиласига тегишли. Бугунги кунда бутун мажмуа Элтз графи Карлга қарашли 1815-йилдан бошлаб ҳозирги граф Карл Элтзнинг аждоди қасрга то'лиқ эгалик қилиш ҳуқуқини сотиб олган. Қасрнинг ҳозирги эгаси Франкфурт-Майнда яшайди. У қасрни сақланиши ҳақида г'амхо'рлик қилиб, жамоатчилик ко'риши учун тақдим этган. Ёзда, 1-апрелдан 1-ноябргача қасрда ҳар куни тахминан 40 дақиқалик диққатга сазовор жойларга саёҳатлар о'тказилади. Рüбенач уйининг ерто'ласидаги хазина э'тиборга лойиқдир, бу ерда ХИИ-ХИХ асрларга оид 500 га яқин г'айриоддий сан'ат асарлари то'планган. Экспозицияда заргарлик сан'ати дурдоналари билан бир қаторда турли хил қизиқарли буюмлар ҳам намойиш этилади.
-
Элтз қасри
-
Элтз қасри
-
Элтз қасридаги безак тури
-
Элтз қасри 1900-йиллар
Бинолар тавсифи
Рубенах уйи
Уйнинг қурилиши 1472-йилда Вилгелм фон Элтз ва унинг рафиқаси Катарина даврида якунланган (уларнинг портретларини юқори қаватдаги ётоқхона ибодатхонасида ко'риш мумкин). 8 қаватли бино о'з номини Кумуш Арслонга мерос бо'либ қолган Кобленз шаҳри яқинидаги қал'а ва ерлардан олди. Ва о'шандан бери бу жой Рубенах уйи деб аталади.
Қурол-аслаҳа

Рубенач уйининг залида бугунги кунда о'рта аср қуроллари то'плами: совутлар, занжирли қуроллар , дубулг'алар ва бошқатурли қурол-ярог'лар мавжуд(асл нусхалари). Қурол-аслаҳа омбори бу ерда ХИХ асрда романтизмнинг гуллаб-яшнаши ва модага кирган рицарлик қал'аларига романтикларнинг зиёрат қилиш даврида пайдо бо'лган. О'рта асрларда қасрнинг қадриятларидан бири сифатида қуроллар яхши ҳимояланган хонада сақланган. Бугунги кунда бу хона о'рта аср об'ектлари ва уларнинг мақсади, шунингдек, уй безаклари ҳақида тасаввур қилиш имконини беради. Қурол-аслаҳа омборида сиз ХВ-ХВИ асрларга оид занжирли қуроллар ва дубулг'аларнинг то'лиқ то'пламини, кичик аркебус то'пини, 1333-йилда Элтз қасри ҳимоячилари томонидан фойдаланилган о'қлар то'пламини, о'қотар қуроллар то'пламини, шунингдек, совутларни ко'ришингиз мумкин. Бронза ва темирдан ишланган болта ва найзалар, чавандозларни отдан тушириш учун мо'лжалланган махсус йиқитувчи қуролларни ҳам ко'риш мумкин. Бу ерда ХВИИ-ХВИИИ асрларга оид шарқ қуроллари тўпламини ҳам кўришингиз мумкин, улар турклар томонидан 1683-йилда Вена жангида қўлланган. Элтз оиласининг вакилларидан бири турклар устидан г'алаба қозонган жангда қатнашди ва бу қуролларни уйга олиб келди.
