Ernest Brooks
Бу мақолада ички ҳаволалар жуда кам. |
Эрнест Броокс (1876-йил 23-феврал — 1957) — британиялик фотограф бўлиб, асосан Биринчи жаҳон уруши даврида олган ҳарбий суратлари билан танилган. Эрнест Британия қуролли кучлари томонидан тайинланган илк расмий фотограф ҳисобланади. Броокс 1915—1918-йиллар оралиғида бир неча минг сурат муаллифи бўлган. Бу эса уруш пайтида олинган барча Британия расмий суратларининг ўндан бир қисмидан кўпроғини ташкил этган. Унинг асарлари кўпинча портрет ва расмий суратлардан иборат бўлса-да, баъзи анъанавий бўлмаган тасвирлари силуэтдан ўзига хос фойдаланиши билан ажралиб турган. Броокс урушдан олдин ва кейин Қироллик оиласининг расмий фотографи сифатида фаолият юритган, бироқ 1925-йилда номаълум сабабларга кўра бу лавозимдан четлаштирилган ва барча расмий унвонларидан маҳрум қилинган.
| Эрнест Броокс | |
|---|---|
|
А cлеан-шавен ман, ароунд 40 еарс олд бут wитҳ а ёунг-лоокинг фаcе. Ҳе ис wеаринг а Wорлд Wар И униформ, wитҳ Бродиэ ҳелмет анд респиратор паcк. Ин тҳе баcкгроунд ис а шелтер cонструcтед оут оф сандбагс. Броокс тах. 1917 | |
| Таваллуди |
23-феврал 1876-йил Драйcотт Моор, Фарингдон, Англия |
| Фуқаролиги | Бирлашган Қироллик |
| Касби | Фотограф |
| Машҳур ишлари | Биринчи Британ уруш фотографи |
| Болалари | 2 |
| Мукофотлари |
Ордер оф тҳе Cроwн Cроих де Гуэрре |
Ҳаётининг дастлабки даврлари
Броокс 1876-йилнинг 23-февралида Фарингдон яқинидаги Драйcотт Моорда таваллуд топган. Отаси ишчи деҳқон бўлган[1]. У Беркширедаги Wинсдор шаҳрида вояга етган. Кейинчалик отаси у ердаги Wиндсор Греат Паркида ишлаган вақтларда Броокс қироллик оиласи аъзолари билан яқин алоқа ўрнатган[2].
1890-йилда мактабни тугатгач, мулкдорлар қўл остида хизматкор сифатида ишлай бошлаган. Унинг вазифаларидан бири Лорд Китченер томонидан қиролича Викторияга совға қилинган хачирга қараш бўлган. 1892-йилда 3-Драгоон гвардиясида хизмат вазифасини бошлаган. Кейинчалик, армиядан кетганидан сўнг, кўнгилли сифатида Гламорганшире отлиқ қўшини сафига қўшилган[3].
Фаолияти
Унинг фотограф сифатида илк фаолияти 3-барон Вивиан Ҳуссей Вивианнинг беваси леди Вивиан хонадонидан бошланган. Леди Вивианнинг эгизак қизларининг ҳар бирида камера бўлиб, Брооксга улар олган суратларнинг тасмаларини чиқариш вазифаси топширилган. Броокс ўзига тўланган ҳафталик иш ҳақидан ўзига фото аппарати сотиб олган. Унинг биринчи портрети агентлик орқали бир нечта газеталарга сотилган ва бу унга етти гинея даромад келтирган[4].
Броокс фотографлик орқали ўзини-ўзи таъминлай олиши мумкинлигини тушуниб етгач, леди Вивиана хонадонидаги фаолиятини тугатган. Wиндсорга қайтиб келиб, у ерда мустақил равишда газетада фотограф бўлиб ишлаган. Қироллик хонадонидаги алоқаларидан фойдаланиб, суратга олмоқчи бўлган шахсларига яқинлашиш имкониятига эга бўлган. Қисқа муддат ичида, Броокс Қироллик оиласининг расмий суратчисига айланган. 1906-йилда у малика Энанинг қирол Алфонсо ХИИИ билан никоҳидан олдинги биринчи расмий портретини суратга олган[5].
