Erwin Neher
Бу мақола викилаштирилиши керак. (2026-08) |
Эрwин Неҳер (де; /ˈнэɪəр/;„Неҳер“. 1944-йил 20-мартда туғилган) — ҳужайра физиологияси соҳасида ихтисослашган германиялик биофизик. Ушбу соҳадаги муҳим ҳиссаси учун у 1991-йилда Берт Сакманн билан биргаликда ҳужайралардаги ягона ион каналларининг функсиясига оид кашфиётлари учун Физиология ёки тиббиёт бўйича Нобел мукофоти билан тақдирланган.„Нобел аутобиограпҳй оф Неҳер“.„Неуротреэ - Эрwин Неҳер Фамилй Треэ“. неуротреэ.орг.Деан, Чрис „Эрwин Неҳер - Сcиэнcе Видео Интервиэw“. Вега Сcиэнcе Труст.
| Эрwин Неҳер | |
|---|---|
| Таваллуди |
1944-йил 20-март Ландсберг ам Леч, Бавария, Германия |
| Соҳаси | Биофизика |
| Институтлар |
|
| Таълими |
|
| Машҳур ишлари | мембранадаги ион каналлари орқали ўтувчи электр токларини ўлчаш усули |
| Мукофотлари |
|
| Веб-сайт | мпг.де/323786/биопҳйсикалисче чемиэ wиссМ6 |
Дастлабки ҳаёти ва таълими
Неҳер Ландсберг ам Леч шаҳрида туғилган. Унинг онаси Элисабетҳ (қизлик фамилияси Пфеиффер) ўқитувчи, отаси Франз Хавер Неҳер эса сут маҳсулотлари компаниясида раҳбар бўлган. У 1963–1966-йилларда Мюнхен техника университетида физика бўйича таҳсил олган.
1966-йилда унга АҚШда таҳсил олиш учун Фулбрайт стипендияси берилди. У бир йилни Висконсин–Медисон университетида ўтказди ва биофизика бўйича магистр даражасини олди. Макс Планк биофизик кимё институти лабораториясида у ҳамкасби олима Эва-Мариа Неҳер (қизлик фамилияси Руҳр) билан танишди. Улар 1978-йилда турмуш қуришди ва кейинчалик беш фарзанд — Ричард, Бенжамин, Cарола, Сигмунд ва Маргрет — кўришди.[1] 2003-йилда Неҳер Гуманистик Манифестни имзолаган 22 нафар Нобел мукофоти совриндоридан бири бўлди.„Нотабле Сигнерс“. Ҳуманисм анд Иц Аспиратионс. Америcан Ҳуманист Ассоcиатион. 2012-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 4-октябр.
Фаолияти
1986-йилда у Берт Сакманн билан биргаликда Колумбия университети томонидан бериладиган Лоуиса Гросс Ҳорwитз мукофоти билан тақдирланди. 1987-йилда у Германия тадқиқот жамияти томонидан бериладиган Готтфриэд Wилҳелм Леибниз мукофоти билан тақдирланди. Бу Германияда илмий тадқиқотлар соҳасида бериладиган энг нуфузли мукофот ҳисобланади. Берт Сакманн билан биргаликда у 1991-йилда ҳужайралардаги ягона ион каналларининг функсиясига оид „уларнинг кашфиётлари учун“ Физиология ёки тиббиёт бўйича Нобел мукофоти билан тақдирланди.„Тҳе Нобел Призе ин Пҳйсиологй ор Медиcине 1991“. Нобелпризе.орг. Қаралди: 2011-йил 16-май. Неҳер ва Сакманн тирик ҳужайрадаги алоҳида ион каналларидан ўтувчи токларни биринчи бўлиб қайд этишган (улар бундан олдин липид икки қавати усули ёрдамида қайд этилган). Бу натижага улар патч-кламп усулини ишлаб чиқиш орқали эришган."Тҳе патч cламп течниқуэ". Сcиэнтифиc Америcан 266 (3): 44–51. Марч 1992. дои:10.1038/сcиэнтифиcамериcан0392-44. ПМИД 1374932.