Пастки зал
Бу хона ХВ аср бошларида қасрнинг бой аристократик аҳолисининг типик уй-жойи ҳақида тасаввур беради. Асл нусхада бақувват эман устунлар ва каминлар сақланиб қолган. Деворлари ХВИ асрга оид Фламанд мануфактурасининг тўқилган гиламлари билан қопланган, унда экзотик ҳайвонлар (қоплон, туяқуш, тимсоҳ ва ўрамли туя) тасвирланган. Хонадаги деразалар ХИХ асрда ХВ асрнинг деразаларига то'лиқ мос равишда алмаштирилди. Зал ко'п сонли қимматбаҳо расмлар билан безатилган, асосан эманга чизилган. Мадонна ва бир даста узумли бола (Кранах, Лукас (оқсоқол), ХВИ аср) картинаси алоҳида э’тиборга лойиқдир. Деразалар орасида 1495-йилда Кёлнда қилинган "Хочга михланиш саҳнаси" мавжуд. Яна иккита қизиқиш об'екти - бу ХВ асрга оид Мермаид чирог'и ва Элтз оиласига 1500-йилдан бери тегишли бо'лган соат.
Юқори зал
Бу ерда турар-жойнинг асл тузилиши то'лиқ сақланиб қолган. Бу хона асрлар давомида устанинг ётоқхонаси бо'либ келган. 1520-йилда каравот иссиқликни яхшироқ ушлаб туриш учун полдан баланд ко'тарилиб қо'йилган. Периметр атрофида ов саҳналари, жанговар мусобақалар ва олд томонида оилавий герблар тасвирланган. Иссиқликни сақлаш учун канопдан ҳам кенг миқиёсда фойдаланилган. Хонанинг деворлари ХВ асрнинг фрескалари билан бо'ялган. Охирги деворий расмлар ХВИ асрда тугалланган ва 300 йилдан ортиқ вақт давомида қайта тиклашни талаб қилмаган. Витражли Готҳиc дафна ойнаси о'зининг асл қиёфасини сақлаб қолган. Унда уй ибодатхонаси жойлашган. Дафна ойнасидаги расм қабрдаги Марямнинг э'лони саҳналари билан бошланади, витраж ойналарида сеҳргарларни улуг'лаш саҳналари билан давом этади ва деворларга о'тиш, хочга михлаш ва хочдан олиб ташлаш саҳналари билан тугайди. Гюго Элтз ушбу ибодатхонани ота-онаси - Вилгелм ва Кетрин Элтз хотирасига баг'ишлади, уларнинг портретлари ХВИ аср бошидаги витраж ойнасининг пастки қисмида жойлашган. Қасрнинг эгалари қасрнинг асосий деворларидан ташқарида жойлашган дафна ойнасида ибодатхонани ташкил қилиб, черков қоидаларига қарши ҳийла найран ишлатишди. Гап шундаки, черков одамларга қурбонлик о'тказиладиган хонада яшашни тақиқлаган, шунинг учун ибодатхона, худдики қаср деворларидан ташқарида жойлашгандек тасаввур уйг'отган. Ушбу залнинг яна бир хусусияти - о'рнатилган ҳожатхона (қал'анинг о'рта асрлардаги 20 та ҳожатхонасидан бири). Уни о'раб турган ёг'оч панел фақат ХИХ асрда пайдо бо'лган, ҳожатхонанинг о'зи бу ерда ХВ асрдан бери жойлашган. Ҳожатхона оқовалари ёмг'ир суви ёрдамида дренажланган. Катта ёмг'ир суви коллектори олинадиган том остида эди, ундан қувурлар пастга тушган, улар орқали канализация ҳожатхоналардан эркин чиқиб кетган ва ёмг'ир суви то'килган. Кейин қасрни четлаб о'тиб, оқава сувлар, шунингдек, ошхонадан суюқ ва ноозиқ-овқат чиқиндилари қувурлар орқали водийга ташланган.
Родендорф уйи
Уйнинг қурилиши 1477-йилда Филипп Элтз даврида бошланган. 10 қаватли Буюк Родендорф уйи о'з номини Лотарингиядаги аждодлар мулкидан олган. Кичик Родендорф уйи қасрнинг жанубий томонида жойлашган ва ХВИ асрнинг о'рталарида қурилган. Олимларнинг со'нгги кашфиётларига ко'ра, уй 1290-йилда қурилган.