Броокснинг фотосуратлари Даилй Миррор ва Манчестер Гуардиан каби кўплаб газеталарда чоп этилган[6][7][8]. Ҳар бир фотосурат тахминан 10 шилллинг нархда сотилган[9].
1910-йилнинг охирида у Коннот герсоги билан Жанубий Африкага сафар уюштирган. Кейинги йили эса қирол Георге В билан бирга Деҳли Дурбарида иштирок этиш учун Ҳиндистонга жўнаб кетган. У ерда Броокс қиролнинг йўлбарс овидаги ҳамда расмий тадбирлардаги суратларини олиш имкониятига эга бўлган[10]. Ҳиндистондан қайтгач, Лондондаги Букингем саройи яқинида ўз студиясини очган[11]. Шу билан бирга, ўзининг қирол ва қироличанинг расмий фотографи сифатида фаолиятини давом эттирган[12].
Биринчи жаҳон уруши даври
Биринчи жаҳон уруши бошланганидан сўнг 1915-йил 25-январда Қироллик денгиз кўнгиллилари резервида хизмат қила бошлаган[13]. Галлиполи қирғоқларига қўниш режалаштирилаётганда, уруш мухбирлардан бири бўлган Wинстон Черчилл (ўша пайтда Адмиралликнинг Биринчи Лорди) экспедиция кучларига журналистлар ва фотосуратчилар ҳамроҳлик қилишини буюрган. Броокс ҳарбий формадаги профессионал фотограф сифатида Адмиралликнинг расмий фотографи этиб тайинланган. 1916-йил март ойида у Адмиралликдан Ҳарбий вазирликка ўтказилгач, унга фахрий иккинчи лейтенант унвони берилган. Кейинчалик эса Броокс Ғарбий фронт учун расмий фотограф этиб тайинланган[14].
Броокс Сомме жангини тасвирга олган ягона профессионал фотограф эди. У биринчи кун ҳужумини Беаумонт Ҳамел яқинидаги фронт чизиғи хандақлардан туриб суратга олган[15]. 1917-йилда Белгия орденининг рицар унвонига сазовор бўлган[16]. 1918-йилда Броокс Италия ҳарбий юришлари ва денгиз ҳаракатларини тасвирга олган[17]. Айни шу йили унга Франсиянинг Ҳарбий хоч (Cроих де Гуэрре) ордени топширилган[18].
Урушдан кейинги йиллар
Кейинчалик у қироллик хизматига қайтган. 1919-йилдаКанада ва Америка Қўшма Штатлари ҳамда 1920-йилда Австралия бўйлаб гастрол сафарида Wалес шаҳзодасига ҳамроҳлик қилган[19]. Машҳур актрисалардан бири Милдред Ҳаррис Чаплин суратга тушиш учун ўзини маҳаллий амалдорнинг жияни деб таништирган. Бошқа бири эса Брооксга расмга олиш ишларини ташкиллаштириш учун минг доллар пора таклиф қилган. Броокс бунга деярли рози бўлганини тан олган, бироқ шаҳзодани хафа қилишдан чўчиб сўнгги лаҳзада фикридан қайтган. У саёҳат пайтида шаҳзоданинг ҳаммомдаги суратини олган. Сурат эълон қилингач, Георге В буни номуносиб деб баҳолаган. Натижада Броокс бу иши учун жазоланган[20].
1925-йил май ойида унинг қироллик фотографи лавозимига тайинланиши номаълум сабабларга кўра бекор қилинган[21][22]. Ушбу воқеа Британия матбуотида кенг ёритилган, бироқ бирорта газета қўшимча тафсилотларни келтириб ўтмаган. Бу ҳодиса унинг апрел ойида ўтказилган халқаро хоккей ўйини пайтида ёш аёлга нисбатан ножўя хатти-ҳаракати учун ҳибсга олиниши ва судланиши билан боғлиқ бўлган. Броокс қамоқдан 8 фунт стерлинг миқдорида жарима тўлаш эвазига озод этилган[23]. Ўша йилнинг охирида, у Америка МcCлуре журналида „Кингс, Принcес, Говернорс“ номли бир қатор мақолаларни нашр этган, уларда қироллик судининг „самимий латифалари“ берилган[24].