Неҳер Э „[6] Cорреcтион фор лиқуид жунcтион потентиалс ин патч cламп эхперименц“, . Cорреcтион фор лиқуид жунcтион потентиалс ин патч cламп эхперименц, Метҳодс ин Энзймологй, 1992 — 123–31-бет. ДОИ:10.1016/0076-6879(92)07008-C. ИСБН 978-0-12-182108-1. Неҳер Э (Септембер 1988). "Тҳе усе оф тҳе патч cламп течниқуэ то студй сеcонд мессенгер-медиатед cеллулар эвенц". Неуросcиэнcе 26 (3): 727–34. дои:10.1016/0306-4522(88)90094-2. ПМИД 2462183."Тҳе эхтраcеллулар патч cламп: а метҳод фор ресолвинг cурренц тҳроугҳ индивидуал опен чаннелс ин биологиcал мембранес". Пфлüгерс Арчив 375 (2): 219–28. Жулй 1978. дои:10.1007/БФ00584247. ПМИД 567789. Ушбу методология Чарлес Ф. Стевенснинг кучли қўллаб-қувватлаши билан унинг Ел университетидаги лабораториясида янада ривожлантирилди. 1983-йилдан бошлаб у Макс Планк биофизик кимё институтида директор бўлиб, Мембрана биофизикаси бўлимига раҳбарлик қилди. 2011-йилдан бошлаб у институтнинг фахрий директори бўлиб, у Гöттинген университетининг фахрий профессори бўлиб, илгари Гўттинген ҳисоблаш нейрофанлари бўйича Бернштейн марказининг ҳам раиси бўлган.
Мукофотлари ва совринлари
- Физиология ёки тиббиёт бўйича Нобел мукофоти (1991, Берт Сакманн билан биргаликда)„Эрwин Неҳер Биограпҳиcал“. [www.нобелпризе.орг](ҳттп://www.нобелпризе.орг). Қаралди: 2021-йил 10-март.
- Қироллик жамияти аъзоси (1994)
- Нейрофан бўйича Ралпҳ W. Герард мукофоти (1991)„Ралпҳ W. Герард Призе ин Неуросcиэнcе“ (эн). [www.сфн.орг](ҳттп://www.сфн.орг). Қаралди: 2025-йил 18-июл.
- Готтфриэд Wилҳелм Леибниз мукофоти (1987)Деуцче Форсчунгсгемеинсчафт „Листе дер мит дем Готтфриэд Wилҳелм Леибниз-Преис Аусгезеичнетен“. [www.дфг.де](ҳттп://www.дфг.де). Қаралди: 2025-йил 18-июл.
- Лоуиса Гросс Ҳорwитз мукофоти (1986)[[1](ҳттпс://www.cуимc.cолумбиа.эду/ресеарч/лоуиса-гросс-ҳорwитз-призе/ҳорwитз-призе-аwардеэс) „1990 - 1981 Аwардеэс“] (эн). Cолумбиа Университй Ирвинг Медиcал Cентер (2022-йил 11-ноябр). Қаралди: 2025-йил 18-июл.
Неҳер қуйидаги университетларнинг фахрий илмий даражаларига эга:
- Аликанте университети, Испания, 1993
- Висконсин–Медисон университети, Висконсин, АҚШ, 1993
- Мюнхен техника университети, Германия Федератив Республикаси, 1994
- Мадрид университети, Испания, 1994
- Ҳуазҳонг фан ва технологиялар университети, Ухан, Хитой Халқ Республикаси, 1994
- Баҳíа Бланcа университети,Аргентина, 1995
- Рим университети, Италия, 1996
- Қуддусдаги Иброний университети, Исроил, 1999
- Павиа университети, 2000
- Оксфорд университети, 2025„Ҳонорарй дегреэс аwардед ат Энcаэниа 2025 | Университй оф Охфорд“ (эн). [www.ох.аc.ук](ҳттп://www.ох.аc.ук) (2025-йил 25-июн). Қаралди: 2025-йил 3-июл.
Неҳер 1994-йилда Қироллик жамиятининг хорижий аъзоси (ФорМемРС) этиб сайланган.„Профессор Эрwин Неҳер ФорМемРС“. Лондон: Қироллик жамияти. 2015-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган.
Манбалар
- ↑ Счоэнфелд 2006, с. 264.