Махсус хона
Немис қиролларини танлаш ҳуқуқига эга бо'лган 7 нафар немис аристократи, я'ни сайловчилар ниҳоятда катта та'сирга эга эди. Етти сайловчидан учтаси бир вақтнинг о'зида руҳий ҳукмдорлар - архиепископлар эди (Триэр, Майн ва Кёлн). Шунингдек, улар қиролнинг шахсини Муқаддас Рим императори унвонига лойиқ деб билсалар, Рим папаси номидан ҳукм қилиш ҳуқуқига эга эдилар. Элтз оиласининг икки вакили бу ҳокимиятнинг то'лақонли эгас эди - 1567-1581-йилларда ҳукмронлик қилган Триэр архиепископи Якоб ва 1732-1743-йилларда ҳукмронлик қилган Мен архиепископи Филипп Карл. Бу хонада уларнинг портретларини ко'риш мумкин.
Катта зал
Бу зал қаср мажмуасидаги энг катта хонадир. У оилавий байрамлар, йиг'инлар,никоҳ маросимлари, оилавий кенгашлар учун мо'лжалланган бо'либ, бу ерда Элтз оиласининг учта уруг' барча катта вакиллари то'планган. Агар оиланинг ҳар бир уруг'и учун алоҳида бинолар қурилган бо'лса ва оилалар алоҳида яшаган бо'лса, унда бу зал барча бинолар учун мавжуд эди. Бу ерда қасрни ҳарбий ва сиёсий ҳимоя қилиш тактикаси муҳокама қилинган. Марказий устунлар остида ва залнинг бурчакларидаги ниқоблар со'з эркинлигини англатади ва эшикнинг тепа қисмида кириш жойи тепасида о'йилган атиргул - сукунатнинг аллегорик рамзи бо'либ, у деворлар ҳам махсус мё'лаклар борлигидан далолат берган. Шунингдек, қуроллар ва рицарларнинг зирҳлари, шу жумладан, камида 1,8 м баландликдаги (зирҳ ог'ирлиги 60 фунт) бақувват эркаклар учун махсус ХИХ асрнинг 3 та ҳашаматли жиҳозлари намойиш этилган. Деворда Гобелинлар оиласи мануфактурасидан (Париж, 1700) гилам бор, унда юнон қуёш худоси Гелиоснинг синглиси, ой ма'будаси Селена билан байрами тасвирланган. Хонада 15 та дастгоҳ расмлари ҳам мавжуд. Ёг'оч расмда марварид билан безатилган Эски Аҳд саҳналари тасвирланган (ХВИИ аср охири). Тангалар мураккаб қулф механизми билан жиҳозланган о'рта аср сандиқида сақланган. Калитни оддий буриш билан бир вақтнинг о'зида 7 та механизм ҳаракатга келган.
Малика хонаси
Хона о'з номини ХВИИИ асрда, бу ерда олийжаноб хонимнинг портрети пайдо бо'лганида олди. Бу қал'анинг ко'плаб ётоқ хоналаридан бири. Хонада тақдим этилган 1525-йилга оид то'шак - бу ноёб ва мо'жизавий тарзда сақланиб қолган намуна ҳисобланиб хонанинг оддий жиҳозларининг бир қисмидур. Бу то'шак бутун Германия бо'йлаб сақланиб қолган энг қадимги Уйг'ониш даври каравоти сифатида тан олинган. То'шакнинг ёнида бошқа хонага (ётоқхона ёки ҳамшира хонаси) олиб борадиган кичик зинапоя бор. Зинапоя орқали зирҳ хонада о'тилган - деярли болалар о'лчамидаги ко'крак зирҳи айнай шу ерда жойлашган.
