Ziyosfera

Epik fentezi

Юқори фантазия ёки эпик фантазия — фантазиянинг кичик жанри бўлиб, унинг саҳнанингепик табиати ёки қаҳрамонларининг, мавзулари ёки сюжетининг эпик даражаси билан доимо белгиланади[1]. „Юқори фантазия“ атамаси Ллойд Александр томонидан 1971-йилда ва 1969-йил октабр ойида Янги Энгланд болалар кутубхоначиларининг ўзаро суҳбатида берилган „Юқори фантазия ва қаҳрамонлик романтикаси“ иншосида таъкидлаб ўтган эди.

Хусусиятлари

Юқори фантазия „ҳақиқий“ ёки „асосий“ оламда эмас, балки муқобил, хаёлий („иккинчи даражали“) бутун оламда ўрнатилади. Бу иккиламчи дунё одатда ички жиҳатдан изчил, лекин унинг қоидалари бирламчи дунёникидан катта фарқ қилади. Аксинча, кам фантазия ер юзида, асосий ёки ҳақиқий оламда ёки сеҳрли элементларни ўз ичига олган оқилона ва таниш фантастик дунёда ўрнатилиши билан тавсифланади[2][3][4][5].

Уилям Морриснинг „Дунё охиридаги қудуқ“ каби романлари ўрта асрларнинг хаёлий оламида тасвирланган, баъзан улкан фантазиянинг дастлабки намуналари сифатида баҳоланади[6]. ЖРР Толкиэннинг асарлари, айниқса „Узуклар ҳукмдори“ — юқори фантазиянинг архетипик асарлари сифатида қабул қилинган[6].

Жуда кўплаб улкан хаёлий ҳикоялар биттагина бош қаҳрамон нуқтаи назаридан айтилади. Кўп ҳолларда, сюжетнинг аксарияти оламга таҳдид соладиган тажовуз билан бирга уларнинг мероси ёки сирли табиати атрофида ёритилади. Кўпгина романларда қаҳрамон етим ёки ғайриоддий ака-ука бўлиб, кўпинча сеҳр ёки жанг қилиш учун ажойиб истеъдод билан тасвирланган. Улар ҳикояни ёш, агар ҳақиқий бола сифатида бўлмаса, бошлашади ёки жуда заиф ва ёки фойдасиз сифатида тасвирланланади[7].

Қаҳрамоннинг ҳаёти кўпинча болаликдан бошланади, лекин тез камолотга эришади, бу йўлда жанг қилиш муаммоларни ҳал қилиш қобилияти билан сезиларли ютуқларга эришади. 

Ҳикоянинг давоми қаҳрамоннинг уларга қарши номаълум кучларнинг табиати, улар улкан куч ва ёвуз кучга эга эканлигини билишига олиб келади. Бундай ҳикоялардаги ёвуз одамлар доимо бутунлай ёмон ва бир-бирига боғлиқ эмас.

„Юқори фантазия“ кўпинча кенг кўламли атама ҳисобланиб, фантазия жанрининг турли хил йўналишларини ўз ичига олади ҳамда қаҳрамонлик фантазияси, эпик фантазия, афсонавий фантазия ва қоронғу фантазия[8]. Одатда қилич ва сеҳргарлик жанрини ўз ичига олмайди[9].

Мавзулар

Юқори фантазия кўп ҳолларда унинг мавзулари ва хабарлари билан белгиланади[10]. Яхшиликка қарши ёвузлик юқори фантазияда кенг кўп тарқалган ва ёвузлик характерини белгилаш кўпинча катта фантазия асарида долзарб мавзу ҳисобланади[11], худди „Узуклар ҳукмдори“ филмидаги каби. Яхшилик ва ёмонлик тушунчасининг аҳамиятини юқори фантазия ва қилич ва сеҳр ўртасидаги фарқловчи белги ҳисобланади[9]. Юқори фантазиянинг кўплаб асарларида бу қаршилик ахлоқий масалалар билан чуқур тасвирланади ҳамда бошқа асарларда ҳокимият учун кураш бўлиб, масалан, сеҳргарлар „яхши“ ёки „ёмон“ бўлиб, ўзларини мас’улияциз тутадилар[12].

Ўйин созламалари

Трейси Хикман ва Маргарет Вайснинг Драгонланcе ва Эд Гринвуднинг Форготтен Реалмс каби кампания созламалари билан Дунгеонс &амп; Драгонс каби ролли ўйинлари кўплаб фантастик китоблар учун умумий асос бўлиб, бошқа кўплаб муаллифлар созламаларга ҳисса қўшишда давом этмоқдалар[13][14][15].

Манбалар

  1. ↑ „Дефининг тҳе Генре: Ҳигҳ Фантасй“. фандоманиа (11-май 2011-йил). — „"Ҳигҳ Фантасй ис пробаблй оне оф тҳе мост реcогнизабле субгенрес оф Фантасй."“. Қаралди: 8-август 2016-йил.
  2. ↑ Бусс, Катҳлеэн. Реадинг анд Wритинг Литерарй Генрес. Интернатионал Реадинг Ассоc., 2000 — 114-бет. ИСБН 978-0-87207-257-2. 
  3. ↑ Перрй, Пҳйллис Жеан. Теачинг Фантасй Новелс. Либрариэс Унлимитед, 2003 — ви-бет. ИСБН 978-1-56308-987-9. 
  4. ↑ Гамбле, Никки. Эхплоринг Чилдрен'с Литературе. САГЕ Публиcатионс Лтд, 2008 — 102–103-бет. ИСБН 978-1-4129-3013-0. 
  5. ↑ C.W. Сулливан ҳас а слигҳтлй море cомплех дефинитион ин „Ҳигҳ Фантасй“, чаптер 24 оф тҳе Интернатионал Cомпанион Энcйcлопедиа оф Чилдренъс Литературе бй Петер Ҳунт анд Шеила Г. Баннистер Рай (Роутледге, 1996 анд 2004), чаптер 24.
  6. ↑ 6,0 6,1 Дозоис, Гарднер „Префаcе“, . Модерн Cлассиcс оф Фантасй. Неw Ёрк: Ст. Мартин'с Пресс, 1997 — хви–хвии-бет. ИСБН 031215173Х. 
  7. ↑ Мичаэл Моорcоcк. Wизардрй & Wилд Романcе: А Студй оф Эпиc Фантасй, 2004 — 84-бет. ИСБН 1-932265-07-4. 
  8. ↑ Дунгеон Мастер'с Гуиде (инглизча) Cраwфорд: . Wашингтон, Унитед Статес: Wизардс оф тҳе Cоаст, 2014-йил декабр — 38–41-бет. ИСБН 978-0-7869-6562-5. 
  9. ↑ 9,0 9,1 Жосепҳ А. МcCуллоугҳ В, „Тҳе Демарcатион оф Сwорд анд Сорcерй“
  10. ↑ Wолфганг, Баур „Ҳоw Реал ис Ёур Wорлд? Он Ҳисторй анд Сеттинг“, . Коболд Гуиде то Wорлдбуилдинг (инглизча) Силверстеин: . Коболд Пресс, 2012 — 27-бет. 
  11. ↑ Том Шиппей, Ж.Р.Р. Толкиэн: Аутҳор оф тҳе Cентурй, п 120, ИСБН 0-618-25759-4
  12. ↑ Урсула К. Ле Гуин, „Тҳе Қуэстион И Гет Аскед Мост Офтен“ п 274, Тҳе Wаве ин тҳе Минд, ИСБН 1-59030-006-8
  13. ↑ „Драгонланcе ҳомепаге“. 2006-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-март 2006-йил.
  14. ↑ Сноw, Cасон (2008). „Драгонс ин тҳе стаcкс: ан интродуcтион то роле-плайинг гамес анд тҳеир валуэ то либрариэс“. Cоллеcтион Буилдинг. 27-жилд, № 2. 63–70-бет. дои:10.1108/01604950810870218. „Фор Дунгеонс анд Драгонс, ботҳ ТСР анд WотC продуcед аддитионал сеттингс тҳат cан бе усед wитҳ тҳе cоре рулес, тwо оф тҳе мост популар беинг тҳе магиc-пунк Эберрон... анд тҳе ҳигҳ фантасй Форготтен Реалмс Cампаигн Сеттинг.“
  15. ↑ "Мост роле-плайинг гамес драw упон а универсе басед ин ҳигҳ фантасй; тҳис литерарй генре, ҳалф-wай бетwеэн традитионал фантасй …" Сқуэдин, С., & Папиллон, С. (2008). У.С. Патент Апплиcатион 12/198,391. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Epik_fentezi" dan olindi