1926-йилда Броокс банкротликка учраган, бироқ, фотограф сифатида ишини давом эттирган[25]. 1928-йилда эса Гросвенор майдонидаги зиёфат ташқарисида тартибсизлик қилганликда айбланиб, судланган. Броокс уй бекаси билан таниш эканлигини ва зиёфатни суратга олиш учун таклиф этилганини таъкидлаган[26]. Унинг фотожурналистикадаги фаолияти камида 1936-йилгача давом этган[27]. 1939-йилдаги Миллий рўйхатга кўра, хотини ва икки қизи билан Cлапҳамда истиқомат қилган[28].
Кейинчалик Броокс рафиқаси билан Ҳендонга кўчиб ўтган ва у ерда 1957-йил вафотигача яшаган[29].
Услуб ва мероси
Броокснинг уруш давридаги ишларининг кўп қисми техник жиҳатдан анъанавий ҳисобланган[30][31]. Шунингдек, баъзан аскарларни окопдаги фаолияти акс этган ҳолатларни суратга туширган. Бироқ, у жанг фотосуратларини ҳеч қачон сохталаштирилмаслиги кераклиги ҳақида „Бизга буни қилмаслик бўйича қатъий кўрсатмалар берилган — биз буни ҳеч қачон қилмаганмиз“ дея қатъий таъкидлаган. Броокс силуэтлардан фойдаланиб, драматик тасвирлар яратишни ёқтирган. Бундай тасвирларда аскарлар тепалик бўйлаб ёруғликка қарши юраётгани кўрсатилган. Алоҳида шахсларни таниб олиш қийин бўлган бу тасвирлар асосан урушнинг номсиз қаҳрамонларини тасвирлаш учун ишлатилган[32].
Броокс британиялик биринчи ва узоқ муддат фаолият кўрсатган уруш фотографи ҳисобланади. Фаолияти давомида 4400 дан ортиқ сурат олган[33]. Бу эса урушдаги барча расмий фотосуратларнинг 10 фоизидан кўпроғини ташкил этган[34]. Броокс фотосуратларининг катта тўплами ҳозирда Империал Wар музейида сақланмоқда. Бошқа бир тўплами эса Эарл Ҳаигнинг ҳужжатлари таркибига қўшилган бўлиб, Шотландия Миллий кутубхонасида сақланмоқда. Ҳар иккала тўплам ҳам рақамлаштирилган[35].
Унинг қироллик оиласидаги урушдан олдинги фаолияти давомида олган бир нечта расмий тасвирлари Миллий портрет галереясида сақланиб келинмоқда. Улар орасида Деҳли Дурбарида, Коннот шаҳзодаси Артур ва малика Александраларнинг тўйида суратга олинган портретлари бор[36]. Шу жумладан, ёш шаҳзода Жоннинг 1913-йилда суратга олинган иккита портрети ҳам мавжуд[37].
Манбалар
- ↑ Драйcотт Моор ис такен фром тҳе 1881 cенсус; ин латер cенсусес ҳе офтен гаве Кингстон Багпуизе. Тҳе дате оф биртҳ ис гивен ас 23 Фебруарй 1876 ин тҳе 1939 Регистер, анд ҳис репортед агес матч тҳис ин алл аваилабле cенсусес, бут ин ҳис Роял Навал сервиcе реcорд ҳе дроппед тwо еарс анд гаве ҳис биртҳ ас 23 Фебруарй 1878.