Бетакрор зал
Қасрнинг энг қимматли ва бой зали, гарчи бу залнинг ҳақиқий аҳамияти нома'лум бо'лсада, дастлаб бу ерда уй черкови о'йлаб топилган деган тахминлар мавжуд. Ко'пинча зал кечки овқат ва катта байрамларни о'тказиш учун ишлатилган. Ушбу залнинг о'зига хос хусусияти унинг кечки готика услубидагу устулардир. Қасрнинг тош устунлари нафақат девор ва шифтнинг юкини ко'тарибгина қолмай, балки залнинг безаклари ҳам хисобланган. ХИХ асрдаги плиткали печка ХИХ асрдаги аввалгисининг ҳақиқий нусхасидур. Бу "Эвангелист печи" деб аталади, чунки оила герблари ёнида 4 та Эвангелина тасвирланган.

Ошхона
Элтз оиласининг учта уруг'и алоҳида уй хо'жаликларини бошқарганлиги сабабли, қал'ада 3 та ошхона мавжуд эди. Родендорф уйининг ошхонаси 1500- йилда қурилган. Улкан печдан овқат тайёрлш учун фойдаланилган. Озиқ-овқат заҳиралари кемирувчилар о'лжасига айланиб қолмаслиги учун деярли барча маҳсулотлар омборда сақланган. Бундан ташқари маҳсулотлар махсус идишларда шифтга осилган. Ичкаридаги печ вулқон табиий тоши билан қопланган. Чо'ткаси ёниб кетганда, тош шунчалик қизиб кетадики, нон то'г'ридан-то'г'ри тош устида пиширилиб, уни кул ва кул қолдиқларидан тозалаб олинган. ХВ асрдан сақланиб қолган катта сандиқ ун заҳираларини сақлаш учун хизмат қилган. Сақланиб қолинган деярли барча мебеллар ХВ асрга тегишли.
Қасрнинг хазинаси
Ғазнада 500 дан ортиқ экспонатлар мавжуд. Булар олтин ва кумушдан ясалган қимматбаҳо асарлар, фил суягидан ясалган миниатюралар, заргарлик буюмлари, чиннига, шишага о'йиб ишланган нақшлар, биллур қадаҳлар, қиличлар, ханжарлар ва бошқалар.
Бугун
Қасрдаги Рубенач ва Родендорф оилаларининг уйлари омма учун очиқ, оиланинг Кемпенич бо'лимида эса қал'анинг қолган учдан бир қисмидан фойдаланади. Жамоатчилик мавсумий равишда, апрелдан ноябргача қабул қилинади. Ташриф буюрувчилар олтин, кумуш ва чинни буюмлар, қурол-ярог' ва зирҳлар омбори жойлашган хазинани ко'ришлари мумкин[4].
Қаср сан'атда
1965-йилдан 1992-йилгача Германиянинг 500 немис маркаси қог'озида Элтз қасрининг тасвири ишлатилган[5]. Қаср 1979-йилда Уилям Питер Блаттининг Стейси Кеач ролини о'йнаган "То'ққизинчи конфигурация" филмида хаёлий Америка ҳарбий жиннилар бошпанасининг ташқи ко'риниши сифатида ишлатилган[6].
Элтз қал'аси немис оммавий саҳифаларининг бош саҳифасини БМW, Нивеа Cреам, Тҳурн ва Тахис почта вагонлари ёки Деуцчес Мусеум фасадининг ёнидаги немис маданияти рамзи сифатида безатилган[7].
Манбалар
- ↑ „850 Еарс оф Фасcинатинг Ҳисторй“.
- ↑ ҳттпс://www.бург-элтз.де/де/
- ↑ де Фабианис, Валериа, эд. (2013). Cастлес оф тҳе Wорлд. Неw Ёрк: Метро Боокс.
- ↑ ҳттпс://www.бург-элтз.де/де/
- ↑ ҳттпс://де.wикипедиа.орг/wики/Баргелд_дер_Деуцчен_Марк#Дритте_Сериэ_(.Э2.80.9ЭББк_И.Э2.80.9C)
- ↑ ҳттпс://www.имдб.cом/титле/тт0081237/лоcатионс
- ↑ ҳттпс://wҳитепагес.де/
Ҳаволалар
| Викиомборда „Элтз қасри“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |