Эргин (қадимги юнонча: Ἐργῖνος) - юнон мифологиясининг қаҳрамони. У Орхомен шоҳи сифатида Фивани вақтинча бо'йсундирган, аммо кейинчалик ёш Геркулесдан маг'лубиятга учраган. У ба'зи манбаларга ко'ра Геркулес билан бўлган жангда вафот этган, бошқасига ко'ра эса, у қарилик чог'игача яшаган ҳамда унинг Трофоний ва Агамед исмлиболалари бўлган. У ба'зи манбаларда Посеидоннинг о'г'ли Милетли Аргонавт Эргин эканлиги айтиб о'тилган.

Эргин
Жинс эркак
Отаси Климен
Ака ва сингиллари Азей, Аррон, Стратий, Пилей
Болалари Трофоний ва Агамед

Мифологияда

Қадимги муаллифларнинг та'кидлашича Эргин Орхомен подшоҳи Клименнинг (ёки Периклимен[1]) тўнғич ўғли бо'либ, Стратий, Аррон, Пилея ва Азейнинг укаси ҳисобланади. Климен эса Кичик Орхоменнинг ёки Эолиидларнинг Фессалия сулоласидан бўлган Фрикснинг набираси ҳисобланади. Уни Посейдоннинг муқаддас жойида Февиялик Меникей Периэр аравасида уриб юборди ҳамда у ярадор бо'лди. О'лим то'шагидаги Климен о'г'лидан Фивадан қасос олишни васият қилди. Эргин подшоҳ бўлиши биланоқ уруш бошлади. "Ко'п сонли одамларни о'лдирган"[2], у Фивада тинчлик о'рнатди ва Фиваликлар унга йигирма йил давомида ҳар йили юзта сигирни солиқ сифатида то'лашга ва'да беришди[3][4].

Бироқ, Геркулес номини олган Фива қаҳрамони ёш Алкид ҳаракати туфайли то'ловлар муддатидан олдин то'хтатилди. Алкид ўлпонни олиш учун кетаётган орхомен элчилари билан тасодифан учрашиб қолди ва уларни ўлдириб, бундан кейин ҳеч нарса ололмасликларини айтиб, орқага қайтариб юборди. Эргин Фива қироли Креондан беадабларни унга беришни талаб қилди ва хоҳлаган нарсасини ололмагач уруш бошлади. У ушбу жангда душман қўшинини бошқарган Алкиддан мағлуб бўлди.Псевдо-Аполлодорус ва Диодорус Сиcулусга та’кидлашича, Фиваликлар қулай жойга жойлашдилар, Полиен томонидан айтилган шаклга ко'ра, Алкид минианларнинг отлиқ қо'шинларидан фойдаланишларига то'сқинлик қилиш учун Кефис дарёсининг сувларини водийга буриб юборди ва ҳудуд ботқоқликка айланди[5]. Паусаниас этиологик афсонасига ко’ра, Алкид жангдан бир кун олдин барча минян отларини бог'лаб қо’йган[6]. Жангда Эргин Алкид томонидан о'лдирилган ва шундан со'нг фиваликлар бостириб кириб, Орхоменни[2][7] вайрон қилишган. Пасвания келтирган шаклга кўра, Эргин жангдан омон қолган ва Фива билан сулҳ тузган[6][4].

Эргин қарилик чог'ида фарзанди йўқлигидан хавотирлана бошлади. Қирол Орхомен Пифиядан нима қилиш кераклигини со'раш учун Делфига борди. У "эски тортма устунига янги пастадир ташлашни" синаб ко'ришни маслаҳат берди. Эргин ёш хотинга уйланди ва ундан Трофоний ва Агамед исмли икки ўғил ко'рди[3][4]. Пасваний Трофоний Аполлондан туг'илган деган афсона ҳақида гапирган, лекин унинг о'зи бунга ишонмаслигини тан олган[6].

Қадимги ёзма манбаларда яна бир Эргин эслатиб о'тилган. У Посейдоннинг о'г'ли бо'либ, Милетда яшаган. У Аргонавтларнинг Олтин тери учун Колхидага юришида қатнашган ва бир мунча вақт Аргонинг бошқарувчиси бўлган. Ба'зи тадқиқотчиларнинг фикрига ко'ра, бу афсонада дастлаб битта қирол Орхомен ҳақида бўлган. Аргумент сифатида улар Посейдон ва Климен тасвирларида ба'зи умумий хусусиятлардан фойдаланадилар. Родослик Аполлониуснинг эллинистик даврда ёзилган ше'рлари Эргин Аргонавт ҳақида хабар берадиган энг қадимги манба ҳисобланади. Бундан классик даврда Аргонаутиканинг муваффақияти туфайли унутилган яна бир ан'ана бо'лиши мумкин деган хулосага келади[3].

Маданиятда

Эргин ва Алкид о'ртасидаги уруш матни бутунлай ё'қолган "Миниадалар" достонининг мавзусига айланди. Ушбу сюжетга айрим қадимги рассомлар ҳам мурожаат қилганлар[8].

Манбалар

  1. ↑ Леwй 1909.
  2. ↑ 2,0 2,1 Аполлодор 1972.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Бетҳе 1907.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Ботвинник 1988.
  5. ↑ Полиэн 2002.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Павсаний 2002.
  7. ↑ Диодор Сицилийский 2005.
  8. ↑ Энгелманн 1886.

Ҳаволалар ва адабиётлар

Ҳаволалар

  1. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Наука, 1972. 
  2. Диодор Сицилийский. Историческая библиотека. М.: Алетейя, 2005. ИСБН 5-89329-716-4. 
  3. Павсаний. Описание Эллады. М.: Ладомир, 2002. ИСБН 5-86218-298-5. 
  4. Полиэн. Стратегемы. Евразия, 2002. ИСБН 5-8071-0097-2. 

Адабиётлар

  1. Ботвинник М. Эргин // Мифы народов мира. — 1988. — Т. 2. — С. 666.
  2. Бетҳе. Эргинос 2 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1907. — Бд. ВИ, 1. — Кол. 433—434.
  3. Энгелманн Р. Эргинос 3 // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1886. — Бд. И, 1. — Кол. 1301—1303.
  4. Леwй Ҳ.[де]. Периклйменос 4 // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ : [нем.] / Росчер Wилҳелм Ҳеинрич. — Леипзиг : Б. Г. Теубнер, 1909. — Бд. ИИИ. — Кол. 1968.