- ↑ Броокс (1921), п. 204
- ↑ Броокс (1921), п. 204. Ҳис сервиcе wитҳ тҳе Гламорганшире Еоманрй беган бефоре 1902 — ҳе марчед ин тҳе 1902 Cоронатион проcессион — анд ликелй ин 1901; Броокс ментионс ин пассинг тҳат ҳе ҳад „Региментал Нумбер 1“, анд тҳис аппеарс то ҳаве беэн ассигнед ин 1901.
- ↑ Броокс (1921), пп. 204-5. Тҳе идентифиcатион оф тҳе Вивиан ҳоусеҳолд („а ладй оф қуалитй“) ис басед он тҳе тwинс беинг Маидс оф Ҳоноур то Қуээн Алехандра, wҳич ис реферред то бй Броокс.
- ↑ Броокс (1921), пп. 205-07.
- ↑ Cармичаэл, п. 36
- ↑ Тҳе Гуардиан cарриэд а пҳотограпҳ оф тҳе „Кинғс Чилдрен ат Балморал“, 22 Септембер 1910; тҳис ис тҳе фирст пиcтуре ин тҳеир филес аттрибутед то Броокс.
- ↑ Броокс (1921), п. 209
- ↑ Броокс (1921), п. 206
- ↑ Броокс (1921), пп. 207-8
- ↑ Броокс (1921), п. 208
- ↑ Лондон телепҳоне диреcторй фор Жануарй 1914, п. 131; 1915, п. 101
- ↑ „Роял Навал Волунтеэр Ресерве: Реcордс оф Сервиcе, WW1—Имаге детаилс—Броокс, Эрнест“. ДоcуменцОнлине. Тҳе Натионал Арчивес. Қаралди: 2009-йил 7-август.
- ↑ Cармичаэл, п. 48
- ↑ Cармичаэл, п. 49
- ↑ „Но. 30302“. Тҳе Лондон Газетте (Супплемент). 21 Септембер 1917. 9862-бет.
- ↑ Боурне, п. 40; Cармичаэл, п. 66
- ↑ „Но. 30568“. Тҳе Лондон Газетте. 8 Марч 1918. 3095-бет.
- ↑ Броокс (1921), п. 211
- ↑ Броокс (1921), п. 212
- ↑ Тҳе Тимес, 6 Май 1925; п. 19
- ↑ „Но. 33044“. Тҳе Лондон Газетте. 5 Май 1925. 3025-бет.
- ↑ „Ҳоcкей Матч Сcене“ (1925-йил 7-апрел), с. 4.
- ↑ „Публиcатионс“ (1925-йил 11-сентябр), с. 6.
- ↑ „Но Ассец“ (1926-йил 21-май), с. 4.
- ↑ „Сcене ат а Балл: Пресс Пҳотограпҳер wҳо wас Эжеcтед“ (1928-йил 13-июл), с. 5.
- ↑ Тҳере аре тwо пҳотограпҳс оф тҳис эвент cредитед то Броокс ин тҳе Ҳултон Пресс Либрарй; нос. 2666173 анд 3355372 ат Геттй Имагес.
- ↑ „1939 Энгланд анд Wалес Регистер – Лондон, Wандсwортҳ, АХРД“. анcестрй.cо.ук. Анcестрй. Қаралди: 2020-йил 28-май.
- ↑ „Эрнест Броокс, пҳотограпҳер ат Ҳисториc Cамера“. ҳисториccамера.cом.
- ↑ Cармичаэл, п. 39
- ↑ Cармичаэл, пп. 61–63
- ↑ Cармичаэл, п. 63
- ↑ Боурне, п.40
- ↑ Cармичаэл, п. 142
- ↑ „Пҳотограпҳерс > Эрнест Броокс“. Натионал Либрарй оф Сcотланд. Қаралди: 2026-йил 5-январ.
- ↑ „Эрнест Броокс – Натионал Портраит Галлерй“ (эн). нпг.орг.ук. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ Тwо портраиц оф тҳе принcе аттрибутед то Броокс аре ҳелд ин тҳе Ҳултон Пресс Либрарй; нос. 3304766 анд 3305272 ат Геттй Имагес.